Animisme

Animisme

Wie is een animist?

Mensen die geloven dat alles op aarde bepaalde krachten bezit, zijn animisten. Donder, regen, wind en vuur zijn krachten, maar ook zon, maan, rivieren, zand en rotsen. Mensen, dieren, planten en voorwerpen hebben volgens animisten ook krachten.

Geloof of geluk
Op veel plaatsen is het animisme vermengd met andere religies. Iemand die een gelukspoppetje bij zich draagt of een hoefijzer ophangt, is eigenlijk ook een animist. Hij/zij gelooft namelijk dat het voorwerp de kracht heeft geluk te brengen.

Wie heeft animisme bedacht?

Animisme is het allereerste geloof ter wereld. Niemand heeft het uitgevonden. Het ontstond doordat wereldwijd mensen verklaringen zochten voor de dingen die gebeurden. Zij bedachten dat alles op aarde het werk was van bepaalde krachten. Die huisden deels in een voor de mens onzichtbare wereld, deels waren zij zichtbaar in de natuur en haar krachten.  

In Maleisie offeren gelovigen eerst voedsel aan bovennatuurlijke krachten in het bos voordat ze zelf gaan eten

In Maleisië offeren gelovigen eerst voedsel aan bovennatuurlijke krachten in het bos voordat ze zelf gaan eten.


gorilla

Animisten geloven dat gorilla's bovennatuurlijke krachten hebben.

Contact
Omdat de mensen zelf ook controle wilden hebben over hun leven, bedachten zij rituelen om met de krachten die de gebeurtenissen op aarde bepaalden, in contact te komen. Ze geloofden dat ze met de rituelen die krachten vriendelijk stemden èn dat ze die krachten zo een ietsie-pietsie konden sturen en gebruiken voor eigen gewin. 

Wie is de god van het animisme

Iedere animist eert natuurkrachten (zon, aarde, donder). Soms wordt zo’n natuurkracht voorgesteld als een god of geest: de dondergod of een watergeest. Animisten vereren ook andere (onzichtbare) krachten: zielen van overledenen (ziels-krachten) of krachten van een voorwerp (magische krachten).  Goden of geesten die wereldwijd worden vereerd kent het animisme niet. 

Wat is animisme?

Animisme is een religie, een geloof met veel verschillende gewoonten en gebruiken. In elk land, in elke streek en zelfs in elk dorp wordt de godsdienst op eigen wijze beleden. Wel geloven alle animisten dat alles ter wereld een bepaalde kracht heeft: mensen, dieren, de zon, de aarde, planten en ook levenloze dingen zoals rotsen, stenen en voorwerpen. 

Wat is er na de dood?

Animisten geloven dat alles uit een zichtbaar deel en een niet zichtbaar deel bestaat. Het lichaam is het zichtbare deel van een mens. Als dat deel sterft, blijft het niet zichtbare deel over (de ziel of geest) en beslist zelf wat te doen. In de buurt van het graf blijven, over de aarde reizen of naar het geestenrijk gaan, waar het zielsrust vindt.

Slaap
Animisten geloven ook dat de ziel af en toe het levende lichaam verlaat. Tijdens de slaap bijvoorbeeld. Amerikaanse indianen noemen de slaap ook wel schijndood en bij hun is het verboden om slapende mensen plotseling wakker te maken. De ziel heeft dan geen tijd terug te keren in het lichaam. 

Allerzielen
In Bolivia geloven de mensen dat de ziel van overleden mensen terugkomt naar de aarde om te zien of de nabestaanden wel goed voor het graf zorgen. Dat vieren Bolivianen op 2 november tijdens Allerzielen. Allerzielen is eigenlijk wereldwijd een katholiek feest om de doden te herdenken.

Wat is het Walhalla?

Animisten geloven dat na de dood van het stoffelijke lichaam de ziel naar een onzichtbare, niet stoffelijke wereld gaat. Het stoffelijke lichaam ‘geeft de geest’ en het niet stoffelijke lichaam vindt ‘zielsrust’ of ‘zielenheil’ in een onzichtbare wereld: het walhalla of de Eeuwige Jachtvelden. Vanuit dit geestenrijk beïnvloeden goden, zielen en andere (magische) krachten het aardse leven. 

Koek die Bolivianen op Allerzielen kopen om op de gracen van overledenen te leggen

Met Allerzielen leggen Bolivianen koeken op het familiegraf.

Canadese indianen tijdens een bijeenkomst

Sommige indianenstammen in Amerika en Canada geloven dat je ziel tijdens je slaap naar de wereld van de natuurkrachten reist.

Waar komt het woord animisme vandaan?

In animisme zit het woord ‘anima’. Dat is Latijn voor ‘adem’ en 'geest’. De term animisme is bedacht door geleerden die onderzoek deden naar andere culturen en hun geloof. Animisme is eigenlijk een ouderwets woord. Een betere term voor animisme is eigenlijk ‘natuurreligie’ of ‘natuurgeloof’. 

Waar zijn animisten bang voor?

Van het ene op het andere moment kunnen gelovigen slachtoffer worden van kwade krachten. Animisten moeten dus precies weten wat ze wel en niet mogen doen. Gelovigen kunnen zichzelf wel beschermen tegen boze geesten, maar nooit helemaal.

Goed en kwaad
Priesters binnen het animisme kunnen hun magische krachten voor goede én slechte dingen gebruiken. Ze beschermen hun dorp, maar ze kunnen ook menselijke vijanden vervloeken en ziek maken. Meestal bieden ceremonies en rituelen wel bescherming tegen deze vervloekingen, maar volgens animisten is tegen de vloek van een heks niet zoveel te doen.

Waar wonen animisten

Aanhangers van natuurreligies wonen over de hele wereld verspreid. In verschillende Zuid-Amerikaanse landen gelooft zo’n 25 procent van de bevolking in animisme. Indianen in Amerika hebben een natuurgeloof, net als de Aboriginals in Australië. In het Aziatische Indonesië noemen diverse volken op verschillende eilanden zichzelf animist en ook in Afrika wonen animisten.

Mengelmoes
Exacte cijfers over het aantal animisten op de wereld zijn er niet. Schattingen lopen uiteen van 176 miljoen tot 938 miljoen. Dat komt omdat animisme in sommige landen officieel niet bestaat, maar ook omdat het animisme in veel landen vermengd is geraakt met godsdiensten als het christendom of de islam.  

Rijtje landen
Landen waar aanzienlijke aantallen animisten wonen zijn Zambia, Zuid-Soedan, de Democratische Republiek Congo, Bangladesh, India, Nepal, Gabon, de republiek Guinee Bissau, Indonesië, Japan, Laos, Myanmar (Birma), Papoea-Nieuw-Guinea, Peru, De Filipijnen, Canada, Rusland, Zweden, Thailand, Oost-Timor, de Verenigde Staten en Mexico.

Europa
Voordat de christelijke kerk Europa veroverde, leefden hier verschillende natuurvolkeren. Ze kenden allerlei heiligdommen zoals bomen, menhirs en steencirkels. De enige officiële godsdienst die is overgebleven is het ásatrú, een natuurgodsdienst die sinds 1972 in Scandinavische landen is erkend. De Edda is hun heilige boek.

Zuidafrikaanse medicijnman

Medicijnmannen kunnen met hun magische krachten goede én slechte dingen doen.

 

Aboriginal dansers tijdens het jaarlijkse Laura dansfestival in Australie.

Aboriginal dans tijdens een jaarlijks festival in Australië.

Offertafel in Zweden voor Freyr, de Noorse god van de vruchtbaarheid

Offertafel die gebruikt wordt door aanhangers van ásatrú. De offers zijn voor Freyr, de Noorse god van de vruchtbaarheid.