De cacaobonen zijn ziek!

banner

Chocoladenovember 2016

Download de handleiding en opdrachten Nieuwsbegrip (begrijpend lezen) en (wereld)burgerschap.

Nieuwsbegrip, handleiding Nieuwsbegrip, opdrachten (Wereld)burgerschap, inleiding (Wereld)burgerschap, opdrachten

De cacaobonen zijn ziek!

Cacao houdt ziektes én kwade geesten op afstand. Dat weet de oma van Joisey en Johainaka uit Panama in Midden-Amerika zeker. Maar er is een probleem: een schimmel tast de cacaovruchten aan.

Eiland

“Opstaan! We gaan naar opa’s graf.”
Het is zondagochtend, de zon is net op. De zusjes Joisey (12) en Johainaka (10) zouden zich liever nog een keer omdraaien. Als die hanen nu eens hun snavel konden houden! Toch lopen ze even later achter hun moeder en oma aan over de smalle loopbrug van hun eiland naar het vasteland van Panama.

In de grafhut van Joisy en Johainaka's opa brandt oma wat cacaobonen.

In opa's grafhut brandt oma wat cacaobonen.

Boodschap met cacao

In een pan maakt oma een vuurtje. Als de takjes branden, legt ze er een paar cacaobonen op. Al snel vult de hut zich met rook en een zoete geur.
Cacao branden op een graf, is een eeuwenoud gebruik in Panama. “Zo laten we opa weten dat alles goed is en dat we hem niet zijn vergeten. En met de rook houden we ook kwade geesten op afstand,” vertelt Joisey.
Zodra haar oma in gedachten verzonken lijkt, schiet ze weg uit de grafhut en even later zit ze hoog in een boom om fruit te plukken.

Schimmel

Johanaika speelt met de smartphone van haar moeder, terwijl oma vertelt dat het steeds moeilijker wordt om cacaobonen te vinden voor hun oude gebruiken en madun. Vroeger verbouwden ze zelf cacao en waren er bonen in overvloed, maar door een schimmel groeien de cacaobomen op het eiland niet meer goed. Ze moeten nu cacaobonen in de winkel kopen. Maar die bonen komen van ver en daarom zijn ze duur.

De Panamese zusjes Joisey (12) en Johainaka (10) kopen bij de lokale 'super' een heerlijke reep chocola.

"Chocola is lekkerder dan madun."

youtube

Bewaren


Madun drink je samen

Madun drink je samen.

Bewaren

Supergezond

Johanaika probeert haar zus bij te houden terwijl hun oma, op blote voeten, volgt.
“Oma raakt niet eens buiten adem, terwijl ze al negentig is. Ze is supergezond,” fluistert Joisey. “Dat komt omdat ze al haar hele leven madun drinkt.” Dat is een drankje van geroosterde en gemalen cacaobonen met bananen. Wetenschappers zeggen het ook: rauwe cacao is gezond.

Graf

Bovenop de heuvel staan grafhutten: zes palen met een dak van palmbladeren. Aan de hoop aarde is te zien dat er iemand ligt begraven. De twee zusjes lopen meteen naar de hut van hun overleden opa. Met een bos takken veegt Joisey snel de dorre bladeren van het graf.
“Alles moet netjes zijn, anders wordt opa misschien kwaad,” grapt Johanaika.

De Panamese Joisey (12) klimt in een boom om vruchten te plukken.

Joisey klimt in een boom om vruchten te plukken.

Speciale dagen

Het liefste geeft oma haar kleindochters elke dag madun, maar tegenwoordig bewaart ze de drank voor speciale gelegenheden.
“Soms maken we een drankje van cacao-poeder uit de winkel, met heet water en suiker,” vertelt Joisey, “Mjummie!”
Haar oma kijkt minder blij, zo'n drankje is natuurlijk lang niet zo gezond als madun.

Aan de slag

Download de opdracht
'Kan jij er chocola van maken?'

Geluk

Oma hoopt dat er snel weer gezonde cacaobomen groeien op hun eigen grond. Een oom van Joisey en Johanaika werkt daar al aan. Samen met andere dorpsbewoners kocht hij in het noorden van Panama cacaoplantjes die geen last hebben van de schimmelziekte. Deze planten groeien nu als kool, beschermd onder een afdakje tegen de felle zon. Met een beetje geluk hangen daar over drie of vier jaar goede cacaovruchten aan.

Lekkers

Joisey en Johanaika maken zich niet druk over schimmel en gezonde cacaobonen.
“Die madun vinden we eigenlijk helemaal niet zo lekker,” gniffelen de zusjes.
Weer thuis in het dorp op het eiland, krijgen de zusjes van hun moeder geld om wat lekkers te kopen. Pas bij het derde winkeltje hebben ze geluk. Daar ligt precies wat ze zoeken: een chocoladereep met pinda’s. Smullen!