Overslaan en naar de inhoud gaan
  • Poll over jongens en meisjes

    Poll

    Plaats als eerste een reactie

    Jongens houden van stoeien en meisjes van roze. Of... vind jij dit alleen maar vooroordelen en zijn er geen verschillen? Wat is jouw mening? Vul de poll in!
  • "Ik verbouw ons eigen eten"

    Advertorial

    Plaats als eerste een reactie

    Margret deed mee aan een moestuin-project op school.
    Wilde Ganzen

    Tuinieren

    “Vroeger kochten we eten op de markt, maar we hadden niet altijd genoeg geld. Op school leerde ik hoe je groenten en fruit kunt verbouwen. Ik vond het zo leuk dat ik thuis een eigen moestuin heb aangelegd. Nu hebben we genoeg voedsel en wat we over hebben, verkopen we. We verbouwen van alles: aubergines, bonen en passievruchten. Ik iets het dorp rond met de oogst achterop de bagagedrager en verkoop het. Met het geld dat we extra verdienden, kochten we een koe, varken en geiten voor de melk en het vlees. Hun mest is goed voor mijn tuin. Mijn vriendinnen vonden het eerst wel raar dat ik zoveel tijd stak in een moestuin, maar nu ze zien wat het oplevert, vinden ze tuinieren ook interessant. Mijn droom is om later kinderen te helpen ook hun eigen moestuin te beginnen.”

    Wat doet Wilde Ganzen?

    Wilde Ganzen zorgt ervoor dat Nederlanders die iets willen doen aan armoede, gaan samenwerken met mensen in Afrika, Azië en Zuid-Amerika. Wij geven trainingen en geld zodat ze bijvoorbeeld scholen, ziekenhuizen en water putten kunnen bouwen. Zo krijgen kinderen in arme dorpen en buurten meer kansen op een goede toekomst. Wil je meer weten?

     

    Margret (14) woont in een dorpje op het platteland van Uganda. Ze leerde op school groente verbouwen en begon thuis een moestuin. Nu heeft het gezin altijd genoeg voedsel en geen geldzorgen meer.
  • Politiek in Spanje

    Filmpje

    Plaats als eerste een reactie

    In Barcelona wonen Pau (11) en Clara (12). Vanavond gaan ze voor de zesde keer met hun ouders mee naar de gevangenis. Hier zitten mensen omdat ze een referendum voor een onafhankelijk Catalonië organiseerden. Dat mag niet, zo staat in de Grondwet.
  • 3 vragen over het coronavirus in China

    Informatie

    Plaats als eerste een reactie

    Op het vliegveld in Singapore worden passagiers gecontroleerd op koorts.
    ANP

    1. Wat is er aan de hand?

    In de Chinese miljoenenstad Wuhan kregen tientallen mensen afgelopen weken ernstige longontsteking en ademhalingsproblemen. De oorzaak was het coronavirus. Inmiddels liggen in China honderden mensen met dit virus in het ziekenhuis. Een aantal overleed aan de gevolgen van de ziekte.

    Ook in Thailand, Japan, Zuid-Korea, de Filipijnen en de VS is het virus bij mensen gevonden. Ze waren daarvoor in Wuhan geweest. 

    2. Wat is dit voor virus?

    Het nieuwe virus hoort bij het coronavirus. Dat is een groep virussen die zorgt voor griepachtige klachten of verkoudheid. Ze verspreiden zich via mensen en dieren. Sommige van die virussen zijn onschuldig, van anderen kun je erg ziek worden.

    Chinese onderzoekers zeggen dat dit virus van een markt in Wuhan komt. Daar zijn levende vissen, vogels en andere dieren te koop. De eerste patiënten zouden op deze markt geweest zijn. 

    Omdat het virus besmettelijk is worden reizigers op veel vliegvelden wereldwijd gecontroleerd op koorts. Vooral in China maken ze zich zorgen, want 25 januari is het Chinees Nieuwjaar. Miljoenen Chinezen reizen dan naar hun familie. Om te voorkomen dat nog meer mensen besmet raken, mogen de inwoners van Wuhan niet met de trein, de bus of het vliegtuig reizen.

    3. Ik voel me grieperig, moet ik me zorgen maken?

    Volgens Harald Wychgel van gezondheidsorganisatie RIVM hoef je je geen zorgen te maken als je niet in Wuhan bent geweest. Hij zegt: "Net zoals in andere landen kan iemand vanuit China naar Nederland komen en hier ziek worden. De kans daarop is nu nog klein. De meeste zieken zijn in Wuhan in China. Tussen Nederland en Wuhan is bijna geen reisverkeer."

    En wat als het virus hier toch opduikt? "Dan weten ziekenhuizen precies wat ze moeten doen."

     

    In de Chinese stad Wuhan dook eind december een mysterieuze ziekte op. De oorzaak is het coronavirus.
  • Robots aan het werk in Rwanda

    Reportage

    Plaats als eerste een reactie

    Answer gaat een dag mee naar de fabriek waar haar vader werkt.
    Eva de Vries

    De rondleiding begint in de controlekamer. “Bliep!” klinkt uit een kastje aan de muur nadat Fred de geheime toegangscode heeft ingetypt. De deur zwaait open. “Wow”, zegt Answer, diep onder de indruk. Er staan wel tien computers. Op het ene beeldscherm is een lange lijst met cijfers te zien en op een ander scherm staat een tekening van een van de machines. “De computers hier communiceren met de machines in de fabriek,” legt een van de medewerkers van de controlekamer uit. Hij wijst naar de grote plattegrond aan de muur waarop precies te zien is welke machines met elkaar verbonden zijn en waar ze in de fabriek staan. Er zijn wel meer dan twintig machines en robots. “Hier stellen we de mengmachine in, zodat-ie precies weet welke hoeveelheden van welke grondstof gemixt moeten worden, op welke temperatuur, en hoe lang.”

    Zoveel computers heeft Answer nog nooit bij elkaar gezien.
    Zoveel computers heeft Answer nog nooit bij elkaar gezien. Eva de Vries
    Zonder robots zou deze fabriek nooit zoveel kunnen produceren.
    Zonder robots zou deze fabriek nooit zoveel kunnen produceren. Eva de Vries

    Geen fouten

    In de ultramoderne fabriek maken ze een poeder voor pap van onder andere mais en soja, vol extra vitamines en mineralen. “Het meeste verkopen we aan het voedselprogramma van de Verenigde Naties en het wordt verspreid in vluchtelingenkampen”, vertelt vader Fred. Hij is trots op zijn baan. “Met onze producten vechten we tegen ondervoeding.” In de fabriek moet heel secuur gewerkt worden, omdat de pap steeds precies hetzelfde moet zijn, met elke keer exact dezelfde ingrediënten. “Zonder al deze machines zouden we dat niet zo goed kunnen doen. Mensen maken sneller fouten dan machines.” Answer knikt. “Maar wat nou als de stroom uitvalt?” Gelukkig is daar een oplossing voor: een generator.
     

    Robot

    De fabriek naast de controlekamer heeft vijf verdiepingen. Op elke verdieping staan verschil- lende machines die allemaal met elkaar verbonden zijn met buizen, snoeren en kabels. Er flikkeren gekleurde lampjes, er zijn kleine computerschermen en overal klinken bliepjes en piepjes. “Het lijkt wel één grote robot”, zegt Answer terwijl ze om zich heen kijkt. Fred vertelt: “De ene machine mengt, de andere verwarmt, en weer een andere verpakt. De mooiste vind ik de machine die de voedingsmiddelen zo verwarmt dat eventuele bacteriën doodgaan.” De machines zijn geïmporteerd en komen uit de Verenigde Staten, China en Europa.

    Banen

    De nieuwe fabriek zorgde voor driehonderd banen en die waren hard nodig in het land met een hoge werkloosheid. De medewerkers die met de computers en machines werken, zijn jong en net afgestudeerd in technologie of computerkunde. Sommigen deden binnen het bedrijf een speciale opleiding om de machines te kunnen bedienen of gingen naar Zwitserland voor een training. De oprichting van deze fabriek past bij de ambities van de machthebbers in Rwanda. Zij willen dat hun land een voorloper is op het gebied van wetenschap en technologie en dat er meer van dit soort hightech fabrieken komen. Daarom zijn er basisscholen waar leerlingen leren hoe laptops werken en zijn er zelfs speciale robotlessen op school.

    Op de verpakkingsafdeling van de fabriek in Rwanda wordt nog wel wat werk met de hand gedaan.
    Op de verpakkingsafdeling van de fabriek wordt nog wel wat werk met de hand gedaan. Eva de Vries

    Answer vindt dat mensen ook het werk van de robots in de fabriek kunnen doen. Dat is goed tegen de werkloosheid. Maar de fabrieksleider noemt dat ‘onmogelijk’. “Zeker niet op deze schaal. Wij moeten te veel produceren, daar kunnen geen mensenhanden tegen op”, zegt hij. “Dit is sneller, efficiënter, hygiënischer en lichamelijk een stuk minder zwaar.”

    Lopende band

    Als je de buizen en machines volgt, kom je uiteindelijk terecht in de verpakkingsruimte op de begane grond. Hier worden de zakken poeder in dozen verpakt. Wel 420 in een uur. Answer wijst naar een soort tentakels. “Die rollen het plakband zo over de doos heen!” Vol verwondering kijkt ze door het plastic glas naar de werking van de machine. “In veel fabrieken wordt dit nog met de hand gedaan, maar met deze machine kunnen we veel sneller werken”, vertelt Fred.

    Heftruck

    Dan komen ze eindelijk op de plek waar hij zelf werkt. In een grote opslagruimte staan de dozen hoog opgestapeld. Met zijn heftruck verplaatst Fred er een stuk of twintig van de inpakruimte naar een houten pallet in de hal. “Dit is wat ik de hele dag doe”, vertelt hij aan Answer. “Zware dozen verplaatsen en in de grote trucks laden.” Hiervoor had Fred een baan in een andere Rwandese fabriek waar hij precies hetzelfde werk deed, maar dan met zijn blote handen. Dat was heel zwaar werk en hij had altijd rugpijn. Answer kijkt naar de duizenden dozen om zich heen. “Maar zonder de heftrucks zouden wel veel meer mensen een baan hebben.” Dat is Fred met haar eens. “Klopt! Aan alles zitten voor- en nadelen.”

    Machines en robots doen bijna al het werk in een ultramoderne fabriek in Kigali, de hoofdstad van Rwanda. Answer (12) gaat vandaag een dagje mee met haar vader Fred.
  • Kerst in Ghana

  • Werkboeken godsdiensten

    Onderwijs nieuws

    Werkboeken wereldgodsdiensten

    Met de werkboeken gaan leerlingen uit groep 5 t/m 8 zelfstandig aan de slag met leuke en leerzame opdrachten. De werkboeken beginnen met een verhaal waarin een kind vertelt over zijn of haar geloof. Vervolgens lezen leerlingen informatieve teksten over bijvoorbeeld feesten en rituelen, de ontstaansgeschiedenis van het geloof en de manier waarop mensen vandaag de dag geloven. 

    Aan de hand van deze informatie gaan leerlingen aan de slag met interactieve opdrachten die de leerlingen regelmatig aan het denken zetten. Denk aan vragen als ‘Hoe kan mediteren helpen om je beter te voelen?’ of ‘Met carnaval staat de samenleving op zijn kop. Hoe zou jij de regels willen zien?’ Aan de hand van de informatieve teksten, de interactieve (doe-)opdrachten en door het bekijken van filmpjes met kinderen in de hoofdrol, leren uw leerlingen op een leuke, speelse manier over de wereldgodsdiensten.

    Bekijk hieronder een inkijkexemplaar

    Samsam heeft naast een methode voor burgerschap, nu ook lesmateriaal over de vijf wereldgodsdiensten ontwikkeld. Het lesmateriaal bestaat uit werkboeken voor leerlingen, aangevuld met achtergrondinformatie en filmpjes van de website.
  • Groente van de toekomst

    Reportage

    Plaats als eerste een reactie

    Deze mais is de oogst van genetisch gemodificeerde zaden.
    Kim Deen

    Om zeven uur vanochtend stond Mahmoud al met zijn voeten in de aarde, om samen met zijn oma en neefje de mais van het land te halen. De familie heeft drie stukken land waar elk seizoen andere gewassen op groeien. Tussendoor laten ze de grond steeds anderhalve maand rusten, zodat er niet te veel voedingsstoffen uit de bodem verdwijnen. Het was spannend hoe de mais het dit jaar zou doen, vertelt oma. “We hebben nieuwe zaden gebruikt voor mais die beter tegen de zoute bodem en de warmte kan.” 

    Speciale zaden

    Voor de zomer ging Mahmoud met zijn vader dat nieuwe genetisch gemodificeerde zaad kopen. Dit betekent dat wetenschappers iets veranderden aan het materiaal waar de plant uit bestaat. De regering zorgde voor deze zaden omdat zij het belangrijk vindt dat de boeren zelf hun voedsel kunnen blijven verbouwen en omdat ze geld verdienen aan de export van landbouwproducten. De familie hoefde hier niet méér voor te betalen dan voor het oude zaad. Mahmoud vindt het een slimme uitvinding. “Hopelijk verbouwen we nu genoeg mais voor onszelf en om te verkopen.” Maar er zijn ook tegenstanders van genetisch gemodificeerd zaad. Zij zeggen bijvoorbeeld dat we niet weten wat de effecten zijn voor onze gezondheid en de natuur.

    In dit dorp op het platteland van Egypte woont Mahmoud.
    In dit dorp op het platteland van Egypte woont Mahmoud. Kim Deen
    Mahmoud wil later ook graag boer worden.
    Mahmoud wil later ook graag boer worden. Kim Deen

    Zout water

    Mahmoud woont in de delta van de Nijl, zo’n uur rijden van de hoofdstad Cairo, richting de kust. Hier mondt de rivier met allemaal smallere zijtakken uit in de Middellandse Zee. Eeuwenlang was dit het meest vruchtbare deel van het woestijnland waar het zelden regent. De rivier bracht genoeg zoet regenwater vanuit de bergen in Uganda en Ethiopië en dat gebruikten de bewoners voor irrigatie. “Toen oma jong was, haalde ze water uit de rivier met een kar getrokken door een koe”, vertelt Mahmoud. “Ze goot dat water op het land om de planten water te geven.”

    Zeespiegel

    Maar door de stijgende zeespiegel stroomt er vanuit zee nu steeds meer zout water terug de rivier in. Dat zout blijft door verdamping achter in de grond en er zijn maar weinig gewassen die goed groeien in een zoute bodem. Onderzoekers verwachten dat over dertig jaar zo’n 15% van het akkerland onbruikbaar is voor landbouw door de verzilting. Ze denken dat de tomatenoogst met wel 50% zal dalen en dat nog maar een vijfde van de tarwe verbouwd kan worden. Een groot probleem, want de bevolking in het land zal alleen maar verder toenemen. De regering en buitenlandse bedrijven stoppen veel geld, tijd en kennis in het ontwikkelen van gewassen die wel tegen de zoute bodem kunnen.

    Het grondwaterpeil in het dorp van Mahmoud zakt steeds verder.
    Het grondwaterpeil in het dorp van Mahmoud zakt steeds verder. Kim Deen

    Hittegolf

    Verzilting is niet het enige probleem voor boerenfamilies. Er zijn steeds vaker hittegolven en het blijft tot laat in het jaar warm. In het dorp van Mahmoud kan het soms wel 45 graden worden. “Het enige wat ik dan kan doen om af te koelen, is zwemmen in de Nijl.” Alleen kan dat nu niet meer dicht bij zijn huis, want steeds meer zijtakken van de rivier vallen droog. Hij moet eerst naar een ander dorp voor hij een verfrissende duik kan nemen. En de boeren in zijn dorp moeten voor irrigatie nu grondwater oppompen. Alleen is dat niet meer zo eenvoudig als het klinkt. Uit de waterpomp vlakbij het huis van Mahmoud komt bijvoorbeeld al geen water meer.

    Machine

    “Kijk,” zegt Mahmoud, terwijl hij het gat in de grond laat zien waar het water vroeger in verzameld werd. “Dit zit nu helemaal vol met afval. Het stinkt zelfs een beetje.” Verderop staat een grote gloednieuwe machine waarmee het water van veel dieper uit de grond gepompt wordt. Daar zit nog wel water. Vanuit die pomp stroomt het door een gootje naar de akkers. Mahmoud maakt een kommetje met zijn handen en laat de modderige drek zien. Zo komt er voorlopig nog genoeg water bij de planten, maar het grondwaterpeil zal wel steeds verder zakken.

    De oma van Mahmoud hoopt dat haar kleinzoon later geen boer wordt.
    De oma van Mahmoud hoopt dat haar kleinzoon later geen boer wordt. Kim Deen
    In het dorp van Mahmoud leeft bijna iedereen van de landbouw.
    In het dorp van Mahmoud leeft bijna iedereen van de landbouw. Kim Deen

    Platteland

    Mahmoud’s oma maakt zich zorgen over de toekomst. Vorig jaar toen de bonenoogst mislukte door de droogte, had de familie geen geld. Daarom fokt ze nu dieren die ze in nood kan verkopen. Onder de trap zitten konijnen in een kooi en de kippen staan naast haar bed. In de schuur houdt ze duiven. Oma wil liever dat haar kleinzoon later taxichauffeur wordt om geld te verdienen. “Dan ben je niet zo afhankelijk van het weer.” Maar dat ziet Mahmoud zelf niet zo zitten. “Ik houd van het leven op het platteland en ik vind het leuk om iets te planten, ervoor te zorgen en te zien hoe het groeit. Ik maak me niet zo’n zorgen over de klimaatverandering, want mensen vinden vast nog meer slimme dingen uit, zoals de nieuwe maiszaden."

    Het wordt steeds heter in Egypte en de bonenplanten van de familie van Mahmoud (12) verdorden door de droogte. Ook wordt de landbouwgrond steeds zouter. Gelukkig hebben ze nu speciale maiszaden.
  • Een nieuwe muur tegen het zeewater

    Reportage

    Plaats als eerste een reactie

    Op de school van Swabir moeten leerlingen wel eens het regenwater dweilen.
    Joost Bastmeijer

    "Zie je dat groene stuk, met die bomen? Daar liep vroeger de gracht om het fort heen”, wijst Raphael Igombo zijn zoon Swabir. De twee lopen een rondje door de eeuwenoude vesting, die in 1593 door de Portugezen is gebouwd. "Maar er hebben ook mensen uit Oman en de voormalige kolonisten uit Engeland in gewoond. Het heeft een lange geschiedenis.”

    Handel

    Ze staan op Mombassa Eiland, het oudste deel van de grootste havenstad van Oost-Afrika. Al eeuwenlang komen hier schepen van over de hele wereld naartoe om handel te drijven. Nu is het oude gebouw een museum. “Mijn vader werkt hier als Hoofd Onderwijs”, zegt Swabir. “Mensen van overal vandaan komen het fort bewonderen. Dat maakt mij erg trots.” Hoewel het eeuwenoude fort na al die jaren nog over- eind staat, zijn er grote problemen. Vroeger lag er een strand tussen het fort en de zee, maar dat is door de stijging van de zeespiegel al helemaal verdwenen. Het water in de Indische Oceaan komt steeds dichterbij de vesting. Swabir: “Het zout in het zeewater is slecht voor de stenen en als de golven lang achter elkaar tegen de muren slaan, stort het gebouw in. Dat moet voorkomen worden, want mensen moeten blijven leren over onze geschiedenis.”

    Swabir merkt aan de kust van Kenia wel dat de zeespiegel stijgt.
    Swabir merkt aan de kust van Kenia wel dat de zeespiegel stijgt. Joost Bastmeijer

    Nieuwe muur

    Er moest een nieuwe muur om het fort komen om de golven tegen te houden. Dat vond ook de regering van het land die daar bijna 4,5 miljoen euro voor betaalde. De bouw ging niet van een leien dakje: toen de muur bijna af was, stopte de aannemer ineens. Hij zei dat hij te weinig geld had gekregen. Pas toen de rest van het bedrag was overgemaakt, maakten de metselaars de muur af.

    Schatten

    Tijdens de bouw werden zeldzame schatten gevonden: kruiken, potten en beeldjes die de Portugezen vroeger gebruikten. “Die worden nu tentoongesteld in een zaal van het museum”, vertelt Raphael. Vanaf Mombassa Eiland is de witte muur goed te zien. Net wanneer ze weer naar de binnenplaats willen lopen, begint het te stortregenen en moeten ze schuilen onder een boom.

    Regenwater

    Raphael en Swabir kijken door de takken naar de donkere lucht. Niet alleen zeewater is slecht voor het fort. De muren hebben ook te lijden onder regenwater. “Vroeger wisten we precies wanneer het regenseizoen was en wanneer de droge tijd. Maar nu kunnen we dat niet meer voorspellen. En het regent harder, waardoor er veel meer regenwater langs de muren van het fort loopt. Daardoor slijten de muren heel snel. Ook komen er minder toeristen, als het weer wispelturig is.”
    De hevige regenval is op meer plekken in Kenia een groot probleem. Zo zijn er mensen verdronken door overstromingen en spoelen de gewassen van boeren soms weg. Zeventig procent van alle Kenianen verdient hun geld met landbouw.

    Swabir woont aan de kust van Kenia en merkt dat de zeespiegel stijgt.
    Swabir woont aan de kust van Kenia en merkt dat de zeespiegel stijgt. Joost Bastmeijer
    Swabir wil later ook in het fort werken. Net als zijn vader.
    Swabir wil later ook in het fort werken. Net als zijn vader. Joost Bastmeijer

    Bezem

    Swabir kent veel mensen in Mombassa die last hebben van overstromingen. “Als het hard regent, doen mensen de deur op slot. Maar het water komt natuurlijk gewoon onder de deur door en blijft in huis staan.” Overal zie je nu stenen of stukken hout voor de deuropeningen staan. “In het museum hebben ze de drempels ook verhoogd.” Swabir’s school heeft ook weleens last van overstromingen. “Dan moeten we om de beurt het lokaal dweilen. Als het heel hard regent, moeten we ook buiten het water en de viezigheid met een bezem aan de kant vegen.”

    Afvoer

    Ondertussen is het opgeklaard en lopen vader en zoon terug naar het fort. Hoe zien Raphael en Swabir de toekomst? “Er moet nog veel gebeuren. We hebben nu wel een muur om het zeewater tegen te houden, maar we moeten ook een betere waterafvoer hebben zodat het regenwater niet meer langs de muren sijpelt.” Dan komt er een schoolklas aan en moet Raphael aan het werk. Swabir luistert vanaf een afstandje mee. “Ik wil later ook in het fort werken, net als mijn vader."

    De vader van Swabir weet veel over de geschiedenis van Kenia.
    De vader van Swabir weet veel over de geschiedenis van Kenia. Joost Bastmeijer
    De vader van Swabir uit Kenia leidt groepen rond bij het fort.
    De vader van Swabir leidt groepen rond bij het fort. Joost Bastmeijer
    Eén van de belangrijkste historische gebouwen in de stad Mombassa, een havenstad in Kenia, dreigde in zee te verdwijnen. Gelukkig staat er nu een gloednieuwe witte muur om Fort Jesus te beschermen tegen de golven. Swabir (12) en zijn vader geven een rondleiding.
  • Vluchten voor smeltend gletsjer ijs

    Interview

    Plaats als eerste een reactie

    Shazeeb moest vluchten voor smeltend gletsjer ijs.
    Wilma van der Maten

    Hoe zag je dorp eruit?

    "Mijn dorp was het mooiste van de hele wereld. Het lag heel afgelegen, in een vallei vol bloemen en vlinders in het noorden van Pakistan. Er komen bergbeklimmers uit de hele wereld naar het Himalayagebergte, omdat hier de K2 staat. Dat is, na de Mount Everest in Nepal, de hoogste berg van de wereld.”

    Wat kun je je nog herinneren van de overstroming?

    “Het was nacht en donker. Ik hoorde een heel raar geluid. Het leek alsof er een vliegtuig neerstortte. De aarde trilde en toen kwam het water. Mijn moeder schreeuwde en ik was heel bang. Soldaten kwamen ons halen en namen ons mee in boten. Ik zag lichamen drijven. Mijn moeder vertelde de volgende dag dat er zes mensen uit ons dorp waren verdronken. Bijna niemand in het dorp kan zwemmen, ik ook niet.”

    Hoe kan zoiets eigenlijk gebeuren? 

    “Dat vroegen wij ons ook al die tijd af. Maar de meester op school heeft laatst uitgelegd dat zoiets komt doordat het die winter heel veel had gesneeuwd en dat werd ijs. Dat ijs ging heel snel smelten en dat water kwam met een rotgang naar beneden. Het nam aarde en stenen mee waardoor de rivier overstroomde. Niemand kan zo’n gletsjer overstroming precies voorspellen.”

    Shazeeb heeft nieuwe vrienden gemaakt.
    Shazeeb heeft nieuwe vrienden gemaakt. Wilma van der Maten
    Nu woont Shazeeb in een dorp gebouwd door de regering.
    Nu woont Shazeeb in een dorp gebouwd door de regering. Wilma van der Maten

    En toen?


    “We werden hiernaartoe gebracht, twee uur rijden van ons dorp. De eerste weken woonden we in tenten. We hadden niets meer. Alle huizen waren onder het water verdwenen en onze koeien en geiten waren verdronken. Het dorp waar ik nu woon, is gebouwd door de regering. Het is er niet zo leuk als waar ik geboren ben. Hier voetballen we in de modder, daar hadden we gras. Maar ik heb geluk, want er zijn heel veel bergdorpen zoals die van ons en de bewoners daar lopen nu nog steeds gevaar. Mijn moeder zegt heel vaak dat ze nu beter kan slapen, omdat ze hier niet bang hoeft te zijn.”

    Heeft zo’n gletsjer overstroming iets met klimaatverandering te maken?

    “Ja, omdat we teveel auto’s gebruiken en fabrieken de lucht vervuilen, smelt het ijs op de bergen sneller. Alleen: in de bergen hebben helemaal niet veel mensen auto’s. Het zijn vooral de bussen vol toeristen die in lange files staan die voor luchtvervuiling zorgen. Bij ons in de bergen zijn ook geen fabrieken, maar wel in de andere provincies. Ik maak me wel zorgen over de bewoners van andere bergdorpen. Die zouden daar ook weg moeten. Maar de regering heeft geen geld om voor iedereen een ander huis te bouwen.”

    SMELTENDE GLETSJERS

    Inwoners van bergdorpen zoals dat van Shazeeb zijn afhankelijk van het water dat van de gletsjers in de bergen komt. Dat is hun drinkwater en ze wekken er stroom mee op. Na de Noord- en de Zuidpool ligt in het berggebied van Pakistan het meeste ijs. Door de opwarming van de aarde dreigt eenderde van de ruim zevenduizend bevroren sneeuwtoppen in het Pakistaanse Himalaya gebergte te smelten. Als dat gebeurt, verdwijnen er nog meer bergdorpen onder water.

    Waar eerst het bergdorp van Shazeeb (12) uit Pakistan stond, is nu een meer. “Er was zoveel ijs bovenop de berg gesmolten dat de rivier overstroomde en zo verdwenen onze huizen onder het water van de gletsjer.”
  • "Als het hard regent, ben ik bang"

    Reportage

    Plaats als eerste een reactie

    "Tot hier kwam het water", wijst Iva.
    Marjolein Koster

    De grote overstroming was vijf jaar geleden, maar het is nog steeds gevaarlijk om hier te wonen. Alleen kunnen mijn ouders niet zomaar ons huis verkopen. Niemand anders wil hier graag wonen en mensen in onze stad verhuizen niet vaak. Meestal blijft iedereen in het huis van z’n ouders. Laatst regende het weer erg veel. We hebben toen alle meubels naar zolder getild voor het geval dat het water terug zou komen. Elke keer als het hard regent, ben ik bang dat er een overstroming komt. Toch is het hier fijn om te wonen. Ik heb hier mijn vriendinnen en ik ken alle straten.

    Logeren

    Het water kwam ongeveer tot hier, net onder het raam. Om ongeveer 6 uur in de och- tend maakte mijn moeder ons wakker en ze zei dat we snel weg moesten. Zij had de meeste dingen al gepakt, mijn broertje en ik mochten alleen onze knuffels meenemen. Ik was toen niet echt bang, want ik snapte niet zo goed wat er gebeurde. We gingen eerst naar een vakantiehuis in de buurt en later logeerden we bij een tante in Duitsland. Alles bij elkaar bleven we een maand weg. We konden niet naar school, want die was ook overstroomd.

    Depressief

    Eerst was het leuk, omdat het wel vakantie leek. Maar later werd ik een beetje depressief omdat alles anders was toen ik terugkwam. En al die tijd hadden we mijn vader niet gezien. Hij bleef hier om het huis te renoveren. Daarvoor kreeg iedereen in de wijk geld van de Europese Unie. Op foto’s zag ik later hoe kapot de vloeren waren. Ik vond het wel erg dat ik mijn foto’s van vroeger en mijn dagboekjes kwijt was geraakt.”

    Door een overstroming kon Iva een maand niet thuis wonen.
    Door een overstroming kon Iva een maand niet thuis wonen. Marjolein Koster
    Iva en haar broertje bij de rivier Vrbas aan het einde van de straat.
    Iva en haar broertje bij de rivier Vrbas aan het einde van de straat. Marjolein Koster

    Waterkrachtcentrales

    Vlakbij het huis van Iva (13) en haar broertje stroomt de Vrbas: een woeste rivier uit het Vranicagebergte. Door hier dammen in te plaatsen, ontstaat er een (nog) sterkere stroming en zo kan de waterkrachtcentrale energie opwekken. Dat is beter voor het milieu dan fossiele brandstoffen. Toch is niet iedereen blij met de dammen. Veel mensen vinden ze foei-lelijk: het zijn een soort blokken beton in de natuur. Ze zorgen ervoor dat de ene plek overstroomt en de andere juist droog komt te staan. Soms gaat het mis. De dam bij Iva’s huis kon de heftige regen in 2014 niet aan. Het bassin waarin het water werd opgevangen zat te vol en er werd te veel water tegelijkertijd door de damsluizen gelaten. Op sommige plekken kwam het water toen wel tot acht meter boven de normale stand. Tegelijkertijd verdwijnt op andere plekken de rivier juist doordat er met pijpleidingen water aan de rivier wordt onttrokken. Dat is dan weer een probleem voor de mensen daar in de buurt die de rivier gebruiken voor hun drinkwater en het (verbouwen van) voedsel. Ook zijn de waterkrachtcentrales erg slecht voor de vissen. Sommige soorten sterven zelfs uit doordat de stroming verandert.

    Actievoeren

    Ook al zijn er tegenstanders van de waterkrachtcentrales die ze met actievoeren proberen tegen te houden: de regering blijft ze toch bouwen. Dat doen ze omdat ze dan voldoen aan de klimaateisen van de Europese Unie, maar er is nog iets anders aan de hand. De machthebbers en hun familie en vrienden verdienen geld door bijvoorbeeld niet eerlijk te zijn over de kosten. Ze doen alsof het duurder is en steken het verschil in eigen zak. Iedereen weet dat dit soort dingen gebeuren, maar er iets van zeggen kan gevaarlijk zijn. Maar er is ook weinig weerstand omdat er bij de gewone bevolking weinig kennis is over klimaatverandering. Vijfentwintig jaar geleden was er een burgeroorlog en het land is nog steeds arm en de schoolboeken zijn verouderd. Ondertussen worden bestaande dammen wel verbeterd om te proberen overstromingen in de toekomst te voorkomen. Dat is een hele klus, want ook in Bosnië en Herzegovina wordt het weer steeds extremer. Het is moeilijk te voorspellen hoeveel water de dammen in de toekomst moeten kunnen verwerken. Zolang het werk nog niet af is, blijven de bewoners in de buurt van de rivier bang voor overstromingen.

    De waterkrachtcentrale in Bosnië en Herzegovina.
    De waterkrachtcentrale in Bosnië en Herzegovina. Marjolein Koster
    Energie opwekken uit het water van een snelstromende rivier: in Bosnië en Herzegovina bouwen ze hier op veel plekken dammen voor. Goed voor het milieu, maar het huis van Iva (13) kwam daardoor onder water te staan.
  • Wonen in het regenwoud van Costa Rica

  • Van gortdroog naar kletsnat

    Informatie

    Plaats als eerste een reactie

    Opwarming

    Doordat de deken van broeikasgassen steeds dikker wordt, houdt de aarde hitte vast. Daardoor stijgt de temperatuur: tropische stormen worden heviger en hongersnood dreigt in sommige landen doordat oogsten mislukken als het minder regent. Er wordt onderzoek gedaan naar gewassen die wel tegen droogte kunnen.

    Droogte

    Elke dag zwemmen en veel ijsjes eten. Best lekker: die hete zomers van de afgelopen jaren in Nederland. Maar voor schippers en boeren was het een ramp. Door de droogte bereikte de Rijn bij Lobith in november 2018 zijn laagste stand ooit. Dat leverde problemen op voor de scheepvaart. En ook veehouders en landbouwers hadden het zwaar. Zo mochten ze bijvoorbeeld vanwege het lage grondwaterpeil hun planten niet besproeien en mislukten oogsten.

    Tekort

    ls het te lang niet regent, dan krijgen steden overal ter wereld te maken met waterschaarste of zelfs –tekorten. Dat speelde bijvoorbeeld in Melbourne, São Paulo en zelfs in Londen. Maar afgelopen jaar had vooral Kaapstad (Zuid-Afrika) het zwaar. De bewoners moesten op rantsoen en heel zuinig zijn met water.

     

    Woestijn-Israel

    Laag water

    De Mekong rivier stroomt van de Tibetaanse bergen naar de Zuid-Chinese Zee. Er zijn maar weinig rivieren zoals de Mekong met een waterstand die tijdens de verschillende seizoenen wel 12 meter stijgt en daalt! Maar dan moeten de moessonregens wel komen. En dat gebeurde afgelopen jaar niet. Dat zorgt voor grote problemen, niet alleen voor de mensen die afhankelijk zijn van de rivier. Maar ook voor
    de vissen. Die konden zich hierdoor bijvoorbeeld niet voortplanten.

    Woestijn

    In de woestijn van Tharpakar in Pakistan heeft het al vier jaar niet meer geregend. Een kwart miljoen mensen vertrokken naar de grote steden. Buiten de metropool Karachi zijn langs de snelwegen zelfs sloppenwijken ontstaan waar alleen maar klimaatvluchtelingen leven. Maar ook hier zitten ze in de warmte zonder stromend water. Extra schrijnend: het grootste deel van hun inkomen dat ze vergaren
    door te bedelen, gaat op aan de watermaffia. Die verkoopt tegen veel te hoge prijzen flessen water aan de klimaatvluchtelingen.

    In het noorden van Pakistan zijn hoge bergen met gletsjers.
    In het noorden van Pakistan zijn hoge bergen met gletsjers. Wilma van der Maten

    Onzin

    Klimaatverandering is niet nieuw. Er waren eerder ijstijden en warmere periodes. Maar niet eerder woonden er zoveel mensen op aarde en die hebben in een recordtijd enorme hoeveelheden extra broeikasgassen uitgestoten. Daar zijn de meeste deskundigen het wel over eens. Toch zijn er wetenschappers die het aandeel van mensen in twijfel blijven trekken.

    Vruchtbaar

    Een van de gevolgen van de opwarming van de aarde is dat het poolijs smelt en de zeespiegel stijgt. Daardoor zullen stukken land aan de kust en naast rivieren steeds vaker overstromen. De pech is dat hier vaak de meeste mensen wonen. Het zeeklimaat is in warme landen prettig, de zee zorgt voor voedsel en inkomsten. En aan de oevers van rivieren is de landbouwgrond het meest vruchtbaar. Dat kwam vroeger door die overstromingen. Nu zorgen ze juist voor te veel zout in de bodem en loopt de voedselproductie zelfs gevaar.

    Deltagebied

    Er zijn nogal wat zogenaamde deltagebieden op de wereld. Hier stroomt een rivier met veel aftakkingen de zee of een meer in. Nederland is een goed voorbeeld van een land met deltagebieden, maar ook Bangladesh, Vietnam, delen van China en ook een stad als Venetië in Italië. Juist in deze gebieden zullen rivieren de komende tijd vaker buiten hun oevers treden.

    Pompen

    De groei van miljoenensteden zoals Shanghai (China) en Bangkok (Thailand) aan zee, betekent dat er steeds meer grondwater wordt opgepompt voor dagelijks gebruik van al die mensen. Hierdoor komt het land steeds lager te liggen waardoor het stijgende water nóg meer schade kan aanrichten. De oplossing lijkt heel simpel: dijken bouwen om het land tegen de golven beschermen.

    Dijken

    Om stevige dijken te bouwen, is veel geld nodig. Vooral landen buiten West-Europa hebben dat geld vaak niet. Dat kan betekenen dat juist de armere landen straks te lijden hebben onder overstromingen. Ook kost het veel tijd om dijken te bouwen en is er veel kennis nodig. Onder andere over hoe veel het water gaat stijgen. En dat is moeilijk precies te voorspellen.

    Verhuizen

    Gelukkig worden er in landen als Bangladesh, Indonesië en Thailand ook andere dingen gebruikt om het water buiten de deur te houden. Een goede manier is bijvoorbeeld het aanleggen van mangrovebossen langs de kust. Die breken hoge golven en houden met hun wortels het zand vast. Dit is goedkoper dan een dijk bouwen. Alleen moet er wel ruimte voor zijn. En zand. Maar de kans is groot dat de komende tijd alsnog miljoenen mensen hun huis moeten verlaten omdat het water oprukt.

    Er is iets geks aan de hand met de aarde. Op de ene plek regent het harder dan ooit, op de andere plek blijft het juist kurkdroog. Het heeft allebei te maken met klimaatverandering.
  • Overstromingen in Madagaskar

    Interview

    Plaats als eerste een reactie

    Florette is wel gewend aan natte voeten.
    Jan-Joseph Stok

    Maar het regenseizoen begon nu eerder dan verwacht en Florette en haar buren moesten al in oktober halsoverkop vluchten voor het water. Daar wonen ze nu in tenten, de meesten zijn van een goede doelen organisatie. "We hebben dit jaar de helft van onze rijstoogst verloren." Toch moet ze niet denken aan verhuizen. Het land is nog van haar grootouders geweest. De oplossing volgens haar? "We zullen in de toekomst onze rijst op een ander moment van het land moeten halen."

    Madagaskar wordt vaak getroffen door natuurrampen, zoals overstromingen en orkanen. Wil je weten wat dat met het klimaat te maken heeft?

    Florette (10) woont in Madagaskar, een eiland ten oosten van het vasteland van Afrika. Haar huis staat middenin de rijstvelden. Maar eens per jaar verhuizen zij en al haar buren naar een tijdelijk onderkomen op de dijk. Daar is iedereen allang aan gewend. "Want als het veel regent, staat ons huis snel onder water." Normaal gebeurt dit tussen december en maart, als er ook orkanen zijn.
  • Wonen in het regenwoud van Costa Rica

    Interview

    Plaats als eerste een reactie

    Delmonth woont in het regenwoud van Costa Rica.
    Amy Schutte

    Het regent bij jou vast elke dag?

    “Dat ook weer niet. Maar wel vaak en heel hard. Het is bij ons nooit langer dan twee weken droog. Overal hebben mensen problemen door extra droogte of regen, ook in Costa Rica, maar wij hebben daar geen last van. Dat komt doordat wij leven met meer respect voor de natuur.” 

    Wat betekent dat: 'respect voor de natuur'?

    “De woudreuzen in het regenwoud regelen het klimaat: ze nemen enorme hoeveelheden regenwater op en zorgen voor een constante temperatuur. Die bomen kappen we nooit. We wonen hier met weinig mensen, waardoor er ook bij droogte genoeg regenwater in de rivier over blijft om te drinken, douchen, koken en wassen.”

    Voor het hout van dit huis kappen ze geen woudreuzen.
    Voor het hout van dit huis kappen ze geen woudreuzen. Amy Schutte
    Naast het huis van Delmonth in het regenwoud van Costa Rica groeit cacao.
    Naast het huis van Delmonth groeit cacao. Amy Schutte

    Is regen ook wel eens irritant?

    “Ik moet elke ochtend en middag anderhalf uur lopen naar school. De route is dwars door het regenwoud. Als het regent, is het één grote modderpoel en spekglad. Soms vallen er wat kleinere palmbomen om doordat de bodem zacht wordt van de regen. Daar moeten we dan overheen klimmen."

    Als je in het regenwoud woont, heb je dan ook last van klimaatverandering? Delmonth (10) vertelt wat voor hem 'respect voor de natuur' is.