Overslaan en naar de inhoud gaan
  • Kom erachter welke politieke partij bij jou past

    Nieuws

    Plaats als eerste een reactie

    Op 15, 16 of 17 maart mogen volwassenen hun stem uitbrengen op de politieke partij waarvan zij hopen dat-ie de komende jaren gaat regeren. Ben je benieuwd welke partij het beste bij jou zou passen? Dan kun je vanaf nu de  Kieswijzer voor Kinderen doen. Door je mening te geven op twintig stellingen kom je erachter met welke partij je het meest eens bent. De stellingen gaan over belangrijke onderwerpen zoals klimaat, economie, zorg en cultuur. Maar er zijn ook speciale stellingen gemaakt over onderwerpen die juist voor kinderen interessant zijn, zoals social media en pesten. 

    Eens of oneens?

    Stellingen waar je op kunt reageren zijn bijvoorbeeld: 'Kinderen onder 13 jaar mogen geld verdienen met social media', 'het Suikerfeest moet voor iedereen een vrije dag worden' en 'Alleen ouders die een corona-prik hebben gehad, mogen kijken bij een sportwedstrijd.' Als antwoord kun je kiezen voor 'eens', 'neutraal', 'oneens' of 'weet ik niet'.

    Deze leerlingen reageren vast op een aantal stellingen uit de Kieswijzer.
    screenshot van de kieswijzer voor kinderen

    Geen ingewikkelde politiek

    Zo'n kieswijzer voor kinderen bedacht student Wytze Walstra in 2010. Hij was toen negen jaar. Samen met Samsam en Kidsweek heeft hij nu een nieuwe versie gemaakt. "De mensen in de politiek maken belangrijke besluiten over het leven van kinderen, maar maken politiek soms zo ingewikkeld dat kinderen het niet altijd kunnen volgen. De Kieswijzer voor Kinderen is geschreven in een taal die voor hen wel begrijpelijk is. Zo willen we laten zien dat politiek ook heel leuk kan zijn."

    Je hebt het vast al gehoord: over een paar weken zijn de Tweede Kamerverkiezingen. Welke partij past eigenlijk het beste bij jou? Met de Kieswijzer voor Kinderen van Samsam en Kidsweek kom je erachter.
  • Licypriya (9) uit India strijdt tegen klimaatverandering

    Interview

    Plaats als eerste een reactie

    Licypriya leidt een grote klimaatmars in India.
    Eigen foto

    Vanaf haar zesde komt Licypriya op voor een beter klimaat in India. Ze staakte voor het overheidsgebouw voor een betere klimaatwet, spoorde duizenden anderen aan ook mee te doen, vertelt over de gevolgen voor haar land via sociale media en door presentaties te geven, sprak met wereldleiders en probeert ervoor te zorgen dat grote bedrijven minder vuile stoffen uitstoten. Ze vindt het belangrijk dat er iets aan het klimaatprobleem wordt gedaan. "Ik ben geboren in Manipur, een klein dorp in het noordoosten van India. Maar toen ik voor het eerst in de stad New Delhi kwam, schrok ik van de vieze lucht. Later werd mijn huis twee keer geraakt door een cycloon. In India zijn vaak overstromingen en hittegolven en we hebben last van droogte. Die milieuproblemen moeten  veranderen. Dat zorgde er samen allemaal voor dat ik iets wil veranderen."

    Greta van India

    "Ik had helemaal niet door dat ik een klimaatactivist was, totdat mensen me in 2018 ineens zo gingen noemen." Door haar acties wordt Licypriya vaak vergeleken met de Zweedse Greta Thunberg, maar daar is ze niet blij mee. "Ik vind het niet leuk dat mensen mij zo noemen. Ik heb mijn eigen naam en mijn eigen verhaal. Als ik de Greta van India wordt genoemd, vertellen ze haar verhaal en niet dat van mij."

    Licypriya uit India staakt tegen klimaatverandering.
    Overal voert Licypriya actie. Hier is ze in New Delhi. Eigen foto
    Licypriya uit India en Greta uit Zweden poseren samen.
    Vaak wordt Licypriya de 'Greta van India' genoemd. Eigen foto

    Forbes-lijst

    Hoewel Licypriya al veel prijzen won voor haar acties, wordt ze door politici uit India vaak genegeerd. Daarom is ze erg blij met haar plekje op de speciale lijst van Forbes India, waarin jonge mensen worden genoemd die iets goeds doen voor de wereld. "Ik krijg veel online haat en bedreigingen. Mensen willen er zo voor zorgen dat ik stil ben. Maar een plekje op deze lijst inspireert me juist om verder te gaan."

    Veranderingen

    Licypriya is er trots op dat ze nog zo jong is en nu al veel mensen heeft geïnspireerd. Maar ze hoopt dat er bij de overheid ook iets gaat veranderen. Vorig jaar werd een nieuwe wet tegen luchtvervuiling aangenomen, maar dat is volgens de activiste nog niet genoeg. "Er moeten drie dingen veranderen: er moet een speciale klimaatwet komen, lessen over het klimaat moeten verplicht worden op scholen en leerlingen moeten zelf bomen planten. Er zijn 350 miljoen leerlingen in India. Als iedereen tien bomen plant, is ons land binnen een paar jaar groen. Dat zal helpen om de milieuproblemen te bestrijden." Voor zichzelf heeft Licypriya een heel ander doel: "Ik wil later ruimtewetenschapper worden. Ik wil naar de maan of naar Mars om onderzoek te doen naar schone lucht."

    Ze leidde een grote staking tegen klimaatverandering in India en nu staat Licypriya (9) op een speciale lijst van de Indiase versie van het zakenblad Forbes, voor jonge mensen die belangrijke dingen doen voor de wereld. "Toen ik voor het eerst in New Delhi kwam, schrok ik van de vieze lucht."
  • Nigeriaanse boeren winnen van Shell

    Informatie

    Plaats als eerste een reactie

    Visvijvers in de Nigerdelta in Nigeria zijn sterk vervuild door olie.
    Milieudefensie/Hilde Brontsema

    Wat is er aan de hand?

    In de Nigerdelta zit veel olie in de grond. Bedrijven als Shell pompen dat omhoog om te verkopen. Via lange pijpleidingen wordt de olie vervoerd. Maar die buizen gaan weleens stuk. De schade is groot. Landbouwgrond wordt onbruikbaar, dieren sterven en mensen worden ziek of overlijden. Vier boeren hadden daarom met de Nederlandse organisatie Milieudefensie een rechtszaak aangespannen tegen Shell.

    Wat oordeelde de rechter?

    Het hoofdkantoor van Shell is in Nederland. Daarom werd de rechtszaak hier gevoerd. Volgens Shell zijn de leidingen expres stuk gemaakt door olie-dieven. Maar de rechter oordeelde dat daar niet genoeg bewijs voor is. Daarom moet Shell Nigeria een schadevergoeding betalen en zorgen dat lekkages voortaan sneller worden opgemerkt en opgelost.

    Wat betekent dit?

    Milieudefensie is blij met de uitspraak. ‘Voor het eerst in de geschiedenis wordt een hoofdkantoor in Nederland veroordeeld voor iets wat in het buitenland is gebeurd’, vertelt Hilde Brontsema van Milieudefensie. ‘Nu kunnen we ook andere bedrijven aanspreken die mensenrechten of het milieu schaden in het buitenland. Dit geeft heel veel mensen hoop.’

    Visvijvers vol olie en akkers onder de drek. Door olielekkages in de Nigerdelta lijden Nigeriaanse boeren veel schade. Daar moet oliebedrijf Shell voor betalen, oordeelt een Nederlandse rechter nu. Hoe zit dat? 

  • Taal is overal

    Informatie

    Plaats als eerste een reactie

    Cultuur

    Drie keer raden waar iemand vandaan komt die bonjour zegt. Of merhaba. Taal kan veel over je verklappen, bijvoorbeeld de cultuur waarin je bent opgegroeid. In sommige landen kan het zelfs vertellen of je naar school bent gegaan. Als je dezelfde taal spreekt, zorgt dat voor verbinding. Je hoort dan bij een groep. Tegelijkertijd kan het ook lastig zijn om ergens bij te horen als je de taal juist niet spreekt. Taal kan ook iets vertellen over je status. Mensen die heel netjes praten, lijken vaak automatisch succesvol of belangrijk. Luister maar naar de koning! Taal is onderdeel van onze identiteit. 

    Geschiedenis

    Het is lastig te zeggen wanneer mensen precies begonnen zijn met praten, omdat gesproken taal geen sporen nalaat in de geschiedenis. Bij een opgraving kunnen archeologen alleen geschreven woorden vinden. Sommige wetenschappers denken dat mensen twee miljoen jaar geleden al spraken. Anderen denken dat het veel minder lang geleden is. In elk geval komt het alleroudste Nederlandse woord ooit gevonden uit 107 na Christus. De Romeinse schrijver Tacitus schreef toen: vada, oftewel wad.

    Moedertaal

    Voordat je geboren wordt, luister je al naar het ritme van de taal die buiten de baarmoeder klinkt. Als baby’s worden geboren kunnen ze nog niet praten. Vanaf één jaar beginnen ze met hun eerste woordjes. Die leren ze door te luisteren naar gesprekken tussen hun ouders. Baby’s zijn hele goede luisteraars! Een half jaar later leren kinderen om twee woorden aan elkaar te plakken, bijvoorbeeld: papa en eten. Zodra een kind drie jaar oud is kan het echte gesprekken in de moedertaal voeren: de taal waarin het opgroeit. Er zijn ook kinderen met ouders die verschillende talen spreken. Die groeien meertalig op.

    China-beeldtaal-gebeurtenis

    Taalfamilies

    Sommige talen lijken op elkaar: ze horen bij dezelfde ‘familie’. Deze talen zijn afkomstig uit één vooroudertaal of ze hebben dezelfde kenmerken. Zo heb je de Germaanse talen. Daar horen Nederlands, Engels en Duits bij. De Germaanse talen heten zo omdat ze vroeger gesproken werden door de Germanen. Dit volk nam de Germaanse taal mee naar verschillende landen in Europa, waarna iedereen zijn eigen draai aan de taal gaf. Maar er zijn nog steeds gelijkenissen. Zo is het Nederlandse ‘boek’ in het Engels ‘book’ en in het Duits ‘Buch’. Er zijn ook talen die nergens bij horen: isolaten. Het Baskisch, dat in delen van Spanje wordt gesproken, is hier een voorbeeld van.

    Leenwoorden

    Taal verandert de hele tijd. Jij praat en schrijft waarschijnlijk heel anders dan je opa en oma. Dat komt doordat mensen woorden anders spellen, nieuwe woorden bedenken of woorden uit andere talen lenen. Deze leenwoorden worden zo vaak gebruikt dat veel mensen niet eens meer in de gaten hebben dat het woorden uit een andere taal zijn. Neem het Franse woord ‘restaurant’ of het Engelse woord ‘fi lm’. Leenwoorden zijn vaak woorden die in een andere taal nog niet bestaan. Bijvoorbeeld een gerecht als ‘sushi’ of nieuwe uitvindingen als ‘computer’. Taal zal hierdoor nooit hetzelfde blijven. Daarom worden woordenboeken steeds vernieuwd.

    Bonte mix

    Door de kolonisatie zijn er veel landen buiten Europa waar Frans, Portugees, Engels en Nederlands wordt gesproken. Suriname is een voorbeeld van een land waar Nederlands klinkt. Maar ook het Afrikaans dat wordt gesproken n Zuid-Afrika en Namibië. Het is geen Nederlands, maar het lijkt er wel erg op. Het is ontstaan uit het Nederlands zoals dat in de 17e eeuw werd gesproken door de kolonisten uit Zuid-Holland en Zeeland die zich in de Kaapkolonie vestigden na de stichting van Kaapstad. Dit Nederlands is gemengd met de taal van de mensen die er al woonden, zoals de Khoikhoi. Er werden ook Franse en Duitse woorden aan toegevoegd door de latere kolonisten en woorden van de tot slaaf gemaakten die Maleis of Portugees spraken. Taal kan dus een hele geschiedenis vertellen.

    Taal is veel meer dan een verzameling woorden of klanken. Het is onderdeel van iemands cultuur en identiteit.
  • In Ethiopië zit in elk verhaal een boodschap

    Reportage

    Plaats als eerste een reactie

    Adam zou graag naar school gaan om te leren lezen en schrijven.
    Jilke Tanis

    Zodra de zon opkomt, staat Adam naast z’n bed om de geiten te gaan verzorgen. Net als iedereen in het dorp, heeft zijn familie een stukje land en wat vee. Adam woont in het oosten van Ethiopië, zo’n drie uur rijden van de hoofdstad Addis Abeba. Zijn dorp ligt afgelegen, er is geen elektriciteit, geen internet, geen school en niemand leest de krant. Voor nieuwtjes zijn de bewoners afhankelijk van bezoek of voorbijgangers die in het dorp in een rustpauze koffie komen drinken.

    Analfabeet

    Adam wil graag naar school en leren lezen en schrijven. “Maar dan moet ik 23 kilometer lopen en dat is te ver.” Zijn oom Haji is wel naar die school geweest. Hij woonde daar toen dichtbij. Verder is bijna iedereen in het dorp van Adam analfabeet. Als het donker is, valt er weinig te beleven in het dorp. Maar gelukkig maakt oom Haji bijna elke avond een kampvuur, zingt hij liederen en vertelt hij oude sprookjes, legendes en mythes met daarin een morele les. Dat zingen helpt om de verhalen goed te onthouden en iedereen hoort mee te doen.
    Tijdens die avonden rond de vlammen, is het flink opletten geblazen. Oom Haji overhoort iedereen en als iemand het antwoord niet weet, dan wordt die uitgelachen. De vragen gaan niet alleen over de verhalen of over de gezinnen in het dorp. Oom Haji geeft ook vaak raadsels om je brein te trainen. “Wie leven er naast elkaar zonder elkaar ooit te zien?” Adam steekt zijn vinger op. “Twee ogen!” En wat is een hut in de bergen met twee deuren? Die weet Adam ook. “Een neus!”

    De oom van Adam uit een dorpje op het platteland van Ethiopie is verhalenverteller.
    De oom van Adam is verhalenverteller. Jilke Tanis
    Als de oom van Adam uit Ethiopie verhalen vertelt, test hij de kennis van de kinderen.
    Als de oom van Adam verhalen vertelt, test hij de kennis van de kinderen. Jilke Tanis

    Gedrag

    Verhalenvertellers spelen een belangrijke rol in de samenleving. Want op plekken waar mensen niet kunnen lezen en schrijven is dit de enige manier om kennis over de cultuur over te dragen en zo voor vrede en rust in het dorp te zorgen. Want: in de verhalen en liederen zitten regels verstopt over hoe je je hoort te gedragen. In Ethiopië is het namelijk niet de gewoonte om openlijk over problemen te praten en bijvoorbeeld iemand recht in z’n gezicht te vertellen wat hij verkeerd heeft gedaan. In plaats daarvan vertellen mensen elkaar verhalen waarin die boodschap verstopt zit. Je moet dan wel een beetje tussen de regels door luisteren om te snappen wat de verteller probeert te zeggen.
    Adam geeft een paar voorbeelden om dit duidelijker te maken. “Als er een bruiloft is, worden er liederen gezongen waarin de bruid wordt verteld hoe ze het huishouden moet doen. Als een vrouw niet blij is met haar echtgenoot, dan laat ze dat aan anderen weten door er een lied over te zingen. En als er ruzie is, dan komt de raad wijze mannen uit het dorp bij elkaar en die vertellen ons verhalen waaruit je leert hoe belangrijk het is om ruzies goed te maken en aardig voor elkaar te zijn.”

    Geheugen

    De meeste verhalenvertellers zijn mannen, maar ook vrouwen die dat willen, kunnen verhalenverteller worden. “Mijn oom heeft een heel goed geheugen en hij vindt het leuk om de verhalen die hij van zijn vader en opa heeft gehoord verder te vertellen.”
    Adam geniet altijd van de verhalen. “Mijn lievelingsverhaal gaat over een geit en een schaap die op zoek zijn naar eten. Terwijl ze onderweg zijn, komen ze een leeuw en een hyena tegen. Snel vluchten het schaap en de geit een boom in. Terwijl de leeuw en de hyena bespreken waar de geit en het schaap kunnen zijn, moet de geit ineens heel nodig plassen. Ze kan het echt niet ophouden en plast uit de boom. De hyena hoort het geklater, ziet de dieren in de boom zitten en vertelt zijn vriend de leeuw dat hij hun maaltijd gevonden heeft. Net op het moment dat de leeuw de dieren uit de boom wil halen, begint het te waaien en worden de geit en het schaap door een mysterieus, onzichtbaar dier uit de boom gehaald en in veiligheid gebracht.”
    De moraal van dit verhaal is dat je dapper moet zijn en creatief in oplossingen verzinnen. Deze boodschap zit in veel verhalen. Er zitten ook vaak waarschuwingen in, bijvoorbeeld dat het met bedriegers slecht afloopt en dat je goed voor anderen moet zorgen.

    In het dorp van Adam op het platteland van Ethiopie is geen school.
    In het dorp van Adam is geen school. Jilke Tanis

    Gesproken

    Overal in Ethiopië worden nog verhalen verteld, maar er zijn toch mensen die bang zijn dat deze traditie zal verdwijnen. Eeuwenlang werden de verhalen alleen van mond tot mond doorgegeven, maar nu groeit er de behoefte om ze ook op te schrijven. Adam is hier helemaal niet mee bezig. Voor hem bestaat alleen gesproken taal. Zijn oom Haji vindt het wel belangrijk en daarom werkt hij aan een boek waarin hij alle verhalen opschrijft. “Zodat we ze niet vergeten en ze bewaard blijven.”

    Bijna elke avond zitten Adam (10) uit Ethiopië en zijn vrienden rond het kampvuur om te luisteren naar de verhalen en liederen van oom Haji. Dit is niet alleen spannend en leuk, maar zo leren de kinderen ook hoe ze zich horen te gedragen.
  • Quiz over Taal

    Quiz

    Plaats als eerste een reactie

    **Bold** _italic_
    Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
    Taal is veel meer dan een verzameling woorden of klanken. Het is onderdeel van iemands cultuur en identiteit. Wat weet jij over Taal? Test je kennis!
  • Stelling over taal

    Poll

    Plaats als eerste een reactie

    **Bold** _italic_
    Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
    Taal is een belangrijk onderdeel van cultuur. Maar als iedereen dezelfde taal spreekt, dan kunnen we wel elkaar verstaan. Wat vind jij? Moet er één taal op de wereld komen?
  • Anansi verhaal

    Filmpje

    Plaats als eerste een reactie

    Dit Afrikaans/Surinaamse verhaal van de spin Anansi en de Grote Kalebas vertelt hoe de wijsheid in de wereld is gekomen en komt uit het kinderboek Balla en het Woud der Legenden, dit is deel 1 van de boekenserie De Kronieken van Ubuntopia.
  • Leren dankzij kamelenbieb in Ethiopië

    Nieuws

    Plaats als eerste een reactie

    Mahadiya uit Ethiopië leest boeken die bezorgd worden door een kameel.
    Save the Children

    In het Afrikaanse land trekken namelijk 21 kamelen rond in de woestijn in het oosten van Ethiopië. Die kamelen dragen koffers vol boeken op hun rug. Deze 'kamelenbibliotheek' is een idee van de organisatie Save the Children, die zich inzet voor kinderen wereldwijd. Het doel: ervoor zorgen dat kinderen toch kunnen blijven leren en lezen. Ook als ze in afgelegen en moeilijk bereikbare gebieden wonen, of zoals nu, in tijden van corona.

    De kamelenbieb bestaat uit 21 dieren die rondtrekken door de woestijn van Ethiopië.
    De kamelenbieb bestaat uit 21 dieren die rondtrekken door de woestijn van Ethiopië. Save the Children

    'Altijd blij als de kamelen komen'

    Door strenge lockdowns zijn op veel plekken in de wereld de scholen dicht. In Ethiopië kunnen miljoenen kinderen al sinds maart niet naar school. Ongeveer 22.000 kinderen maken gebruik van de kamelenbieb. En door de sluiting van de scholen komt de bibliotheek nu extra vaak voorbij. Goed nieuws voor Mahadiya (13), die later ingenieur wil worden. 'Ik ben altijd blij als de kamelen langskomen met nieuwe boeken. Voor mij betekent een boek de sleutel tot kennis.'

    Door: Judie Jaspers

    Mahadiya (13) woont in Ethiopië. Haar school is dicht vanwege corona. Online lessen zijn geen optie: ze heeft ook geen internet. Maar ze kan wél blijven leren. Dankzij een... kameel!
  • Quiz Kinderrechten

    Quiz

    Plaats als eerste een reactie

    Elk kind heeft recht op een veilig en gezond leven. Deze rechten staan in het Kinderrechtenverdrag. Wat weet jij over kinderrechten? Doe de quiz!
  • Stelling over het nieuws

    Poll

    Plaats als eerste een reactie

    Als het goed is, doen journalisten hun werk op een ethische manier. Daarmee bedoelen we dat ze verschillende kanten van een verhaal belichten, dat ze hoor en wederhoor toepassen en betrouwbare bronnen raadplegen. Maar hoe betrouwbaar zijn de berichten die je leest, hoort of ziet? Geef je mening!
  • De rol van radio in Kenia

    Reportage

    Plaats als eerste een reactie

    Simantoi en haar vrienden luisteren naar een draagbare radio.
    Joost Bastmeijer

    Als ik deze schuif openzet, gaat het rode lampje branden en staat de microfoon aan,” zegt de radiopresentator. Simantoi kijkt met grote ogen. “Dus als ik nu wat zeg, kan iedereen in Samburu dat horen?” Dat nou ook weer niet. Want er wordt nu een liedje uitgezonden via de enorme zendmast naast de studio, legt DJ Joseph uit. “Maar ik ga zo wel vertellen dat jij in de studio bent.” Elke zaterdagochtend mogen kinderen uit de omgeving naar de radiostudio komen voor een speciaal kinderprogramma. Simantoi: “Maar ze zenden heel veel leuke dingen uit en ik luister elke dag minstens een uur. Zo is er een programma over mythes en legendes uit deze provincie. Of over koeien en hoe je voor ze moet zorgen. Mijn vader is dierenarts, dus soms luisteren we samen naar deze programma’s.”

    Simantoi is op bezoek bij de radiostudio van Serian FM in het noorden van Kenia.
    Simantoi is op bezoek bij de radiostudie van Serian FM. Joost Bastmeijer

    Bron van informatie

    De studio van Serian FM staat boven op een berg in de noordelijke provincie Samburu. Het gebied ligt afgelegen en er zijn geen geasfalteerde wegen, alleen zandpaden. Simantoi woont in Maralal, de grootste stad van de regio met slechts 16.000 inwoners. Radio is in dit gebied nog steeds de belangrijkste bron van informatie. Kranten zijn er wel, maar die zijn duur en worden niet aan huis bezorgd. Weinig mensen hebben een smartphone of televisie om het nieuws op te volgen. Bij Simantoi in de woonkamer staat wel een tv, maar ze luistert - net als iedereen in haar klas - het liefst naar de radio die ze overal mee naartoe kan nemen. “Heel soms kijk ik filmpjes op de mobiel van mijn vader, maar niet zo vaak. Hij heeft de telefoon natuurlijk nodig voor zijn werk.”
    Buiten de steden hebben mensen vaak geen stroom. Het volk in het noorden van Kenia, de Samburu, zijn van oudsher nomaden: mensen die met hun vee van plek naar plek rondtrekken op zoek naar gras voor hun dieren. Radio’s zijn handig, want die werken op batterijen of op zonne-energie. Veel Samburu leiden nog steeds dit leven of zijn arm en wonen in kleine huizen zonder stromend water of elektriciteit.

    Nieuws

    Serian FM brengt nieuws, bijvoorbeeld uit de stad Maralal maar ook uit de rest van Kenia en de wereld. “Elk uur is er een nieuwslezer op de radio,” weet Simantoi. Haar ouders luisteren veel naar het nieuws dat vaak over politieke kwesties gaat, maar haar boeit Simantoi het niet echt. Wel als het onderwerp corona is. “De nieuwslezer vertelt dat we een mondkapje moeten dragen, dat we onze handen moeten wassen en dat we niet te dicht bij elkaar moeten komen.” De liedjes die het station uitzendt, vindt ze wel heel bijzonder. “Die zijn in het Samburu: de taal van mijn opa en oma, die ze spraken voordat ze Swahili en Engels leerden. Ik heb wat woorden geleerd door naar de radio te luisteren en ik kan nu antwoorden als iemand me aanspreekt in het Samburu.” Op school leerde ze dat niet. Maar behalve nieuws en muziek uitzenden, heeft het radiostation nog een andere belangrijke taak. Ze geven bijvoorbeeld voorlichting over onderwijs en laten mensen vertellen over het moderne leven. De samenleving in Samburu is de laatste jaren nogal veranderd. Eeuwenoude tradities verdwijnen beetje bij beetje en daar kan niet iedereen even goed mee omgaan. De mensen in Samburu waren altijd vooral druk met hun koeien en hun kinderen gingen vaak niet naar school of haalden geen diploma. Meisjes werden al jong uitgehuwelijkt en moesten een gezin stichten. Nu is dat niet meer zo vanzelfsprekend.

     

    In het noorden van Kenia is radiozender Serian FM de enige bron van informatie.
    In het noorden van Kenia is radio de enige bron van informatie. Joost Bastmeijer
    Simantoi uit Kenia luistert naar Serian FM via haar draagbare radio.
    Het liefst luistert Simantoi op haar slaapkamer naar de radio. Joost Bastmeijer

    Moderne leven

    Presentator Joseph legt uit: “Als je niet naar school bent geweest, zijn er veel dingen in het moderne leven die je niet snapt. Dat is een probleem.” Daarom nodigt het radiostation mensen uit in de studio die hierover vertellen, in het Samburu zodat ook de mensen buiten de stad het begrijpen. Een voorbeeld is dat ze vrouwen met goede banen en belangrijke posities aan het woord laten. “Zij leggen uit dat ze iets hebben kunnen bereiken door onderwijs en daardoor gaan onze luisteraars inzien dat het belangrijk is om hun kinderen naar school te sturen.”

    Functie

    Er zijn natuurlijk niet alleen regionale radio- zenders, zoals Serian FM, die belangrijk zijn voor de bevolking. Ook de landelijke radio heeft een onmisbare functie, vooral nu tijdens corona. Daar worden speciale lesprogramma’s voor kinderen op uitgezonden, want alle scholen in het land blijven in elk geval nog tot volgend jaar gesloten. Simantoi heeft al vanaf maart geen klaslokaal meer van binnen gezien, maar de lessen op de radio heeft ze over geslagen. “Mijn vader heeft onze meester betaald om mij en mijn neefjes, nichtjes en buurt kinderen in de tuin les te geven.” Dan gaat er weer een schuifje open en een rood lampje brandt. Simantoi zegt nog snel op fluistertoon: “Leuk dat ik nu weet welk gezicht er bij de stem hoort. Maar ik denk dat het niet makkelijk is om radio te maken met al die verschillende knoppen.”

    Vanuit Amsterdam wordt Radio Dabanga gemaakt voor mensen in Sudan. Maism (12) neemt je mee naar hun studio.
    In het noorden van Kenia is radio de belangrijkste bron van informatie. Simantoi (9) is vandaag op bezoek in de studio van Serian FM.
  • Stop de persen!

    Informatie

    Plaats als eerste een reactie

    Media spelen een grote rol als het gaat om je mening vormen.

    Nieuws verspreiden

    Nu zijn er televisiejournaals, dagbladen en social media die het nieuws verspreiden. Vroeger ging dat heel anders. Toen bazuinden rondreizende handelaren het nieuws rond: over oorlogen, epidemieën of koninklijke huwelijken. Vaak was dat oud nieuws. En: hoe betrouwbaar was deze informatie eigenlijk? Misschien hadden die handelaren niet alles precies onthouden of gaven ze hun eigen mening. Of vonden ze het stoer om hun verhalen te overdrijven.

    Krant

    De eerste krant rolde van de drukpers in 1618. In die tijd werd het trouwens courant genoemd en daar komt ons woord krant vandaan. Het was een vel papier, bedrukt met letters aan één kant. Een exemplaar ervan is bewaard gebleven en tentoongesteld in een museum in Zweden.

    Media

    Het eerste medium, een middel om informatie te verspreiden en over te dragen, was dus een krant. Andere voorbeelden van media zijn radio, tv en internet. En je kent natuurlijk de social media zoals instagram. Al deze media hebben verschillende functies.

    Onafhankelijk

    Een van de belangrijkste functies van media is informatie overbrengen, op een onafhankelijke en objectieve manier. Met onafhankelijk bedoelen we dat de journalisten zich op feiten en bronnen baseren, dat ze geen partij kiezen of maar één kant van het verhaal laten horen of zien. Objectief is dat ze zo nauwkeurig mogelijk alleen dát opschrijven, filmen of fotograferen wat ze zien of horen. Dit is alleen niet zo eenvoudig als het klinkt. Want ook journalisten hebben hun verwachtingen en vooroordelen. Daar moet je als lezer, kijker of luisteraar altijd bij stilstaan.

    Persvrijheid

    Een andere belangrijke functie is dat de media de gekozen machthebbers in een land controleren. Dit doen ze door te onderzoeken of de regering doet wat ze zegt en belooft. Ze interviewen bijvoorbeeld politici en andere mensen die te maken hebben met het beleid. Dit mag en kan in een democratie, want een van de onderdelen daarvan is persvrijheid. Dat betekent dat journalisten mogen schrijven over de regering wat ze willen. Die persvrijheid bestaat niet overal ter wereld.

    Oorlog

    Als machthebbers bepalen waar de pers het over moet hebben, dan heet dat ook wel propaganda of censuur. Het nieuws lijkt dan vooral op reclame voor de regering. Dit gebeurt bijvoorbeeld in dictaturen of in oorlogssituaties. De media mogen dan alleen positieve berichten verspreiden zodat de bevolking achter de machthebbers blijft staan. Maar het tegenovergestelde gebeurt ook. Bijvoorbeeld doordat media juist dingen laten zien die anders onzichtbaar zouden blijven. Zoals de gruwelijkheden tijdens de Vietnamoorlog. Na het zien van de beelden demonstreerden mensen over de hele wereld tegen die oorlog. Journalisten kunnen dus de zogenaamde publieke opinie beïnvloeden en mede bepalen hoe burgers denken. Want: door kennis en informatie te verzamelen, kun je je een mening vormen.

    Vrijheid van meningsuiting

    Door de komst van internet en social media kan iedereen met een computer of smartphone informatie of nieuws verspreiden. Aan de ene kant is dat goed omdat iedereen het recht heeft op een eigen mening. Maar het gevaar is dat er zo ook veel onwaarheden de wereld in komen. Terwijl de maker van het bericht doet of gelooft dat het écht is. Niet iedereen is even kritisch over wat hij of zij leest of ziet en het is ook steeds moeilijker geworden om te onderscheiden wat betrouwbare informatie is.

     

    Nepnieuws

    Na een concert van Ariana Grande verscheen een foto van de zangeres onder de blauwe plekken op social media. Er stond bij dat ze een van de overlevenden van een terroristische bomaanslag was. Het was een echte foto, maar al twee jaar daarvoor op een filmset gemaakt. Een ander voorbeeld van nepnieuws is het bericht dat Enzo Knol was overleden. Dit soort berichten worden massaal gedeeld en gaan viraal. Terwijl er dus niets van waar is.

    Kop

    Een van de makkelijkste manieren om nepnieuws te ontmaskeren: check de kop of de titel van een artikel of filmpje. Als de titel je expres en overdreven nieuwsgierig probeert te maken, dan mogen er al alarmbellen afgaan. Je kunt ook checken: wie heeft het stuk geschreven? Is het een bekende journalist die werkt voor een bekend medium? Staat het nieuws ook op andere betrouwbare sites? En vaak helpt je gezond verstand gebruiken ook. Als iets te mooi of bizar lijkt om waar te zijn, dan is dat waarschijnlijk ook zo.

    Geld

    Waarom verspreiden mensen expres nepnieuws? Een van de redenen kan geld zijn. Hoe meer mensen op een artikel klikken, hoe meer geld de makers krijgen vanwege de advertenties die bij het bericht staan. Een andere reden kan zijn dat de makers willen dat mensen op een bepaalde manier ergens over denken. Het kan ook zijn dat iemand ergens aandacht voor wil krijgen.

    * In China zaten vorig jaar 48 journalisten in de cel.

    * India is het land met de meeste krantentitels: bijna 8.000!

    * In Noord-Korea is maar 1 tv-kanaal en daarop is alleen te zien wat dictator Kim Jong-un wil.

    * In 2018 werden 53 journalisten vermoord vanwege hun werk. De meesten in Afghanistan. Op de tweede plek stond Mexico.

    De media spelen een grote rol als het gaat om je mening vormen. Maar hoe weet je wat waar is?
  • "Mijn vader zat in de gevangenis"

    Interview

    Plaats als eerste een reactie

    De vader van Fayrouz uit Egypte zat gevangen omdat hij zijn werk als journalist deed.
    Baher Mohamed

    Wat had je vader gedaan?

    “Ik weet het niet precies, maar hij is journalist en deed gewoon zijn werk voor een buitenlandse nieuwszender. Ik was toen nog heel jong, het is vijf jaar geleden en we praatten er toen niet echt over. Ik kan me nog wel herinneren dat we op bezoek gingen in de gevangenis. Mijn oma nam dan allemaal lekkere dingen mee zodat we samen konden eten. En ik weet ook nog dat hij in een kooi zat tijdens de rechtszaak tegen hem. Daar werd ik heel boos van. Ik miste mijn vader heel erg en ik vond dat hij gewoon bij ons thuis moest zijn.”

    Ben je nog steeds bang?

    “Mijn vader is nog steeds journalist, maar niet meer in Egypte. Toen hij vrijkwam, zijn we naar Qatar verhuisd. Dat was veiliger voor ons. Maar als hij nu bijvoorbeeld voor zijn werk een paar dagen weg moet, dan maak ik me zeker wel zorgen. Ik ben bang dat hij weer wordt opgepakt. Soms ga ik hem spammen met berichtjes waarin ik vraag wat hij aan het doen is en wanneer hij terugkomt. Als hij reageert, voel ik me iets beter.”

    Praten jullie nu over wat er is gebeurd?

    “Ik ben wel nieuwsgierig naar wat er met hem gebeurde in de gevangenis als wij niet op bezoek waren. Wat hij daar de hele dag deed en hoe hij werd behandeld. Soms maakt het me boos dat ik dat niet weet, maar toch vraag ik er niet naar. We proberen het te vergeten. We spelen met elkaar en maken lol.”

    Wil je zelf journalist worden?

    “De vader van mijn vader was ook journalist, dus papa is in zijn voetsporen getreden. Mijn moeder is veel thuis, ze kookt en zorgt voor de kinderen. Zelf wil ik graag arts worden en mijn broer droomt van een carrière als astronaut. Ik vind het wel belangrijk dat er journalisten zijn en blijven, en dat ze de waarheid opschrijven. Ik bedoel: feiten. En niet wat anderen willen lezen of horen. Maar het is niks voor mij.”

    Hoe volg jij zelf het nieuws?

    “Eigenlijk helemaal niet. Het interesseert me niet zo. Ik verdiep me wel in bepaalde onderwerpen, zoals de situatie voor zwarte mensen en moslims in Amerika. Ik heb er veel over gelezen op internet en vrienden vertellen erover. Maar ik zou niet graag naar Amerika willen. Ik wil liever terug naar Egypte. Ik mis de huisdieren die ik daar had en die niet mee konden. En ik vind het erg dat ik niet meer bij mijn oma op bezoek kan. Ik zou zelf wel op vakantie kunnen, maar zonder mijn vader. Voor hem is het te gevaarlijk om weer naar Egypte te gaan.”

    Gevangen

    In Egypte zaten vorig jaar 26 journalisten in de gevangenis, vaak omdat ze iets negatiefs schreven over de regering. Ook gebeurt het regelmatig dat buitenlandse journalisten het land worden uitgezet of er niet meer in mogen. Er zijn veel meer landen waar geen persvrijheid is. Hier bepalen de machthebbers waar de media het over mogen hebben. In Nederland is het heel zeldzaam dat journalisten in de cel belanden.

    De vader van Fayrouz (9) uit Egypte is journalist en zat meer dan een jaar in de gevangenis. Nu wonen ze voor hun veiligheid in Qatar.
  • Zo voer je een debat

    Onderwijs tip

    Plaats als eerste een reactie

    **Bold** _italic_
    Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
    Shutterstock

    Wat is een debat?

    Bij een debat staan twee partijen tegenover elkaar. Beide partijen proberen de debatleider te overtuigen van hun standpunt. Dat doen ze met argumenten. De debatleider let erop dat de deelnemers zich aan de regels houden. Hij of zij zorgt ervoor dat de voor- en tegenstanders even vaak aan het woord komen. Aan het eind beslist de debatleider wie de beste argumenten had, wie het best reageerde op de ander en wie het meest overtuigde. Dat is de winnaar het debat!  

    Een stelling verzinnen 

    Hoe verzin je een stelling? Een goede stelling klinkt stellig. Ze is niet te ingewikkeld en je kunt er duidelijk voor of tegen zijn. Bijvoorbeeld: vlees eten moet verboden worden. Of: kinderen moeten altijd luisteren naar volwassenen. 

    Argumenten zoeken

    Bij een debat zijn er voor- en tegenstanders van een stelling. Voorstanders zoeken argumenten die de stelling bewijzen. De tegenstanders zoeken juist argumenten tegen de stelling. Argumenten vind je door je te verdiepen in het onderwerp. Lees erover (op internet), of houd een brainstorm met je groepje.    

    De spelregels van een debat

    • Luister goed en laat elkaar uitpraten
    • Leg met voorbeelden uit waarom je iets vindt
    • Durf ook toe te geven 
    • Val nooit iemand persoonlijk aan, maar altijd zijn boodschap
    • Leg je neer bij de beslissing van de debatleider

    Of je écht voor of tegen bent maakt niet uit. Je leert juist veel van het zoeken naar argumenten waar je het stiekem niet mee eens bent! 

    Aan de slag

    Dit is een voorbeeld van hoe je een debat in de klas kunt organiseren. Verdeel de klas in vier groepjes. Het eerste groepje is de debatleider. Het tweede groepje verzint een stelling. Het derde groepje is voorstander van de stelling en het vierde groepje is tegen. 

    1. Het stellinggroepje krijgt vijf minuten om een goede stelling te verzinnen.
    2. De voor- en tegenstanders krijgen een kwartier om argumenten te bedenken. 
    3. De voor- en tegenstanders zitten tegenover elkaar op stoelen, de debatleider staat in het midden.
    4. De debatleider trapt het debat af. Eerst geeft hij een voorstander de beurt, die vertelt waarom zijn groepje voor is. 
    5. De debatleider geeft nu een tegenstander de beurt, die vertelt waarom zijn groepje tegen is. 
    6. Voor- of tegenstanders die iets willen zeggen gaan staan. De debatleider kiest wie de beurt krijgt.
    7. De debatleider houdt de tijd bij en zorgt ervoor dat beide partijen even vaak aan het woord komen.  
    8. Na een kwartier rond de debatleider het debat af. Hij geeft beide partijen nog een laatste beurt. 
    9. De debatleiders bespreken wie de beste argumenten had, wie het best reageerde op de anderen wie het meest overtuigde. Dat is de winnaar. 
    Debatteren hoort echt bij een democratie. Tijdens een debat ben je bijvoorbeeld voor of tegen een stelling. Je probeert anderen ervan te overtuigen dat je gelijk hebt. Samsam geeft tips over hoe je een goed debat kunt houden in de klas. Lees samen met de klas de onderstaande tekst.
  • Werkboeken godsdiensten

    Onderwijs nieuws

    Werkboeken wereldgodsdiensten

    Met de werkboeken gaan leerlingen uit groep 5 t/m 8 zelfstandig aan de slag met leuke en leerzame opdrachten. De werkboeken beginnen met een verhaal waarin een kind vertelt over zijn of haar geloof. Vervolgens lezen leerlingen informatieve teksten over bijvoorbeeld feesten en rituelen, de ontstaansgeschiedenis van het geloof en de manier waarop mensen vandaag de dag geloven. 

    Aan de hand van deze informatie gaan leerlingen aan de slag met interactieve opdrachten die de leerlingen regelmatig aan het denken zetten. Denk aan vragen als ‘Hoe kan mediteren helpen om je beter te voelen?’ of ‘Met carnaval staat de samenleving op zijn kop. Hoe zou jij de regels willen zien?’ Aan de hand van de informatieve teksten, de interactieve (doe-)opdrachten en door het bekijken van filmpjes met kinderen in de hoofdrol, leren uw leerlingen op een leuke, speelse manier over de wereldgodsdiensten.

    Bekijk hieronder een inkijkexemplaar

    Samsam heeft naast een methode voor burgerschap, nu ook lesmateriaal over de vijf wereldgodsdiensten ontwikkeld. Het lesmateriaal bestaat uit werkboeken voor leerlingen, aangevuld met achtergrondinformatie en filmpjes van de website.
  • Themanummer Media

    Onderwijs nieuws

    Plaats als eerste een reactie

    **Bold** _italic_
    Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.

    Juist in deze tijd waarin nepnieuws soms moeilijk te herkennen is en mensen hun vertrouwen in de media lijken te verliezen, is het belangrijk met leerlingen in gesprek te gaan over hun media-gebruik en ze te informeren over het belang van persvrijheid.

    Het magazine

    In het themanummer Media laten we kinderen overal ter wereld aan het woord over hun media-gebruik. Ze vertellen wat ze van journalisten vinden, of ze wel eens nepnieuws tegenkomen en hoe ze dat herkennen. Verder lees je in het magazine over het belang van radio op het platteland in Kenia. Een meisje uit Egypte vertelt over haar vader die in de gevangenis zat, omdat hij zijn werk als journalist wilde doen. Radiomakers uit Zuid-Sudan vertellen hoe ze vanuit Amsterdam hun achtergebleven landgenoten van informatie voorzien. En geven we een inkijkje over hoe Samsam wordt gemaakt.

    Het lesmateriaal

    Met de lessen van Samsam leren kinderen kennis en vaardigheden die ook bij andere vakken van pas komen en die ze aan het denken zet over de maatschappij waarin ze leven en hun rol daarin. Ze leren onder andere over:

    •    De democratische rechtsstaat, culturen en duurzaamheid 
    •    Omgaan met diversiteit en het herkennen van eigen vooroordelen
    •    Verplaatsen in een ander en het zoeken naar verbindingen 
    •    Verantwoordelijkheid nemen voor de eigen omgeving
    •    Luisteren, discussiëren en samenwerken

    Het pakket bestaat uit 30 exemplaren van het themanummer Media. De les best uit een lesinstructie en verwerkingsopdrachten voor groep 5/6 en groep 7/8. De bouwstenen die worden behandeld bij dit thema zijn Vrijheid & Gelijkheid en Macht & Inspraak. 

    Welke rol speelt media in de samenleving? En waarom is persvrijheid belangrijk voor de democratie?