Overslaan en naar de inhoud gaan
  • Wat is ramadan?

    Informatie

    Plaats als eerste een reactie

    In Mekka lezen kinderen uit de Koran, het heilige boek van moslims.
    Shutterstock

    In 2021 begint de ramadan op dinsdag 13 april. Elk jaar is dat weer anders: het hangt af met de stand van de maan. 

    Maar wat is ramadan eigenlijk? 

    Ramadan is een heilige maand. Veel moslims proberen zichzelf in deze periode te 'zuiveren'. Dat doen ze door te vasten. Dat betekent: niet eten en niet drinken zolang het licht is. Dat betekent dus ook: vroeg opstaan en stevig ontbijten. 's Avonds, als de zon onder is, mag er weer gegeten worden. Veel moslims verbreken het vasten met een voedzame soep: de harira.

    Test je kennis over ramadan:

    Schoon

    Dat 'zuiveren' door te vasten heeft niet alleen te maken met je lijf. Het is ook iets psychisch. Moslims staan tijdens het vasten stil bij mensen die het minder goed hebben en dagelijks honger lijden. Tijdens ramadan proberen gelovigen nog meer met hun religie bezig te zijn dan normaal. Ze doen dan nog meer hun best om te leven volgens de regels van hun geloof. 

    Wie doet mee?

    Als je ziek bent of zwanger, dan hoef je niet mee te vasten. Je gezondheid gaat altijd voor. Kinderen doen soms een dagje mee met vasten, maar het zijn de volwassenen die vooral de ramadan doen. 

    Gezellig

    Ramadan is normaalgesproken ook een gezellige maand. ’s Avonds gaan families bij elkaar op bezoek om samen extra lekker te eten. Iedereen heeft natuurlijk honger. Op die manier is ramadan ook een maand om een beetje tot jezelf te komen. En wat meer aandacht te hebben voor elkaar. Door de corona-maatregelen gaat alles nu anders. Maar: het eind van het vasten wordt nog steeds wel gevierd met het Suikerfeest.

    Ramadan is voor moslims een heilige maand. Zolang het licht is eten en drinken ze niet. Aan het eind van de vastentijd is het Suikerfeest.
  • 'Racisme is een erge vorm van pesten'

    Nieuws

    Plaats als eerste een reactie

    Wat is racisme?

    ‘Als je benadeeld wordt op basis van je huidskleur of afkomst, is dat racisme’, zegt racisme-expert Chanel Matil Lodik. ‘Mensen denken bijvoorbeeld dat iemand met een zwarte huidskleur eerder iets zou stelen dan iemand met een witte huidskleur. Of iemand krijgt bijvoorbeeld een lager schooladvies of een zwaardere straf. Dat komt doordat sommige mensen denken dat iemand met een andere huidskleur slechter of onaardiger is. Maar dat is natuurlijk niet zo. Er zijn verschillende vormen van racisme. Iemand kan heel duidelijk worden uitgescholden, maar het gebeurt ook subtieler, door te doen alsof het een grap is.’

    Bewust en onbewust

    ‘Sommige mensen maken een racistische opmerking zonder dat ze het doorhebben. Dan zeggen ze bijvoorbeeld tegen iemand die al zijn of haar hele leven in Nederland woont: “Wat spreek je goed Nederlands.” Daar bedoelen ze niks verkeerds mee, maar het is wel racisme. Daarom is het altijd goed om erover te praten, hoe moeilijk dat ook is. Je kunt altijd vragen waarom iemand zoiets zegt en vertellen dat je je er niet prettig bij voelt. Dan kan iemand erover gaan nadenken. En als je het bij iemand anders ziet gebeuren, is het ook altijd goed om er iets van te zeggen. Racisme is namelijk echt niet stoer. Het is een heftige vorm van pesten.’

    Jeniah (13) uit Rotterdam: 

    ‘Racisme is dat mensen een opmerking maken of je anders behandelen omdat je er anders uitziet. Alsof je huidskleur niet goed is. Een meisje uit mijn klas werd op haar vorige school vaak uitgelachen of uitgescholden, voor aap bijvoorbeeld. Daardoor was ze thuis vaak heel emotioneel. Ik heb het zelf gelukkig nog niet meegemaakt. Ik ben er wel veel mee bezig. Als ik iets doe, denk ik goed na hoe ik dat moet doen, zodat mensen geen verkeerd beeld van mensen met een zwarte huidskleur krijgen. Als ik boos ben op school houd ik me bijvoorbeeld in en let ik op wat ik zeg. Ik wil niks doen of zeggen waardoor mensen denken dat iedereen die zwart is verkeerd is.’

    ‘Ik vind dat het in Nederland nog best goed gaat. Soms zie ik filmpjes op YouTube uit andere landen waarin anders wordt gereageerd op mensen met een zwarte huidskleur dan op iemand met een witte huidskleur. Dat iemand met een boog om een ander heenloopt bijvoorbeeld. Dan ben ik echt teleurgesteld, maar dat zie ik gelukkig niet in het echt. Als iemand racistisch is, kun je er niet veel aan veranderen. Zo is die persoon opgevoed, door familie of door televisie. Niemand wordt racistisch geboren.’
     

    Kinderen over racisme
    Links: Dominic (9): ‘Ik hoop dat iedereen trots is op zijn afkomst’. Rechts: Jeniah (13): ‘Ik let altijd goed op dat ik niets verkeerd doe’

    Dominic (9) uit Amsterdam:

    ‘Racisme betekent dat iemand nare opmerkingen maakt over je huidskleur en dat is niet oké. Ik ben wel eens voor aap uitgescholden tijdens het buitenspelen en toen ben ik boos weggelopen. Ik voelde me daardoor heel verdrietig. Zo’n opmerking doet veel pijn. Verder heb ik het gelukkig nog nooit meegemaakt of zien gebeuren, maar ik vind het wel een belangrijk onderwerp.’

    'Ik ben kinderburgemeester in Amsterdam en de komende tijd is pesten, discriminatie en racisme het onderwerp van de kinderraad. Ik hoop dat iedereen trots is op zijn of haar afkomst en dat het niet uitmaakt wat anderen zeggen. Misschien hebben mensen die racistische uitspraken doen dat zelf niet eens door. Daarom is het belangrijk dat er aandacht voor komt. Zo beseffen zij zich misschien dat ze iets moeten veranderen.'

    Racisme in Nederland

    Vier op de tien mensen in Nederland heeft wel eens een racistische opmerking gemaakt, voor de grap of serieus bedoeld. Dat bleek vorig jaar uit een groot onderzoek van tv-programma EenVandaag. Acht op de tien mensen met een lichte of donder getinte huid is wel eens gediscrimineerd, blijkt uit datzelfde onderzoek. Bij de helft van die mensen gebeurde dat elke maand of zelfs vaker.

    Door: Janine de Wit
    Dit artikel verscheen eerder in Kidsweek

    In veel landen heeft je huidskleur nog steeds invloed op hoe je wordt behandeld. Daarom roept landengroep de Verenigde Naties (VN) 21 maart al jaren uit tot internationale dag tegen racisme. Ook in Nederland komt het nog regelmatig voor. Anti-racisme-onderwijzer Chanel Matil Lodik en Kidsweek lezers Dominic (9) en Jeniah (13) vertellen.
  • Hoe zit het met de oorlog in Syrië?

    Informatie

    Plaats als eerste een reactie

    De burgeroorlog is Syrië duurt al ruim acht jaar.
    Pixabay

    In 2011 breekt in Syrië de revolutie uit omdat veel mensen schoon genoeg hebben van het strenge regime van president Assad. Maar die is absoluut niet van plan om te vertrekken. Integendeel. Zijn leger treedt hard op tegen demonstranten en het ene bloedbad volgt na het andere. De demonstraties monden al snel uit in felle gevechten tussen voor- en tegenstanders van Assad.  

    Geloof

    Het geloof wordt ook steeds belangrijker in die strijd. De tegenstanders raken onderling al snel verdeeld in een onoverzichtelijke wirwar van groepjes strijders die allemaal weer anders in hun (islamitische) geloof staan, van heel gematigd tot extreem streng. Ze strijden niet alleen mét maar net zo hard tégen elkaar. In de chaos die in Syrië ontstaat, ziet ook de extremistische beweging Islamitische Staat (IS) kans om een deel van het land te veroveren. Door al het geweld kwam er een enorme vluchtelingenstroom op gang en er vielen honderdduizenden doden. De regering van Assad is nog steeds aan de macht en de belangrijkste steden liggen in puin.  

    Het is tien jaar geleden dat de burgeroorlog in Syrië begon. Het zorgde voor miljoenen vluchtelingen. Wie vecht eigenlijk tegen wie?
  • Majd (10) uit Syrië: "Ik hoop dat er vrede komt"

    Interview

    Plaats als eerste een reactie

    Madj uit Syrië vluchtte voor het oorlogsgeweld in zijn stad Raqqa maar is nu weer terug.
    Hassan Ali

    Majd kan zich nog goed herinneren dat IS zijn woonplaats bezette en dat er allerlei strenge regels waren: buitenspelen was verboden en op school werden de meisjes gescheiden van de jongens. Zijn beste vriend Aboud moest de stad Raqqa uit omdat hij niet het goede geloof had. De terroristen van IS wilden een streng islamitisch land stichten met Raqqa als hoofdstad.

    Geweld

    In 2017 vluchtte de familie van Majd voor de bombardementen en gevechten. Ze vonden een veilige plek in eigen land waar ze met heel veel mensen in één huis woonden. Er was nauwelijks drinkwater en alleen af en toe elektriciteit. "Ik ging niet naar school, maar hielp mijn broer met schapen hoeden", vertelt Majd. "Hun melk en kaas was vaak het enige dat we hadden."

    Een raketaanval verwoestte het huis van Majd in Raqqa.
    Een raketaanval verwoestte het huis van Majd in Raqqa. Hassan Ali
    Majd uit Syrie vluchtte voor het oorlogsgeweld, maar woont nu weer in zijn eigen stad Raqqa.
    Majd: "Ik zou nooit in het buitenland willen wonen." Hassan Ali

    Vrienden

    Na zware gevechten werd IS ruim drie jaar geleden uit Raqqa verdreven en de familie van Mejd keerde terug. Nu zijn de Koerden de baas (een volk dat onder andere in Syrië leeft), maar Assad wil de stad graag weer in handen krijgen. "Ons huis is verwoest tijdens een raketaanval", vertelt Majd. "We hebben het simpel gerepareerd, zodat we er tenminste kunnen wonen." Hij is vooral blij dat hij weer naar school kan en zijn vrienden weer ziet. Toch maakte hij ook vreselijke dingen mee. "Mijn vriend Mohammed trapte tijdens het buitenspelen op een bom en is overleden overleed." Een andere goede vriend is nog steeds in Turkije. "Zelf zou ik nooit naar het buitenland willen en ik zeg hem soms dat hij moet terugkomen. Ik hoop dat er vrede komt."

    Interview: Ibrahim Isbaita

    Het is deze week precies tien jaar geleden dat burgers in Syrië in opstand kwamen tegen hun president Assad. Er kwam een burgeroorlog tussen onder andere het regeringsleger, rebellen en terreurgroep IS. Ondanks alle ellende wil Majd (10) uit Raqqa in Syrië blijven.
  • Kom erachter welke politieke partij bij jou past

    Nieuws

    Plaats als eerste een reactie

    Op 15, 16 of 17 maart mogen volwassenen hun stem uitbrengen op de politieke partij waarvan zij hopen dat-ie de komende jaren gaat regeren. Ben je benieuwd welke partij het beste bij jou zou passen? Dan kun je vanaf nu de  Kieswijzer voor Kinderen doen. Door je mening te geven op twintig stellingen kom je erachter met welke partij je het meest eens bent. De stellingen gaan over belangrijke onderwerpen zoals klimaat, economie, zorg en cultuur. Maar er zijn ook speciale stellingen gemaakt over onderwerpen die juist voor kinderen interessant zijn, zoals social media en pesten. 

    Eens of oneens?

    Stellingen waar je op kunt reageren zijn bijvoorbeeld: 'Kinderen onder 13 jaar mogen geld verdienen met social media', 'het Suikerfeest moet voor iedereen een vrije dag worden' en 'Alleen ouders die een corona-prik hebben gehad, mogen kijken bij een sportwedstrijd.' Als antwoord kun je kiezen voor 'eens', 'neutraal', 'oneens' of 'weet ik niet'.

    Deze leerlingen reageren vast op een aantal stellingen uit de Kieswijzer.
    screenshot van de kieswijzer voor kinderen

    Geen ingewikkelde politiek

    Zo'n kieswijzer voor kinderen bedacht student Wytze Walstra in 2010. Hij was toen negen jaar. Samen met Samsam en Kidsweek heeft hij nu een nieuwe versie gemaakt. "De mensen in de politiek maken belangrijke besluiten over het leven van kinderen, maar maken politiek soms zo ingewikkeld dat kinderen het niet altijd kunnen volgen. De Kieswijzer voor Kinderen is geschreven in een taal die voor hen wel begrijpelijk is. Zo willen we laten zien dat politiek ook heel leuk kan zijn."

    Je hebt het vast al gehoord: over een paar weken zijn de Tweede Kamerverkiezingen. Welke partij past eigenlijk het beste bij jou? Met de Kieswijzer voor Kinderen van Samsam en Kidsweek kom je erachter.
  • Stelling over stemleeftijd

    Poll

    Plaats als eerste een reactie

    Nu mag iedereen van 18 jaar en ouder stemmen. Maar wat vind jij: mag die stemleeftijd naar beneden? Vul de poll in! En heb je nog zin in meer stellingen? Doe dan de Kieswijzer voor Kinderen.
  • Nancy uit Ghana vertelt over democratie in haar land

    Filmpje

    Plaats als eerste een reactie

    Door: Dr. Monk

    Begin december waren er verkiezingen in Ghana. Nancy (12) neemt ons mee naar een stemlokaal en naar een bijeenkomst van haar opa, het dorpshoofd. Zo laat ze zien hoe op nationaal en lokaal niveau mensen meebeslissen over hun vertegenwoordigers.
  • Onverschillig tegenover democratie

    Nieuws

    Plaats als eerste een reactie

    **Bold** _italic_
    Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
    Shutterstock

    Uit onderzoek van het Adolescentenpanel Democratische Kernwaarden en Schoolloopbanen (ADKS) van de Universiteit van Amsterdam blijkt dat de helft van de Nederlandse jongeren tussen de 12 en 14 jaar het leven in een democratisch land niet belangrijk vindt, of er geen mening over heeft. Zo’n 35 procent weet niet eens of ze in een democratie leven, of denkt zelfs van niet. Is het begrip democratie te abstract of wordt er te weinig aandacht aan gegeven op school?

    Burgerschap in het onderwijs

    Volgens de onderzoekers is dit mede te wijten aan de invulling van het burgerschapsonderwijs in het primair onderwijs. Nederlandse kinderen krijgen minder les in burgerschap dan veel kinderen in het buitenland. In het nieuwe Curriculum, dat deze zomer in werking zou moeten treden, is vastgelegd aan welke regels het burgerschapsonderwijs in basis- en voortgezet onderwijs moet voldoen. Maar zolang dat niet duidelijk is, tasten leerkrachten vaak in het duister.

    Neem bijvoorbeeld kennis over democratie. Vaak wordt dit beperkt met een bezoek aan de Tweede Kamer en informatie over zetels, Provinciale Staten, kabinetten en coalities. Maar het is zoveel meer dan dat. Henrike van Gelder, hoofdredacteur van Kidsweek en Samsam: ‘Een woord als democratie klinkt misschien saai, en staatsrecht net zo. Het wordt pas leuk als je erover in gesprek gaat. Wat betekent het als je ergens voor of tegen bent? En hoe kun je dit in de politiek waar maken? Hoe werkt het met het vormen van een coalitie? Wat vind ik eigenlijk belangrijk? Daar kom je bijvoorbeeld achter bij het invullen van de Kieswijzer voor Kinderen.'

    Meer dan kennis

    Leerlingen moeten uiteindelijk begrijpen waarom democratie in Nederland essentieel is. Naast kennis over hoe het systeem werkt in Nederland, is het ook belangrijk dat ze leren welke gevolgen het heeft als er geen democratie in een land is. Waarom stemmen zo belangrijk is, welke rol journalistiek en persvrijheid heeft in een democratische staat, waarom er zo veel verschillende meningen zijn en hoe je een respectvolle discussie aangaat. En het allerbelangrijkste: hoe je jouw stem kan laten horen als je het ergens niet mee eens bent.

    Samsam brengt al 45 jaar deze onderwerpen in de klas. Met tijdschriften en digitale lesbrieven vol verhalen van kinderen over de hele wereld. Deze maand met een themanummer over democratie, nu meer nodig dan ooit!

    In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen onderzocht de Universiteit van Amsterdam hoe jongeren over democratie denken. Met een opmerkelijke conclusie: de helft van de tweedeklassers op het Voortgezet Onderwijs staat onverschillig tegenover democratie.
  • Elke stem telt

    Informatie

    Plaats als eerste een reactie

    Invloed

    Democratie is een manier waarop je een land kunt regeren. Het woord democratie betekent letterlijk: heerschappij aan het volk, oftewel burgers zijn de baas. In een democratie heeft het volk invloed op hoe het land wordt bestuurd. In een democratie mag iedereen zich verkiesbaar stellen tijdens verkiezingen. Ook mag (bijna) iedereen stemmen: elke stem telt. Het tegenovergestelde van democratie is dictatuur: één persoon heeft alle macht in handen.

    Geschiedenis

    Democratie stamt uit de tijd van de Oude Grieken, maar toen mocht alleen een groep mannen stemmen. Vrouwen, slaven en armen mochten bijvoorbeeld niet meebeslissen. Democratie verandert continu, maar vaak wordt die allereerste democratie uit Athene als voorbeeld gebruikt. In de achttiende eeuw ontstond de democratie zoals we die nu kennen. Het duurde nog tot de twintigste eeuw voordat het algemeen kiesrecht in Europa werd ingevoerd. Pas op dat moment mocht iedereen stemmen, ook vrouwen.

    Mensenrechten

    Veel mensen vinden een democratie het beste voor een land. Dat komt doordat in een democratisch land vaak veel waarde wordt gehecht aan mensenrechten als vrijheid van meningsuiting, persvrijheid en gelijkheid. In een democratie worden alle mensen als gelijkwaardig gezien, niemand is minder dan de ander. Ook vrede is belangrijk. Daarom staat in veel gevallen democratie gelijk aan een goede situatie voor het volk. Toch kunnen ontevreden burgers ook in democratische landen zorgen voor rellen, geweld of zelfs oorlog.

    Waarom is stemmen zo belangrijk?

    Vrije verkiezingen

    Er komen steeds meer democratieën bij, maar dat gaat niet altijd even makkelijk. Vaak gaat er een revolutie of oorlog aan vooraf. Een voorbeeld is de Arabische Lente: een reeks opstanden in het Midden-Oosten en Noord- Afrika die begonnen in 2010. Demonstranten in verschillende landen gingen toen massaal de straat op om democratie te eisen. Ze hoopten dat dit meer mensenrechten en gelijkheid zou brengen. In sommige landen zoals Syrië en Jemen was de roep om democratie de start van een lange oorlog. Maar in andere landen zoals Tunesië en Egypte werden leiders na jaren afgezet en werden voor het eerst vrije verkiezingen gehouden.

    Kritiek

    Er zijn ook mensen die helemaal geen voorstander zijn van democratie. Zij vinden bijvoorbeeld de gemiddelde burger te slecht geïnformeerd of zelfs te dom om de regering te kiezen of zichzelf verkiesbaar te stellen. Zij vinden dat je stemrecht en politiek beter kunt overlaten aan mensen die ervoor gestudeerd hebben. Critici van de democratie gebruiken ook wel Hitler als voorbeeld van hoe het mis kan gaan in een democratie. Hij kwam aan de macht na democratische verkiezingen, maar veranderde daarna in een dictator. In een democratie kunnen ook mensen met slechte bedoelingen aan de macht komen en zij kunnen vervolgens zelfs de democratie afschaffen.

    In een democratie kiezen burgers hun regering. Zo hebben ze inspraak, vaak meer vrijheid en mensenrechten worden beter nageleefd.
  • Hadeel uit Sudan: "Mijn stem wordt gehoord"

    Reportage

    Plaats als eerste een reactie

    Hadeel uit Sudan demonstreerde tegen de dictator.
    Eigen foto

    "Ik geloof dat democratie het beste is voor een land. Als regeringsvorm, maar ook voor de welvaart en economische groei. Als je kijkt naar de landen die de wereldpolitiek bepalen, dan zijn dat allemaal democratieën. Ik deed op 6 april 2019 mee aan één van de grootste demonstraties tegen ex-dictator Omar al-Bashir. Duizenden mensen liepen van Omdurman, een stad aan de overkant van de rivier de Nijl naar het regeringsgebouw in Khartoum. We liepen ongeveer tien kilometer. Dat wist ik van tevoren, daarom droeg ik sportschoenen. Aan het begin verliep alles rustig en vreedzaam. Bij het eindpunt was het aantal demonstranten heel erg toegenomen. Eerst keken de politieagenten nog vriendelijk, maar dat veranderde. De situatie werd grimmig. Ik hield de hand van m'n vriendin stevig vast, maar we werden echt bang.

    Schoten en traangas

    We stonden midden tussen de mensen toen we ineens een schot hoorden. En de politie begon met traangas te spuiten. Mijn ogen brandden en mijn vriendin riep dat we moesten weggaan. Dat probeerden we, maar iedereen duwde elkaar en het was chaos. Toen vielen er meer schoten en mensen om ons heen werden geraakt. Ineens hoorde ik m'n vriendin schreeuwen dat ze op de grond lag. Door de mensenmassa kon ik maar moeilijk bij haar komen en toen ik eindelijk naast haar zat, zag ik zoveel bloed dat ik dacht dat ze zou sterven. Eindelijk kwam er een ambulance en konden we weg. Het bleek dat ze haar been had gebroken bij de val. Het was geen kogel. Zes mensen kwamen deze dag om en honderden raakten gewond. Mijn moeder was heel kwaad dat ik hier stiekem naartoe was gegaan. Omdat ik enig kind ben, is ze snel bezorgd. Mijn ouders gingen wel mee naar andere demonstraties. Mijn moeder is huisvrouw en mijn vader is militair. Hij was het ook niet eens met de dictator, net als veel andere militairen. Natuurlijk waren al deze protesten geheim. Activisten stelden elkaar op de hoogte via sociale media. Ik zou mezelf geen activist of revolutionair noemen, ook al schrijf ik op Facebook over mijn droom: meer vrijheid voor  mensen zodat ze zich kunnen ontwikkelen en democratie in ons land. Ik denk dat mijn stem wel wordt gehoord. Ik heb meer dan 82.000 volgers. Ik schrijf in het Engels, bijvoorbeeld over het recht op onderwijs en in grote lijnen over de komende verkiezingen. Er zijn mensen die zeggen dat die in 2022 worden gehouden. Maar ik noem dat propaganda. Eerst zien: dan geloven. Toch heb ik hoge verwachtingen en goede hoop dat ze binnenkort komen. Zelf zou ik nooit een politicus willen worden. Om eerlijk te zijn: dat is veel te gevaarlijk.”

    Hadeel uit Sudan won een Arabische leeswedstrijd.
    Hadeel uit Sudan won een Arabische leeswedstrijd. Eigen foto
    In een korte tijd las Hadeel uit Sudan tientallen boeken.
    In een korte tijd las Hadeel uit Sudan tientallen boeken. Eigen foto

    Oude tradities

    "Afgelopen zomer won ik de Arabic Reading Challenge van de sheikh in Dubai. Ruim 21 miljoen kinderen uit allerlei landen deden mee en lazen meer dan 50 boeken in één schooljaar en maakten samenvattingen. In Dubai zelf kreeg een kleine groep finalisten nog andere opdrachten en uiteindelijk heb ik gewonnen. Wat ik ook heel leuk vond was dat ik voor het eerst kinderen uit andere Arabische landen leerde kennen. Door hen kreeg ik een beeld van hoe kinderen daar leven. Een voorbeeld: meisjes in Egypte mogen fietsen! In Sudan mogen meisjes dat niet, en ook niet sporten in het openbaar en we moeten een hoofddoek dragen. Ik hoop dat deze oude tradities zullen verdwijnen als er een nieuwe president komt.”

    Wachten op het strafproces

    Na jarenlang lijden onder dictator Omar al-Bashir kwam het Sudanese volk vorig jaar in opstand. De ex-dictator zit nu in Nederland in de gevangenis. Hij wacht op zijn proces voor het Internationale Strafhof. Hier worden oorlogsmisdadigers uit de hele wereld berecht. Al-Bashir wordt beschuldigd van volkerenmoord en oorlogsmisdaden in Darfur waar mensen in 2003 al in opstand kwamen. Naar schatting werden toen zo’n 300.000 mensen gedood.

    Bang om te praten

    Mensen die een dictatuur hebben meegemaakt, blijven vaak lang bang om over politiek te praten. Ook al is de dictator er niet meer. Je weet maar nooit of er in je land nog aanhangers van hem rondlopen die je iets aan kunnen doen. Bovendien: als je gewend bent aan een dictatuur, dan heb je vaak niet geleerd om een eigen mening te vormen en daarvoor op te komen. Kritiek kon je je kop kosten

    Nu de dictator van Sudan weg is, kan Hadeel (13) uit Khartoum niet wachten tot er verkiezingen komen. Ondertussen strijdt ze voor mensenrechten en vrijheid in haar land. “Ik deed mee aan demonstraties.”
  • Na twaalf jaar weer verkiezingen in Mostar

    Reportage

    Plaats als eerste een reactie

    Ivano woont in de Bosnië en Herzegovina en vertelt over de verkiezingen in zijn stad Mostar.
    Denis Kapetanovic

    Ivano is gewend aan de kapotgeschoten gebouwen in zijn stad en dat Mostar bestaat uit twee delen. In het westen, waar hij woont, leven vooral Bosnische Kroaten. In het oosten wonen de Bosniakken. Deze twee groepen waren elkaars vijand tijdens de oorlog vijfentwintig jaar geleden: het gevolg van het uiteenvallen van het voormalige land Joegoslavië in onder andere Bosnië en Herzegovina en Kroatië. Zoals vaak in landen waar oorlog woedde en mensen daar nog boos of verdrietig over zijn, is het knap lastig om daarna samen het land of een gemeente te regeren.

    Verschillen

    “Verdeeldheid is hier het grootste probleem. Ik zou willen dat we meer verenigd zijn. Dat mensen zich realiseren dat we niet zo verschillend zijn. Want als we ruzie blijven maken, kunnen we ons niet ontwikkelen", vindt Ivano. In veel steden in Bosnië en Herzegovina zijn er problemen met de lokale verkiezingen door ruzies tussen groepen die in de oorlog met elkaar vochten, maar de situatie in Mostar was wel uitzonderlijk. Hier waren al twaalf jaar geen verkiezingen omdat de twee grootste politieke partijen het niet eens werden over hoe die verkiezingen gehouden moesten worden. Uiteindelijk bepaalde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, een plek waar mensen een klacht kunnen indienen als ze vinden dat ze oneerlijk behandeld worden, dat er weer verkiezingen moesten komen en die waren er dus afgelopen december.

    Grote verkiezingsposters van Bosnische politici in de stad Mostar proberen burgers over te halen op hen te stemmen.
    Grote verkiezingsposters van politici proberen burgers over te halen op hen te stemmen. Denis Kapetanovic
    Tijdens de verkiezingen in Bosnië en Herzegovina voeren politieke partijen flink campagne.
    Tijdens de verkiezingen voeren politieke partijen flink campagne. Denis Kapetanovic

    Derde partij

    Ivano legt nog meer uit over waarom die twee grootste partijen in zijn stad tegenover elkaar staan. “De ene partij komt op voor de Bosnische Kroaten en de andere juist voor de Bosniakken.” En dat ligt dus nog steeds gevoelig vanwege die oorlog. Volgens Ivano zou het goed zijn als er een derde partij aan de macht komt. Een partij die los staat van cultuur of geloof. “Dan hebben mensen niet meer het gevoel dat ze voor één kant moeten kiezen: óf voor de Bosniakken óf voor de Bosnische Kroaten.” Tot nu toe hadden andere partijen geen kans. Bijvoorbeeld omdat ze veel minder geld hebben en daardoor geen grote verkiezingscampagne kunnen betalen: acties om kiezers te vertellen wat hun plannen zijn.

    Verkiezingscampagne

    Ivano zag in zijn deel van de stad vooral de campagne van de HDZ. “Dat is de partij van de Bosnische Kroaten die sinds de oorlog de grootste partij is in de gemeente. Er hingen overal posters en ik zag een vreemde video op tv”, vertelt Ivano. In de video waar Ivano het over heeft, staan politici van de HDZ voor een oud bankgebouw dat helemaal is vernield. “Ze hebben kritiek op hoe de stad eruitziet met al haar ruïnes en zeggen dat ze het gaan verbeteren. Maar in de tijd dat ze aan de macht waren, hebben ze er ook niets aan gedaan. Ik denk dat ze er geen geld voor hadden en dat dit alleen maar een manier is om zoveel mogelijk stemmen te krijgen. Ik noem dat propaganda, een soort reclame.”

    In de stad Mostar zijn voor het eerst in twaalf jaar weer verkiezingen voor een burgemeester.
    Ivano hoopt dat de nieuwe burgermeester het afvalprobleem oplost. Denis Kapetanovic
    Voor het eerst in twaalf jaar waren er weer verkiezingen in de Bosnische stad Mostar.
    Voor het eerst in twaalf jaar waren er weer verkiezingen. Denis Kapetanovic

    Oost en west

    Wat er zich aan de andere kant van de rivier de Neretvica, de grens tussen de twee delen van Mostar, afspeelt, weet Ivano niet. “Daar voerden partijen vast ook campagne. Het is nu half januari, een maand na de verkiezingen, en ze zijn nog steeds stemmen aan het tellen. Ik denk dat het nog wel even duurt voordat de resultaten bekend zijn.” Beide partijen hebben namelijk ongeveer evenveel stemmen en zeggen dat de verkiezingen niet eerlijk zijn verlopen. Dat moet nu goed uitgezocht worden. De kleinere partijen hebben deze keer samen veel stemmen gekregen. Daardoor kunnen ze waarschijnlijk wel invloed uitoefenen op wie de burgemeester wordt. “Ik zeg niet op welke partij mijn ouders hebben gestemd, maar in ieder geval niet op een van de twee grote partijen.” Ivano hoopt dat de nieuwe burgemeester zorgt dat zijn stad in elk geval een stuk schoner wordt. “Op vuilnisbakken staat met graffiti gespoten dat we er meer van nodig hebben.”

    Ivano (11) maakte afgelopen december voor het eerst in zijn leven mee dat er gestemd werd voor een nieuwe gemeenteraad en burgemeester in zijn stad Mostar in Bosnië en Herzegovina. “Maar nu is het half januari en ze zijn nog steeds stemmen aan het tellen.”
  • Licypriya (9) uit India strijdt tegen klimaatverandering

    Interview

    Plaats als eerste een reactie

    Licypriya leidt een grote klimaatmars in India.
    Eigen foto

    Vanaf haar zesde komt Licypriya op voor een beter klimaat in India. Ze staakte voor het overheidsgebouw voor een betere klimaatwet, spoorde duizenden anderen aan ook mee te doen, vertelt over de gevolgen voor haar land via sociale media en door presentaties te geven, sprak met wereldleiders en probeert ervoor te zorgen dat grote bedrijven minder vuile stoffen uitstoten. Ze vindt het belangrijk dat er iets aan het klimaatprobleem wordt gedaan. "Ik ben geboren in Manipur, een klein dorp in het noordoosten van India. Maar toen ik voor het eerst in de stad New Delhi kwam, schrok ik van de vieze lucht. Later werd mijn huis twee keer geraakt door een cycloon. In India zijn vaak overstromingen en hittegolven en we hebben last van droogte. Die milieuproblemen moeten  veranderen. Dat zorgde er samen allemaal voor dat ik iets wil veranderen."

    Greta van India

    "Ik had helemaal niet door dat ik een klimaatactivist was, totdat mensen me in 2018 ineens zo gingen noemen." Door haar acties wordt Licypriya vaak vergeleken met de Zweedse Greta Thunberg, maar daar is ze niet blij mee. "Ik vind het niet leuk dat mensen mij zo noemen. Ik heb mijn eigen naam en mijn eigen verhaal. Als ik de Greta van India wordt genoemd, vertellen ze haar verhaal en niet dat van mij."

    Licypriya uit India staakt tegen klimaatverandering.
    Overal voert Licypriya actie. Hier is ze in New Delhi. Eigen foto
    Licypriya uit India en Greta uit Zweden poseren samen.
    Vaak wordt Licypriya de 'Greta van India' genoemd. Eigen foto

    Forbes-lijst

    Hoewel Licypriya al veel prijzen won voor haar acties, wordt ze door politici uit India vaak genegeerd. Daarom is ze erg blij met haar plekje op de speciale lijst van Forbes India, waarin jonge mensen worden genoemd die iets goeds doen voor de wereld. "Ik krijg veel online haat en bedreigingen. Mensen willen er zo voor zorgen dat ik stil ben. Maar een plekje op deze lijst inspireert me juist om verder te gaan."

    Veranderingen

    Licypriya is er trots op dat ze nog zo jong is en nu al veel mensen heeft geïnspireerd. Maar ze hoopt dat er bij de overheid ook iets gaat veranderen. Vorig jaar werd een nieuwe wet tegen luchtvervuiling aangenomen, maar dat is volgens de activiste nog niet genoeg. "Er moeten drie dingen veranderen: er moet een speciale klimaatwet komen, lessen over het klimaat moeten verplicht worden op scholen en leerlingen moeten zelf bomen planten. Er zijn 350 miljoen leerlingen in India. Als iedereen tien bomen plant, is ons land binnen een paar jaar groen. Dat zal helpen om de milieuproblemen te bestrijden." Voor zichzelf heeft Licypriya een heel ander doel: "Ik wil later ruimtewetenschapper worden. Ik wil naar de maan of naar Mars om onderzoek te doen naar schone lucht."

    Ze leidde een grote staking tegen klimaatverandering in India en nu staat Licypriya (9) op een speciale lijst van de Indiase versie van het zakenblad Forbes, voor jonge mensen die belangrijke dingen doen voor de wereld. "Toen ik voor het eerst in New Delhi kwam, schrok ik van de vieze lucht."
  • Nigeriaanse boeren winnen van Shell

    Informatie

    Plaats als eerste een reactie

    Visvijvers in de Nigerdelta in Nigeria zijn sterk vervuild door olie.
    Milieudefensie/Hilde Brontsema

    Wat is er aan de hand?

    In de Nigerdelta zit veel olie in de grond. Bedrijven als Shell pompen dat omhoog om te verkopen. Via lange pijpleidingen wordt de olie vervoerd. Maar die buizen gaan weleens stuk. De schade is groot. Landbouwgrond wordt onbruikbaar, dieren sterven en mensen worden ziek of overlijden. Vier boeren hadden daarom met de Nederlandse organisatie Milieudefensie een rechtszaak aangespannen tegen Shell.

    Wat oordeelde de rechter?

    Het hoofdkantoor van Shell is in Nederland. Daarom werd de rechtszaak hier gevoerd. Volgens Shell zijn de leidingen expres stuk gemaakt door olie-dieven. Maar de rechter oordeelde dat daar niet genoeg bewijs voor is. Daarom moet Shell Nigeria een schadevergoeding betalen en zorgen dat lekkages voortaan sneller worden opgemerkt en opgelost.

    Wat betekent dit?

    Milieudefensie is blij met de uitspraak. ‘Voor het eerst in de geschiedenis wordt een hoofdkantoor in Nederland veroordeeld voor iets wat in het buitenland is gebeurd’, vertelt Hilde Brontsema van Milieudefensie. ‘Nu kunnen we ook andere bedrijven aanspreken die mensenrechten of het milieu schaden in het buitenland. Dit geeft heel veel mensen hoop.’

    Visvijvers vol olie en akkers onder de drek. Door olielekkages in de Nigerdelta lijden Nigeriaanse boeren veel schade. Daar moet oliebedrijf Shell voor betalen, oordeelt een Nederlandse rechter nu. Hoe zit dat? 

  • Taal is overal

    Informatie

    Plaats als eerste een reactie

    Cultuur

    Drie keer raden waar iemand vandaan komt die bonjour zegt. Of merhaba. Taal kan veel over je verklappen, bijvoorbeeld de cultuur waarin je bent opgegroeid. In sommige landen kan het zelfs vertellen of je naar school bent gegaan. Als je dezelfde taal spreekt, zorgt dat voor verbinding. Je hoort dan bij een groep. Tegelijkertijd kan het ook lastig zijn om ergens bij te horen als je de taal juist niet spreekt. Taal kan ook iets vertellen over je status. Mensen die heel netjes praten, lijken vaak automatisch succesvol of belangrijk. Luister maar naar de koning! Taal is onderdeel van onze identiteit. 

    Geschiedenis

    Het is lastig te zeggen wanneer mensen precies begonnen zijn met praten, omdat gesproken taal geen sporen nalaat in de geschiedenis. Bij een opgraving kunnen archeologen alleen geschreven woorden vinden. Sommige wetenschappers denken dat mensen twee miljoen jaar geleden al spraken. Anderen denken dat het veel minder lang geleden is. In elk geval komt het alleroudste Nederlandse woord ooit gevonden uit 107 na Christus. De Romeinse schrijver Tacitus schreef toen: vada, oftewel wad.

    Moedertaal

    Voordat je geboren wordt, luister je al naar het ritme van de taal die buiten de baarmoeder klinkt. Als baby’s worden geboren kunnen ze nog niet praten. Vanaf één jaar beginnen ze met hun eerste woordjes. Die leren ze door te luisteren naar gesprekken tussen hun ouders. Baby’s zijn hele goede luisteraars! Een half jaar later leren kinderen om twee woorden aan elkaar te plakken, bijvoorbeeld: papa en eten. Zodra een kind drie jaar oud is kan het echte gesprekken in de moedertaal voeren: de taal waarin het opgroeit. Er zijn ook kinderen met ouders die verschillende talen spreken. Die groeien meertalig op.

    China-beeldtaal-gebeurtenis

    Taalfamilies

    Sommige talen lijken op elkaar: ze horen bij dezelfde ‘familie’. Deze talen zijn afkomstig uit één vooroudertaal of ze hebben dezelfde kenmerken. Zo heb je de Germaanse talen. Daar horen Nederlands, Engels en Duits bij. De Germaanse talen heten zo omdat ze vroeger gesproken werden door de Germanen. Dit volk nam de Germaanse taal mee naar verschillende landen in Europa, waarna iedereen zijn eigen draai aan de taal gaf. Maar er zijn nog steeds gelijkenissen. Zo is het Nederlandse ‘boek’ in het Engels ‘book’ en in het Duits ‘Buch’. Er zijn ook talen die nergens bij horen: isolaten. Het Baskisch, dat in delen van Spanje wordt gesproken, is hier een voorbeeld van.

    Leenwoorden

    Taal verandert de hele tijd. Jij praat en schrijft waarschijnlijk heel anders dan je opa en oma. Dat komt doordat mensen woorden anders spellen, nieuwe woorden bedenken of woorden uit andere talen lenen. Deze leenwoorden worden zo vaak gebruikt dat veel mensen niet eens meer in de gaten hebben dat het woorden uit een andere taal zijn. Neem het Franse woord ‘restaurant’ of het Engelse woord ‘fi lm’. Leenwoorden zijn vaak woorden die in een andere taal nog niet bestaan. Bijvoorbeeld een gerecht als ‘sushi’ of nieuwe uitvindingen als ‘computer’. Taal zal hierdoor nooit hetzelfde blijven. Daarom worden woordenboeken steeds vernieuwd.

    Bonte mix

    Door de kolonisatie zijn er veel landen buiten Europa waar Frans, Portugees, Engels en Nederlands wordt gesproken. Suriname is een voorbeeld van een land waar Nederlands klinkt. Maar ook het Afrikaans dat wordt gesproken n Zuid-Afrika en Namibië. Het is geen Nederlands, maar het lijkt er wel erg op. Het is ontstaan uit het Nederlands zoals dat in de 17e eeuw werd gesproken door de kolonisten uit Zuid-Holland en Zeeland die zich in de Kaapkolonie vestigden na de stichting van Kaapstad. Dit Nederlands is gemengd met de taal van de mensen die er al woonden, zoals de Khoikhoi. Er werden ook Franse en Duitse woorden aan toegevoegd door de latere kolonisten en woorden van de tot slaaf gemaakten die Maleis of Portugees spraken. Taal kan dus een hele geschiedenis vertellen.

    Taal is veel meer dan een verzameling woorden of klanken. Het is onderdeel van iemands cultuur en identiteit.
  • In Ethiopië zit in elk verhaal een boodschap

    Reportage

    Plaats als eerste een reactie

    Adam zou graag naar school gaan om te leren lezen en schrijven.
    Jilke Tanis

    Zodra de zon opkomt, staat Adam naast z’n bed om de geiten te gaan verzorgen. Net als iedereen in het dorp, heeft zijn familie een stukje land en wat vee. Adam woont in het oosten van Ethiopië, zo’n drie uur rijden van de hoofdstad Addis Abeba. Zijn dorp ligt afgelegen, er is geen elektriciteit, geen internet, geen school en niemand leest de krant. Voor nieuwtjes zijn de bewoners afhankelijk van bezoek of voorbijgangers die in het dorp in een rustpauze koffie komen drinken.

    Analfabeet

    Adam wil graag naar school en leren lezen en schrijven. “Maar dan moet ik 23 kilometer lopen en dat is te ver.” Zijn oom Haji is wel naar die school geweest. Hij woonde daar toen dichtbij. Verder is bijna iedereen in het dorp van Adam analfabeet. Als het donker is, valt er weinig te beleven in het dorp. Maar gelukkig maakt oom Haji bijna elke avond een kampvuur, zingt hij liederen en vertelt hij oude sprookjes, legendes en mythes met daarin een morele les. Dat zingen helpt om de verhalen goed te onthouden en iedereen hoort mee te doen.
    Tijdens die avonden rond de vlammen, is het flink opletten geblazen. Oom Haji overhoort iedereen en als iemand het antwoord niet weet, dan wordt die uitgelachen. De vragen gaan niet alleen over de verhalen of over de gezinnen in het dorp. Oom Haji geeft ook vaak raadsels om je brein te trainen. “Wie leven er naast elkaar zonder elkaar ooit te zien?” Adam steekt zijn vinger op. “Twee ogen!” En wat is een hut in de bergen met twee deuren? Die weet Adam ook. “Een neus!”

    De oom van Adam uit een dorpje op het platteland van Ethiopie is verhalenverteller.
    De oom van Adam is verhalenverteller. Jilke Tanis
    Als de oom van Adam uit Ethiopie verhalen vertelt, test hij de kennis van de kinderen.
    Als de oom van Adam verhalen vertelt, test hij de kennis van de kinderen. Jilke Tanis

    Gedrag

    Verhalenvertellers spelen een belangrijke rol in de samenleving. Want op plekken waar mensen niet kunnen lezen en schrijven is dit de enige manier om kennis over de cultuur over te dragen en zo voor vrede en rust in het dorp te zorgen. Want: in de verhalen en liederen zitten regels verstopt over hoe je je hoort te gedragen. In Ethiopië is het namelijk niet de gewoonte om openlijk over problemen te praten en bijvoorbeeld iemand recht in z’n gezicht te vertellen wat hij verkeerd heeft gedaan. In plaats daarvan vertellen mensen elkaar verhalen waarin die boodschap verstopt zit. Je moet dan wel een beetje tussen de regels door luisteren om te snappen wat de verteller probeert te zeggen.
    Adam geeft een paar voorbeelden om dit duidelijker te maken. “Als er een bruiloft is, worden er liederen gezongen waarin de bruid wordt verteld hoe ze het huishouden moet doen. Als een vrouw niet blij is met haar echtgenoot, dan laat ze dat aan anderen weten door er een lied over te zingen. En als er ruzie is, dan komt de raad wijze mannen uit het dorp bij elkaar en die vertellen ons verhalen waaruit je leert hoe belangrijk het is om ruzies goed te maken en aardig voor elkaar te zijn.”

    Geheugen

    De meeste verhalenvertellers zijn mannen, maar ook vrouwen die dat willen, kunnen verhalenverteller worden. “Mijn oom heeft een heel goed geheugen en hij vindt het leuk om de verhalen die hij van zijn vader en opa heeft gehoord verder te vertellen.”
    Adam geniet altijd van de verhalen. “Mijn lievelingsverhaal gaat over een geit en een schaap die op zoek zijn naar eten. Terwijl ze onderweg zijn, komen ze een leeuw en een hyena tegen. Snel vluchten het schaap en de geit een boom in. Terwijl de leeuw en de hyena bespreken waar de geit en het schaap kunnen zijn, moet de geit ineens heel nodig plassen. Ze kan het echt niet ophouden en plast uit de boom. De hyena hoort het geklater, ziet de dieren in de boom zitten en vertelt zijn vriend de leeuw dat hij hun maaltijd gevonden heeft. Net op het moment dat de leeuw de dieren uit de boom wil halen, begint het te waaien en worden de geit en het schaap door een mysterieus, onzichtbaar dier uit de boom gehaald en in veiligheid gebracht.”
    De moraal van dit verhaal is dat je dapper moet zijn en creatief in oplossingen verzinnen. Deze boodschap zit in veel verhalen. Er zitten ook vaak waarschuwingen in, bijvoorbeeld dat het met bedriegers slecht afloopt en dat je goed voor anderen moet zorgen.

    In het dorp van Adam op het platteland van Ethiopie is geen school.
    In het dorp van Adam is geen school. Jilke Tanis

    Gesproken

    Overal in Ethiopië worden nog verhalen verteld, maar er zijn toch mensen die bang zijn dat deze traditie zal verdwijnen. Eeuwenlang werden de verhalen alleen van mond tot mond doorgegeven, maar nu groeit er de behoefte om ze ook op te schrijven. Adam is hier helemaal niet mee bezig. Voor hem bestaat alleen gesproken taal. Zijn oom Haji vindt het wel belangrijk en daarom werkt hij aan een boek waarin hij alle verhalen opschrijft. “Zodat we ze niet vergeten en ze bewaard blijven.”

    Bijna elke avond zitten Adam (10) uit Ethiopië en zijn vrienden rond het kampvuur om te luisteren naar de verhalen en liederen van oom Haji. Dit is niet alleen spannend en leuk, maar zo leren de kinderen ook hoe ze zich horen te gedragen.
  • Quiz over Taal

    Quiz

    Plaats als eerste een reactie

    **Bold** _italic_
    Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
    Taal is veel meer dan een verzameling woorden of klanken. Het is onderdeel van iemands cultuur en identiteit. Wat weet jij over Taal? Test je kennis!
  • Stelling over taal

    Poll

    Plaats als eerste een reactie

    **Bold** _italic_
    Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
    Taal is een belangrijk onderdeel van cultuur. Maar als iedereen dezelfde taal spreekt, dan kunnen we wel elkaar verstaan. Wat vind jij? Moet er één taal op de wereld komen?