Overslaan en naar de inhoud gaan
  • "Iemand schold me uit voor aap"

    Nieuws

    Plaats als eerste een reactie

    (vlnr): Miracle, Omar, Jeniah en Raphael vertellen over hun ervaringen met racisme.

    Wat is racisme eigenlijk? "Dat je anders wordt gezien vanwege je huidskleur", zegt Raphaël (12) uit Nieuwegein. "Dat je minder rechten hebt", vult Miracle (10) uit Amsterdam aan. "Ik ben een keer op straat uitgescholden voor aap. Dat voelde heel verdrietig. Ik heb het toen aan mijn ouders verteld en er met hen over gepraat." Ook op school merkte Miracle vroeger wel eens dat kinderen anders naar haar keken. ‘Toen ik met nieuwe spullen in de klas kwam, zeiden ze dat het nep was. Ze konden zich niet voorstellen dat ik zoiets kon betalen. Bij witte kinderen gebeurde dat nooit.’

    Dromen

    Raphaël voelt dat anders. "Ik merk er zelf helemaal niks van. Maar in Amerika is het heel erg. Daar hebben veel zwarte mensen geen werk of ze worden hun huis uitgezet." Miracle’s opa woont in de VS. "Hij kan geen baan vinden en zijn witte vrienden wel. Ik maak me ook zorgen over mijn eigen toekomst. Ik heb grote dromen, maar door mijn huidskleur weet ik niet of ze uitkomen." 

    Oplossing

    Kunnen we het probleem ooit oplossen? Omar (10) uit Amsterdam hoopt van wel: 'Mensen moeten iedereen gelijk behandelen.' Jeniah (12) uit Rotterdam vindt dat de bal bij de volwassenen ligt: ‘Bij hen is het veel meer een issue. Ze moeten beter naar elkaar luisteren. Kinderen gaan gewoon met elkaar om. En áls zij iemand uitschelden om zijn huidskleur, dan komt dat door de invloed van volwassenen met wie ze omgaan.’

    Door: Judie Jaspers

    Overal ter wereld wordt geprotesteerd tegen racisme. Maar wat is dat eigenlijk? En wat merken Nederlandse kinderen ervan?
  • Informatie over vluchtelingen

    Informatie

    Plaats als eerste een reactie

    Veel vluchtelingen wagen hun leven op een gammel bootje.
    Shutterstock

    Waarom vluchten mensen?

    Mensen vluchten voor oorlog, armoede of omdat ze gevaar lopen vanwege hun geloof, eigen mening of seksuele geaardheid. Van de vluchtelingen die vorig jaar naar Nederland kwamen, is 16% afkomstig uit Syrië, 9% uit Nigeria en 7% uit Iran. 

    Hoeveel vluchtelingen zijn er?

    Volgens cijfers van VluchtelingWerk deden in 2019 22.533 asielzoekers voor het eerst een asielverzoek in Nederland. Dat zijn er zo'n 2.000 meer dan in 2018. In 2018 waren er meer mensen op de vlucht dan ooit. De VN Vluchtelingenorganisatie UNHCR rekende uit dat er 70,8 miljoen mensen op de vlucht zijn voor oorlog en geweld.

    De helft van alle vluchtelingen is onder de 18 jaar. Waarom vluchten kinderen (vaak ook in hun eentje)?

    - ze komen met hun familie mee
    - ze (meestal jongens) zijn gevlucht uit een militair trainingskamp, het leger of de gevangenis of omdat ze bang waren dat ze daar terecht zouden komen
    – ze (meestal meisjes) zijn in een oorlogssituatie door rebellen vastgehouden en misbruikt
    – hun ouders zijn politiek actief en daardoor is het voor hun kinderen niet veilig. Die kunnen bijvoorbeeld ontvoerd worden
    – ze (meestal meisjes) zijn uitgehuwelijkt of bang om te moeten trouwen met iemand met wie ze niet willen trouwen
    – niemand kon meer voor hem/haar zorgen omdat ouders en familie zijn gestorven (bijvoorbeeld tijdens oorlog)

    Waar worden de meeste vluchtelingen opgevangen?

    Zo'n 85% van de vluchtelingen wereldwijd wordt opgevangen in een ontwikkelingsland. Turkije (bijna 75 miljoen inwoners) vangt zo'n tweeënhalf miljoen vluchtelingen op, waarvan veel uit Syrië. Niet alle buurlanden van Syrië zijn zo gastvrij. Er zijn ook landen die hun grenzen dicht houden. Daar is veel kritiek op. Een verklaring is dat dat deze landen bang zijn dat er anders moslimextremisten naar hun land komen. Maar er zijn ook landen zoals Saoedi-Arabië die beweren dat ze wél vluchtelingen hebben opgevangen.

    Komen er steeds meer vluchtelingen?

    Het aantal vluchtelingen is tussen 1960 en 2000 wereldwijd bijna verdubbeld, maar de wereldbevolking is even hard gegroeid. Verhoudingsgewijs is het dus hetzelfde gebleven.

    Mensensmokkel

    Vluchtelingen die illegaal een grens oversteken, betalen daarvoor vaak duizenden euro’s aan mensensmokkelaars. Dit betekent dat alleen mensen die dit geld bij elkaar krijgen kunnen vluchten. De allerarmste mensen blijven dus achter.

    Mensen vluchten voor oorlog, armoede of omdat ze gevaar lopen vanwege hun geloof, eigen mening of seksuele geaardheid. Veel vluchtelingen in Europa komen uit Syrië, Nigeria of Iran. Landen waar het niet veilig is.
  • Stije demonstreerde tegen racisme

    Nieuws

    Plaats als eerste een reactie

    Duizenden mensen demonstreerden afgelopen maandag tegen racisme.
    Shutterstock

    Op het Jeugdjournaal had Stije gezien wat er was gebeurd in Minneapolis. Daar werd een zwarte man, George Floyd, zo hardhandig gearresteerd dat hij overleed. Het was niet voor het eerst dat zoiets gebeurde. Racisme bij de politie is een groot probleem in de Verenigde Staten, zeggen experts. Al dagen wordt er geprotesteerd tegen politiegeweld tegen zwarte mensen. 

    Discriminatie in Nederland 

    Die protesten sloegen over naar andere landen, zoals Nederland. Want ook hier wordt gediscrimineerd, volgens velen. Daarom stond Stije op de Dam, met zijn ouders. "Ik vind racisme heel oneerlijk", zegt hij. "Zwarte en witte mensen zijn gelijk." Op de Dam hield hij een minuut stilte voor George Floyd en alle andere zwarte slachtoffers van politiegeweld. ‘Zo lieten we zien dat we meeleven.’ 

    Drukte op de Dam 

    Dat het zo druk zou worden, had niemand verwacht. Het leidde tot boze reacties, zo middenin deze coronatijd. Burgemeester Halsema had de demonstratie moeten verbieden, vinden politici. Volgende week moet ze uitleggen waar het mis ging. Anderen zijn weer boos omdat de aandacht nu vooral gaat naar die coronaregels. Zij vinden dat het afleidt van de reden van de demonstratie. Stije snapt de zorgen over corona heel goed. "Ik vind dat ook heel erg. Maar ik vind het ook stom als mensen zeggen dat de demonstratie wel een andere keer kon’, zegt hij. ‘Het virus is er over een jaar misschien nog, maar deze mensen gaan nu dood. Daarom moesten we wel demonstreren. Want corona is niet belangrijker dan racisme." 

    Door: Govrien Oldenburger

    Vijfduizend mensen demonstreerden maandag op de Dam in Amsterdam tegen racisme. En daar is nu veel gedoe over. Politici en anderen zijn boos omdat de corona-maatregelen niet goed zijn nageleefd. Anderen vinden dat de discussie moet gaan over racisme, en niet over corona. Stije (9) was bij de demonstratie. Hij maakt zich veel zorgen over racisme.
  • Samsam bestaat 45 jaar

    Informatie

    Plaats als eerste een reactie

    Ontwikkelingssamenwerking

    Het tijdschrift is in 1975 door Bob van Opzeeland en een aantal studenten van de School voor Journalistiek opgericht, met de naam Project Kinderkrant. Later veranderde dat in Samsam. Dat woord komt van het Maleise sama-sama, dat 'gelijkelijk, samen' betekent. Toenmalige minister voor Ontwikkelingssamenwerking Jan Pronk vond het belangrijk dat kinderen in Nederland zouden lezen en leren over leeftijdsgenoten in andere werelddelen. Hij maakte het bestaan van Samsam financieel mogelijk. Tot 2018 kreeg het tijdschrift subsidie van het ministerie van Buitenlandse Zaken.

    Burgerschap

    Samsam is niet alleen een kindertijdschrift, het is ook een lesmethode Burgerschap.

    De cover van de eerste Samsam uit 1975 en één uit 1985. o.
    De cover van de eerste Samsam uit 1975 en één uit 1985.
    De covers van Samsam uit 1995 en 2005
    Een cover van Samsam uit 1995 en één uit 2005.
    De covers van Samsam uit 2015 en 2020
    Een cover van Samsam uit 2015 en één uit 2020.
    Van Angola tot Zuid-Afrika: in educatief kindertijdschrift Samsam lees je verhalen van kinderen overal ter wereld. Al 45 jaar lang.
  • "Ik heb twee moeders"

    Interview

    Plaats als eerste een reactie

    Tijmen heeft twee moeders.
    Annemarie Dekker

    Vertel eens over jouw gezin...

    “Het is bij ons heel gewoon eigenlijk. En gezellig, al huilt mijn zusje soms als ze iets niet lust ofzo. Voor een ander is het normaal om een vader en een moeder te hebben. Voor mij is het gewoon om twee moeders te hebben. Ze zijn heel lief voor me.”

    Je bent dus de enige man in huis?

    “Ja, en dat vind ik wel leuk. Ik houd van programmeren en techniek. Daar weten mijn moeders niks van, dus dat doe ik meestal met een oom. Voor mijn verjaardag kreeg ik een robot, die we samen konden programmeren.”

    Hoe reageren anderen?

    “Vroeger wilden kinderen wel eens weten hoe ik ben geboren. Dan vertelde ik dat een donor daarvoor heeft gezorgd. Dat vond niemand gek. Nu weet iedereen het wel en vraagt bijna niemand er meer naar.”

    Tijmen noemt allebei zijn moeders 'mama'.
    Tijmen noemt allebei zijn moeders 'mama' en soms is dat wel verwarrend. Annemarie Dekker
    Voor Tijmen (9) is het heel gewoon: hij heeft twee moeders en groeit op in een zogenaamd regenbooggezin.
  • Quiz over gezin

    Quiz

    Plaats als eerste een reactie

    Grote kans dat jij in een 'normaal' gezin woont. Maar: gezinnen zijn er in alle vormen en maten. Als je alle artikelen en filmpjes hebt bekeken, is deze quiz een makkie.
  • Poll over een YouTube-kanaal met je gezin

  • Wat is ramadan?

    Informatie

    Plaats als eerste een reactie

    In Mekka lezen kinderen uit de Koran, het heilige boek van moslims.
    Shutterstock

    In 2020 begint de ramadan op donderdag 23 april. Elk jaar is dat weer anders: het hangt af met de stand van de maan. 

    Maar wat is ramadan eigenlijk? 

    Ramadan is een heilige maand. Veel moslims proberen zichzelf in deze periode te 'zuiveren'. Dat doen ze door te vasten. Dat betekent: niet eten en niet drinken zolang het licht is. Dat betekent dus ook: vroeg opstaan en stevig ontbijten. 's Avonds, als de zon onder is, mag er weer gegeten worden. Veel moslims verbreken het vasten met een voedzame soep: de harira.

    Test je kennis over ramadan:

    Schoon

    Dat 'zuiveren' door te vasten heeft niet alleen te maken met je lijf. Het is ook iets psychisch. Moslims staan tijdens het vasten stil bij mensen die het minder goed hebben en dagelijks honger lijden. Tijdens ramadan proberen gelovigen nog meer met hun religie bezig te zijn dan normaal. Ze doen dan nog meer hun best om te leven volgens de regels van hun geloof. 

    Wie doet mee?

    Als je ziek bent of zwanger, dan hoef je niet mee te vasten. Je gezondheid gaat altijd voor. Kinderen doen soms een dagje mee met vasten, maar het zijn de volwassenen die vooral de ramadan doen. 

    Gezellig

    Ramadan is ook een gezellige maand. ’s Avonds gaan families bij elkaar op bezoek om samen extra lekker te eten. Iedereen heeft natuurlijk honger. Op die manier is ramadan ook een maand om een beetje tot jezelf te komen. En wat meer aandacht te hebben voor elkaar. Het eind van het vasten wordt gevierd met het Suikerfeest.

    Ramadan is voor moslims een heilige maand. Zolang het licht is eten en drinken ze niet. Aan het eind van de vastentijd is het Suikerfeest.
  • Poll over jongens en meisjes

    Poll

    Plaats als eerste een reactie

    Jongens houden van stoeien en meisjes van roze. Of... vind jij dit alleen maar vooroordelen en zijn er geen verschillen? Wat is jouw mening? Vul de poll in!
  • "Ik verbouw ons eigen eten"

    Advertorial

    Plaats als eerste een reactie

    Margret deed mee aan een moestuin-project op school.
    Wilde Ganzen

    Tuinieren

    “Vroeger kochten we eten op de markt, maar we hadden niet altijd genoeg geld. Op school leerde ik hoe je groenten en fruit kunt verbouwen. Ik vond het zo leuk dat ik thuis een eigen moestuin heb aangelegd. Nu hebben we genoeg voedsel en wat we over hebben, verkopen we. We verbouwen van alles: aubergines, bonen en passievruchten. Ik iets het dorp rond met de oogst achterop de bagagedrager en verkoop het. Met het geld dat we extra verdienden, kochten we een koe, varken en geiten voor de melk en het vlees. Hun mest is goed voor mijn tuin. Mijn vriendinnen vonden het eerst wel raar dat ik zoveel tijd stak in een moestuin, maar nu ze zien wat het oplevert, vinden ze tuinieren ook interessant. Mijn droom is om later kinderen te helpen ook hun eigen moestuin te beginnen.”

    Wat doet Wilde Ganzen?

    Wilde Ganzen zorgt ervoor dat Nederlanders die iets willen doen aan armoede, gaan samenwerken met mensen in Afrika, Azië en Zuid-Amerika. Wij geven trainingen en geld zodat ze bijvoorbeeld scholen, ziekenhuizen en water putten kunnen bouwen. Zo krijgen kinderen in arme dorpen en buurten meer kansen op een goede toekomst. Wil je meer weten?

     

    Margret (14) woont in een dorpje op het platteland van Uganda. Ze leerde op school groente verbouwen en begon thuis een moestuin. Nu heeft het gezin altijd genoeg voedsel en geen geldzorgen meer.
  • Politiek in Spanje

    Filmpje

    Plaats als eerste een reactie

    In Barcelona wonen Pau (11) en Clara (12). Vanavond gaan ze voor de zesde keer met hun ouders mee naar de gevangenis. Hier zitten mensen omdat ze een referendum voor een onafhankelijk Catalonië organiseerden. Dat mag niet, zo staat in de Grondwet.
  • 3 vragen over het coronavirus in China

    Informatie

    Plaats als eerste een reactie

    Op het vliegveld in Singapore worden passagiers gecontroleerd op koorts.
    ANP

    1. Wat is er aan de hand?

    In de Chinese miljoenenstad Wuhan kregen tientallen mensen afgelopen weken ernstige longontsteking en ademhalingsproblemen. De oorzaak was het coronavirus. Inmiddels liggen in China honderden mensen met dit virus in het ziekenhuis. Een aantal overleed aan de gevolgen van de ziekte.

    Ook in Thailand, Japan, Zuid-Korea, de Filipijnen en de VS is het virus bij mensen gevonden. Ze waren daarvoor in Wuhan geweest. 

    2. Wat is dit voor virus?

    Het nieuwe virus hoort bij het coronavirus. Dat is een groep virussen die zorgt voor griepachtige klachten of verkoudheid. Ze verspreiden zich via mensen en dieren. Sommige van die virussen zijn onschuldig, van anderen kun je erg ziek worden.

    Chinese onderzoekers zeggen dat dit virus van een markt in Wuhan komt. Daar zijn levende vissen, vogels en andere dieren te koop. De eerste patiënten zouden op deze markt geweest zijn. 

    Omdat het virus besmettelijk is worden reizigers op veel vliegvelden wereldwijd gecontroleerd op koorts. Vooral in China maken ze zich zorgen, want 25 januari is het Chinees Nieuwjaar. Miljoenen Chinezen reizen dan naar hun familie. Om te voorkomen dat nog meer mensen besmet raken, mogen de inwoners van Wuhan niet met de trein, de bus of het vliegtuig reizen.

    3. Ik voel me grieperig, moet ik me zorgen maken?

    Volgens Harald Wychgel van gezondheidsorganisatie RIVM hoef je je geen zorgen te maken als je niet in Wuhan bent geweest. Hij zegt: "Net zoals in andere landen kan iemand vanuit China naar Nederland komen en hier ziek worden. De kans daarop is nu nog klein. De meeste zieken zijn in Wuhan in China. Tussen Nederland en Wuhan is bijna geen reisverkeer."

    En wat als het virus hier toch opduikt? "Dan weten ziekenhuizen precies wat ze moeten doen."

     

    In de Chinese stad Wuhan dook eind december een mysterieuze ziekte op. De oorzaak is het coronavirus.
  • Robots aan het werk in Rwanda

    Reportage

    Plaats als eerste een reactie

    Answer gaat een dag mee naar de fabriek waar haar vader werkt.
    Eva de Vries

    De rondleiding begint in de controlekamer. “Bliep!” klinkt uit een kastje aan de muur nadat Fred de geheime toegangscode heeft ingetypt. De deur zwaait open. “Wow”, zegt Answer, diep onder de indruk. Er staan wel tien computers. Op het ene beeldscherm is een lange lijst met cijfers te zien en op een ander scherm staat een tekening van een van de machines. “De computers hier communiceren met de machines in de fabriek,” legt een van de medewerkers van de controlekamer uit. Hij wijst naar de grote plattegrond aan de muur waarop precies te zien is welke machines met elkaar verbonden zijn en waar ze in de fabriek staan. Er zijn wel meer dan twintig machines en robots. “Hier stellen we de mengmachine in, zodat-ie precies weet welke hoeveelheden van welke grondstof gemixt moeten worden, op welke temperatuur, en hoe lang.”

    Zoveel computers heeft Answer nog nooit bij elkaar gezien.
    Zoveel computers heeft Answer nog nooit bij elkaar gezien. Eva de Vries
    Zonder robots zou deze fabriek nooit zoveel kunnen produceren.
    Zonder robots zou deze fabriek nooit zoveel kunnen produceren. Eva de Vries

    Geen fouten

    In de ultramoderne fabriek maken ze een poeder voor pap van onder andere mais en soja, vol extra vitamines en mineralen. “Het meeste verkopen we aan het voedselprogramma van de Verenigde Naties en het wordt verspreid in vluchtelingenkampen”, vertelt vader Fred. Hij is trots op zijn baan. “Met onze producten vechten we tegen ondervoeding.” In de fabriek moet heel secuur gewerkt worden, omdat de pap steeds precies hetzelfde moet zijn, met elke keer exact dezelfde ingrediënten. “Zonder al deze machines zouden we dat niet zo goed kunnen doen. Mensen maken sneller fouten dan machines.” Answer knikt. “Maar wat nou als de stroom uitvalt?” Gelukkig is daar een oplossing voor: een generator.
     

    Robot

    De fabriek naast de controlekamer heeft vijf verdiepingen. Op elke verdieping staan verschil- lende machines die allemaal met elkaar verbonden zijn met buizen, snoeren en kabels. Er flikkeren gekleurde lampjes, er zijn kleine computerschermen en overal klinken bliepjes en piepjes. “Het lijkt wel één grote robot”, zegt Answer terwijl ze om zich heen kijkt. Fred vertelt: “De ene machine mengt, de andere verwarmt, en weer een andere verpakt. De mooiste vind ik de machine die de voedingsmiddelen zo verwarmt dat eventuele bacteriën doodgaan.” De machines zijn geïmporteerd en komen uit de Verenigde Staten, China en Europa.

    Banen

    De nieuwe fabriek zorgde voor driehonderd banen en die waren hard nodig in het land met een hoge werkloosheid. De medewerkers die met de computers en machines werken, zijn jong en net afgestudeerd in technologie of computerkunde. Sommigen deden binnen het bedrijf een speciale opleiding om de machines te kunnen bedienen of gingen naar Zwitserland voor een training. De oprichting van deze fabriek past bij de ambities van de machthebbers in Rwanda. Zij willen dat hun land een voorloper is op het gebied van wetenschap en technologie en dat er meer van dit soort hightech fabrieken komen. Daarom zijn er basisscholen waar leerlingen leren hoe laptops werken en zijn er zelfs speciale robotlessen op school.

    Op de verpakkingsafdeling van de fabriek in Rwanda wordt nog wel wat werk met de hand gedaan.
    Op de verpakkingsafdeling van de fabriek wordt nog wel wat werk met de hand gedaan. Eva de Vries

    Answer vindt dat mensen ook het werk van de robots in de fabriek kunnen doen. Dat is goed tegen de werkloosheid. Maar de fabrieksleider noemt dat ‘onmogelijk’. “Zeker niet op deze schaal. Wij moeten te veel produceren, daar kunnen geen mensenhanden tegen op”, zegt hij. “Dit is sneller, efficiënter, hygiënischer en lichamelijk een stuk minder zwaar.”

    Lopende band

    Als je de buizen en machines volgt, kom je uiteindelijk terecht in de verpakkingsruimte op de begane grond. Hier worden de zakken poeder in dozen verpakt. Wel 420 in een uur. Answer wijst naar een soort tentakels. “Die rollen het plakband zo over de doos heen!” Vol verwondering kijkt ze door het plastic glas naar de werking van de machine. “In veel fabrieken wordt dit nog met de hand gedaan, maar met deze machine kunnen we veel sneller werken”, vertelt Fred.

    Heftruck

    Dan komen ze eindelijk op de plek waar hij zelf werkt. In een grote opslagruimte staan de dozen hoog opgestapeld. Met zijn heftruck verplaatst Fred er een stuk of twintig van de inpakruimte naar een houten pallet in de hal. “Dit is wat ik de hele dag doe”, vertelt hij aan Answer. “Zware dozen verplaatsen en in de grote trucks laden.” Hiervoor had Fred een baan in een andere Rwandese fabriek waar hij precies hetzelfde werk deed, maar dan met zijn blote handen. Dat was heel zwaar werk en hij had altijd rugpijn. Answer kijkt naar de duizenden dozen om zich heen. “Maar zonder de heftrucks zouden wel veel meer mensen een baan hebben.” Dat is Fred met haar eens. “Klopt! Aan alles zitten voor- en nadelen.”

    Machines en robots doen bijna al het werk in een ultramoderne fabriek in Kigali, de hoofdstad van Rwanda. Answer (12) gaat vandaag een dagje mee met haar vader Fred.
  • Kerst in Ghana

  • Werkboeken godsdiensten

    Onderwijs nieuws

    Werkboeken wereldgodsdiensten

    Met de werkboeken gaan leerlingen uit groep 5 t/m 8 zelfstandig aan de slag met leuke en leerzame opdrachten. De werkboeken beginnen met een verhaal waarin een kind vertelt over zijn of haar geloof. Vervolgens lezen leerlingen informatieve teksten over bijvoorbeeld feesten en rituelen, de ontstaansgeschiedenis van het geloof en de manier waarop mensen vandaag de dag geloven. 

    Aan de hand van deze informatie gaan leerlingen aan de slag met interactieve opdrachten die de leerlingen regelmatig aan het denken zetten. Denk aan vragen als ‘Hoe kan mediteren helpen om je beter te voelen?’ of ‘Met carnaval staat de samenleving op zijn kop. Hoe zou jij de regels willen zien?’ Aan de hand van de informatieve teksten, de interactieve (doe-)opdrachten en door het bekijken van filmpjes met kinderen in de hoofdrol, leren uw leerlingen op een leuke, speelse manier over de wereldgodsdiensten.

    Bekijk hieronder een inkijkexemplaar

    Samsam heeft naast een methode voor burgerschap, nu ook lesmateriaal over de vijf wereldgodsdiensten ontwikkeld. Het lesmateriaal bestaat uit werkboeken voor leerlingen, aangevuld met achtergrondinformatie en filmpjes van de website.
  • Groente van de toekomst

    Reportage

    Plaats als eerste een reactie

    Deze mais is de oogst van genetisch gemodificeerde zaden.
    Kim Deen

    Om zeven uur vanochtend stond Mahmoud al met zijn voeten in de aarde, om samen met zijn oma en neefje de mais van het land te halen. De familie heeft drie stukken land waar elk seizoen andere gewassen op groeien. Tussendoor laten ze de grond steeds anderhalve maand rusten, zodat er niet te veel voedingsstoffen uit de bodem verdwijnen. Het was spannend hoe de mais het dit jaar zou doen, vertelt oma. “We hebben nieuwe zaden gebruikt voor mais die beter tegen de zoute bodem en de warmte kan.” 

    Speciale zaden

    Voor de zomer ging Mahmoud met zijn vader dat nieuwe genetisch gemodificeerde zaad kopen. Dit betekent dat wetenschappers iets veranderden aan het materiaal waar de plant uit bestaat. De regering zorgde voor deze zaden omdat zij het belangrijk vindt dat de boeren zelf hun voedsel kunnen blijven verbouwen en omdat ze geld verdienen aan de export van landbouwproducten. De familie hoefde hier niet méér voor te betalen dan voor het oude zaad. Mahmoud vindt het een slimme uitvinding. “Hopelijk verbouwen we nu genoeg mais voor onszelf en om te verkopen.” Maar er zijn ook tegenstanders van genetisch gemodificeerd zaad. Zij zeggen bijvoorbeeld dat we niet weten wat de effecten zijn voor onze gezondheid en de natuur.

    In dit dorp op het platteland van Egypte woont Mahmoud.
    In dit dorp op het platteland van Egypte woont Mahmoud. Kim Deen
    Mahmoud wil later ook graag boer worden.
    Mahmoud wil later ook graag boer worden. Kim Deen

    Zout water

    Mahmoud woont in de delta van de Nijl, zo’n uur rijden van de hoofdstad Cairo, richting de kust. Hier mondt de rivier met allemaal smallere zijtakken uit in de Middellandse Zee. Eeuwenlang was dit het meest vruchtbare deel van het woestijnland waar het zelden regent. De rivier bracht genoeg zoet regenwater vanuit de bergen in Uganda en Ethiopië en dat gebruikten de bewoners voor irrigatie. “Toen oma jong was, haalde ze water uit de rivier met een kar getrokken door een koe”, vertelt Mahmoud. “Ze goot dat water op het land om de planten water te geven.”

    Zeespiegel

    Maar door de stijgende zeespiegel stroomt er vanuit zee nu steeds meer zout water terug de rivier in. Dat zout blijft door verdamping achter in de grond en er zijn maar weinig gewassen die goed groeien in een zoute bodem. Onderzoekers verwachten dat over dertig jaar zo’n 15% van het akkerland onbruikbaar is voor landbouw door de verzilting. Ze denken dat de tomatenoogst met wel 50% zal dalen en dat nog maar een vijfde van de tarwe verbouwd kan worden. Een groot probleem, want de bevolking in het land zal alleen maar verder toenemen. De regering en buitenlandse bedrijven stoppen veel geld, tijd en kennis in het ontwikkelen van gewassen die wel tegen de zoute bodem kunnen.

    Het grondwaterpeil in het dorp van Mahmoud zakt steeds verder.
    Het grondwaterpeil in het dorp van Mahmoud zakt steeds verder. Kim Deen

    Hittegolf

    Verzilting is niet het enige probleem voor boerenfamilies. Er zijn steeds vaker hittegolven en het blijft tot laat in het jaar warm. In het dorp van Mahmoud kan het soms wel 45 graden worden. “Het enige wat ik dan kan doen om af te koelen, is zwemmen in de Nijl.” Alleen kan dat nu niet meer dicht bij zijn huis, want steeds meer zijtakken van de rivier vallen droog. Hij moet eerst naar een ander dorp voor hij een verfrissende duik kan nemen. En de boeren in zijn dorp moeten voor irrigatie nu grondwater oppompen. Alleen is dat niet meer zo eenvoudig als het klinkt. Uit de waterpomp vlakbij het huis van Mahmoud komt bijvoorbeeld al geen water meer.

    Machine

    “Kijk,” zegt Mahmoud, terwijl hij het gat in de grond laat zien waar het water vroeger in verzameld werd. “Dit zit nu helemaal vol met afval. Het stinkt zelfs een beetje.” Verderop staat een grote gloednieuwe machine waarmee het water van veel dieper uit de grond gepompt wordt. Daar zit nog wel water. Vanuit die pomp stroomt het door een gootje naar de akkers. Mahmoud maakt een kommetje met zijn handen en laat de modderige drek zien. Zo komt er voorlopig nog genoeg water bij de planten, maar het grondwaterpeil zal wel steeds verder zakken.

    De oma van Mahmoud hoopt dat haar kleinzoon later geen boer wordt.
    De oma van Mahmoud hoopt dat haar kleinzoon later geen boer wordt. Kim Deen
    In het dorp van Mahmoud leeft bijna iedereen van de landbouw.
    In het dorp van Mahmoud leeft bijna iedereen van de landbouw. Kim Deen

    Platteland

    Mahmoud’s oma maakt zich zorgen over de toekomst. Vorig jaar toen de bonenoogst mislukte door de droogte, had de familie geen geld. Daarom fokt ze nu dieren die ze in nood kan verkopen. Onder de trap zitten konijnen in een kooi en de kippen staan naast haar bed. In de schuur houdt ze duiven. Oma wil liever dat haar kleinzoon later taxichauffeur wordt om geld te verdienen. “Dan ben je niet zo afhankelijk van het weer.” Maar dat ziet Mahmoud zelf niet zo zitten. “Ik houd van het leven op het platteland en ik vind het leuk om iets te planten, ervoor te zorgen en te zien hoe het groeit. Ik maak me niet zo’n zorgen over de klimaatverandering, want mensen vinden vast nog meer slimme dingen uit, zoals de nieuwe maiszaden."

    Het wordt steeds heter in Egypte en de bonenplanten van de familie van Mahmoud (12) verdorden door de droogte. Ook wordt de landbouwgrond steeds zouter. Gelukkig hebben ze nu speciale maiszaden.
  • Een nieuwe muur tegen het zeewater

    Reportage

    Plaats als eerste een reactie

    Op de school van Swabir moeten leerlingen wel eens het regenwater dweilen.
    Joost Bastmeijer

    "Zie je dat groene stuk, met die bomen? Daar liep vroeger de gracht om het fort heen”, wijst Raphael Igombo zijn zoon Swabir. De twee lopen een rondje door de eeuwenoude vesting, die in 1593 door de Portugezen is gebouwd. "Maar er hebben ook mensen uit Oman en de voormalige kolonisten uit Engeland in gewoond. Het heeft een lange geschiedenis.”

    Handel

    Ze staan op Mombassa Eiland, het oudste deel van de grootste havenstad van Oost-Afrika. Al eeuwenlang komen hier schepen van over de hele wereld naartoe om handel te drijven. Nu is het oude gebouw een museum. “Mijn vader werkt hier als Hoofd Onderwijs”, zegt Swabir. “Mensen van overal vandaan komen het fort bewonderen. Dat maakt mij erg trots.” Hoewel het eeuwenoude fort na al die jaren nog over- eind staat, zijn er grote problemen. Vroeger lag er een strand tussen het fort en de zee, maar dat is door de stijging van de zeespiegel al helemaal verdwenen. Het water in de Indische Oceaan komt steeds dichterbij de vesting. Swabir: “Het zout in het zeewater is slecht voor de stenen en als de golven lang achter elkaar tegen de muren slaan, stort het gebouw in. Dat moet voorkomen worden, want mensen moeten blijven leren over onze geschiedenis.”

    Swabir merkt aan de kust van Kenia wel dat de zeespiegel stijgt.
    Swabir merkt aan de kust van Kenia wel dat de zeespiegel stijgt. Joost Bastmeijer

    Nieuwe muur

    Er moest een nieuwe muur om het fort komen om de golven tegen te houden. Dat vond ook de regering van het land die daar bijna 4,5 miljoen euro voor betaalde. De bouw ging niet van een leien dakje: toen de muur bijna af was, stopte de aannemer ineens. Hij zei dat hij te weinig geld had gekregen. Pas toen de rest van het bedrag was overgemaakt, maakten de metselaars de muur af.

    Schatten

    Tijdens de bouw werden zeldzame schatten gevonden: kruiken, potten en beeldjes die de Portugezen vroeger gebruikten. “Die worden nu tentoongesteld in een zaal van het museum”, vertelt Raphael. Vanaf Mombassa Eiland is de witte muur goed te zien. Net wanneer ze weer naar de binnenplaats willen lopen, begint het te stortregenen en moeten ze schuilen onder een boom.

    Regenwater

    Raphael en Swabir kijken door de takken naar de donkere lucht. Niet alleen zeewater is slecht voor het fort. De muren hebben ook te lijden onder regenwater. “Vroeger wisten we precies wanneer het regenseizoen was en wanneer de droge tijd. Maar nu kunnen we dat niet meer voorspellen. En het regent harder, waardoor er veel meer regenwater langs de muren van het fort loopt. Daardoor slijten de muren heel snel. Ook komen er minder toeristen, als het weer wispelturig is.”
    De hevige regenval is op meer plekken in Kenia een groot probleem. Zo zijn er mensen verdronken door overstromingen en spoelen de gewassen van boeren soms weg. Zeventig procent van alle Kenianen verdient hun geld met landbouw.

    Swabir woont aan de kust van Kenia en merkt dat de zeespiegel stijgt.
    Swabir woont aan de kust van Kenia en merkt dat de zeespiegel stijgt. Joost Bastmeijer
    Swabir wil later ook in het fort werken. Net als zijn vader.
    Swabir wil later ook in het fort werken. Net als zijn vader. Joost Bastmeijer

    Bezem

    Swabir kent veel mensen in Mombassa die last hebben van overstromingen. “Als het hard regent, doen mensen de deur op slot. Maar het water komt natuurlijk gewoon onder de deur door en blijft in huis staan.” Overal zie je nu stenen of stukken hout voor de deuropeningen staan. “In het museum hebben ze de drempels ook verhoogd.” Swabir’s school heeft ook weleens last van overstromingen. “Dan moeten we om de beurt het lokaal dweilen. Als het heel hard regent, moeten we ook buiten het water en de viezigheid met een bezem aan de kant vegen.”

    Afvoer

    Ondertussen is het opgeklaard en lopen vader en zoon terug naar het fort. Hoe zien Raphael en Swabir de toekomst? “Er moet nog veel gebeuren. We hebben nu wel een muur om het zeewater tegen te houden, maar we moeten ook een betere waterafvoer hebben zodat het regenwater niet meer langs de muren sijpelt.” Dan komt er een schoolklas aan en moet Raphael aan het werk. Swabir luistert vanaf een afstandje mee. “Ik wil later ook in het fort werken, net als mijn vader."

    De vader van Swabir weet veel over de geschiedenis van Kenia.
    De vader van Swabir weet veel over de geschiedenis van Kenia. Joost Bastmeijer
    De vader van Swabir uit Kenia leidt groepen rond bij het fort.
    De vader van Swabir leidt groepen rond bij het fort. Joost Bastmeijer
    Eén van de belangrijkste historische gebouwen in de stad Mombassa, een havenstad in Kenia, dreigde in zee te verdwijnen. Gelukkig staat er nu een gloednieuwe witte muur om Fort Jesus te beschermen tegen de golven. Swabir (12) en zijn vader geven een rondleiding.