Overslaan en naar de inhoud gaan
  • Quiz Kinderrechten

    Quiz

    Plaats als eerste een reactie

    Elk kind heeft recht op een veilig en gezond leven. Deze rechten staan in het Kinderrechtenverdrag. Wat weet jij over kinderrechten? Doe de quiz!
  • Stelling over het nieuws

    Poll

    Plaats als eerste een reactie

    Als het goed is, doen journalisten hun werk op een ethische manier. Daarmee bedoelen we dat ze verschillende kanten van een verhaal belichten, dat ze hoor en wederhoor toepassen en betrouwbare bronnen raadplegen. Maar hoe betrouwbaar zijn de berichten die je leest, hoort of ziet? Geef je mening!
  • De rol van radio in Kenia

    Reportage

    Plaats als eerste een reactie

    Simantoi en haar vrienden luisteren naar een draagbare radio.
    Joost Bastmeijer

    Als ik deze schuif openzet, gaat het rode lampje branden en staat de microfoon aan,” zegt de radiopresentator. Simantoi kijkt met grote ogen. “Dus als ik nu wat zeg, kan iedereen in Samburu dat horen?” Dat nou ook weer niet. Want er wordt nu een liedje uitgezonden via de enorme zendmast naast de studio, legt DJ Joseph uit. “Maar ik ga zo wel vertellen dat jij in de studio bent.” Elke zaterdagochtend mogen kinderen uit de omgeving naar de radiostudio komen voor een speciaal kinderprogramma. Simantoi: “Maar ze zenden heel veel leuke dingen uit en ik luister elke dag minstens een uur. Zo is er een programma over mythes en legendes uit deze provincie. Of over koeien en hoe je voor ze moet zorgen. Mijn vader is dierenarts, dus soms luisteren we samen naar deze programma’s.”

    Simantoi is op bezoek bij de radiostudio van Serian FM in het noorden van Kenia.
    Simantoi is op bezoek bij de radiostudie van Serian FM. Joost Bastmeijer

    Bron van informatie

    De studio van Serian FM staat boven op een berg in de noordelijke provincie Samburu. Het gebied ligt afgelegen en er zijn geen geasfalteerde wegen, alleen zandpaden. Simantoi woont in Maralal, de grootste stad van de regio met slechts 16.000 inwoners. Radio is in dit gebied nog steeds de belangrijkste bron van informatie. Kranten zijn er wel, maar die zijn duur en worden niet aan huis bezorgd. Weinig mensen hebben een smartphone of televisie om het nieuws op te volgen. Bij Simantoi in de woonkamer staat wel een tv, maar ze luistert - net als iedereen in haar klas - het liefst naar de radio die ze overal mee naartoe kan nemen. “Heel soms kijk ik filmpjes op de mobiel van mijn vader, maar niet zo vaak. Hij heeft de telefoon natuurlijk nodig voor zijn werk.”
    Buiten de steden hebben mensen vaak geen stroom. Het volk in het noorden van Kenia, de Samburu, zijn van oudsher nomaden: mensen die met hun vee van plek naar plek rondtrekken op zoek naar gras voor hun dieren. Radio’s zijn handig, want die werken op batterijen of op zonne-energie. Veel Samburu leiden nog steeds dit leven of zijn arm en wonen in kleine huizen zonder stromend water of elektriciteit.

    Nieuws

    Serian FM brengt nieuws, bijvoorbeeld uit de stad Maralal maar ook uit de rest van Kenia en de wereld. “Elk uur is er een nieuwslezer op de radio,” weet Simantoi. Haar ouders luisteren veel naar het nieuws dat vaak over politieke kwesties gaat, maar haar boeit Simantoi het niet echt. Wel als het onderwerp corona is. “De nieuwslezer vertelt dat we een mondkapje moeten dragen, dat we onze handen moeten wassen en dat we niet te dicht bij elkaar moeten komen.” De liedjes die het station uitzendt, vindt ze wel heel bijzonder. “Die zijn in het Samburu: de taal van mijn opa en oma, die ze spraken voordat ze Swahili en Engels leerden. Ik heb wat woorden geleerd door naar de radio te luisteren en ik kan nu antwoorden als iemand me aanspreekt in het Samburu.” Op school leerde ze dat niet. Maar behalve nieuws en muziek uitzenden, heeft het radiostation nog een andere belangrijke taak. Ze geven bijvoorbeeld voorlichting over onderwijs en laten mensen vertellen over het moderne leven. De samenleving in Samburu is de laatste jaren nogal veranderd. Eeuwenoude tradities verdwijnen beetje bij beetje en daar kan niet iedereen even goed mee omgaan. De mensen in Samburu waren altijd vooral druk met hun koeien en hun kinderen gingen vaak niet naar school of haalden geen diploma. Meisjes werden al jong uitgehuwelijkt en moesten een gezin stichten. Nu is dat niet meer zo vanzelfsprekend.

     

    In het noorden van Kenia is radiozender Serian FM de enige bron van informatie.
    In het noorden van Kenia is radio de enige bron van informatie. Joost Bastmeijer
    Simantoi uit Kenia luistert naar Serian FM via haar draagbare radio.
    Het liefst luistert Simantoi op haar slaapkamer naar de radio. Joost Bastmeijer

    Moderne leven

    Presentator Joseph legt uit: “Als je niet naar school bent geweest, zijn er veel dingen in het moderne leven die je niet snapt. Dat is een probleem.” Daarom nodigt het radiostation mensen uit in de studio die hierover vertellen, in het Samburu zodat ook de mensen buiten de stad het begrijpen. Een voorbeeld is dat ze vrouwen met goede banen en belangrijke posities aan het woord laten. “Zij leggen uit dat ze iets hebben kunnen bereiken door onderwijs en daardoor gaan onze luisteraars inzien dat het belangrijk is om hun kinderen naar school te sturen.”

    Functie

    Er zijn natuurlijk niet alleen regionale radio- zenders, zoals Serian FM, die belangrijk zijn voor de bevolking. Ook de landelijke radio heeft een onmisbare functie, vooral nu tijdens corona. Daar worden speciale lesprogramma’s voor kinderen op uitgezonden, want alle scholen in het land blijven in elk geval nog tot volgend jaar gesloten. Simantoi heeft al vanaf maart geen klaslokaal meer van binnen gezien, maar de lessen op de radio heeft ze over geslagen. “Mijn vader heeft onze meester betaald om mij en mijn neefjes, nichtjes en buurt kinderen in de tuin les te geven.” Dan gaat er weer een schuifje open en een rood lampje brandt. Simantoi zegt nog snel op fluistertoon: “Leuk dat ik nu weet welk gezicht er bij de stem hoort. Maar ik denk dat het niet makkelijk is om radio te maken met al die verschillende knoppen.”

    Vanuit Amsterdam wordt Radio Dabanga gemaakt voor mensen in Sudan. Maism (12) neemt je mee naar hun studio.
    In het noorden van Kenia is radio de belangrijkste bron van informatie. Simantoi (9) is vandaag op bezoek in de studio van Serian FM.
  • Stop de persen!

    Informatie

    Plaats als eerste een reactie

    Media spelen een grote rol als het gaat om je mening vormen.

    Nieuws verspreiden

    Nu zijn er televisiejournaals, dagbladen en social media die het nieuws verspreiden. Vroeger ging dat heel anders. Toen bazuinden rondreizende handelaren het nieuws rond: over oorlogen, epidemieën of koninklijke huwelijken. Vaak was dat oud nieuws. En: hoe betrouwbaar was deze informatie eigenlijk? Misschien hadden die handelaren niet alles precies onthouden of gaven ze hun eigen mening. Of vonden ze het stoer om hun verhalen te overdrijven.

    Krant

    De eerste krant rolde van de drukpers in 1618. In die tijd werd het trouwens courant genoemd en daar komt ons woord krant vandaan. Het was een vel papier, bedrukt met letters aan één kant. Een exemplaar ervan is bewaard gebleven en tentoongesteld in een museum in Zweden.

    Media

    Het eerste medium, een middel om informatie te verspreiden en over te dragen, was dus een krant. Andere voorbeelden van media zijn radio, tv en internet. En je kent natuurlijk de social media zoals instagram. Al deze media hebben verschillende functies.

    Onafhankelijk

    Een van de belangrijkste functies van media is informatie overbrengen, op een onafhankelijke en objectieve manier. Met onafhankelijk bedoelen we dat de journalisten zich op feiten en bronnen baseren, dat ze geen partij kiezen of maar één kant van het verhaal laten horen of zien. Objectief is dat ze zo nauwkeurig mogelijk alleen dát opschrijven, filmen of fotograferen wat ze zien of horen. Dit is alleen niet zo eenvoudig als het klinkt. Want ook journalisten hebben hun verwachtingen en vooroordelen. Daar moet je als lezer, kijker of luisteraar altijd bij stilstaan.

    Persvrijheid

    Een andere belangrijke functie is dat de media de gekozen machthebbers in een land controleren. Dit doen ze door te onderzoeken of de regering doet wat ze zegt en belooft. Ze interviewen bijvoorbeeld politici en andere mensen die te maken hebben met het beleid. Dit mag en kan in een democratie, want een van de onderdelen daarvan is persvrijheid. Dat betekent dat journalisten mogen schrijven over de regering wat ze willen. Die persvrijheid bestaat niet overal ter wereld.

    Oorlog

    Als machthebbers bepalen waar de pers het over moet hebben, dan heet dat ook wel propaganda of censuur. Het nieuws lijkt dan vooral op reclame voor de regering. Dit gebeurt bijvoorbeeld in dictaturen of in oorlogssituaties. De media mogen dan alleen positieve berichten verspreiden zodat de bevolking achter de machthebbers blijft staan. Maar het tegenovergestelde gebeurt ook. Bijvoorbeeld doordat media juist dingen laten zien die anders onzichtbaar zouden blijven. Zoals de gruwelijkheden tijdens de Vietnamoorlog. Na het zien van de beelden demonstreerden mensen over de hele wereld tegen die oorlog. Journalisten kunnen dus de zogenaamde publieke opinie beïnvloeden en mede bepalen hoe burgers denken. Want: door kennis en informatie te verzamelen, kun je je een mening vormen.

    Vrijheid van meningsuiting

    Door de komst van internet en social media kan iedereen met een computer of smartphone informatie of nieuws verspreiden. Aan de ene kant is dat goed omdat iedereen het recht heeft op een eigen mening. Maar het gevaar is dat er zo ook veel onwaarheden de wereld in komen. Terwijl de maker van het bericht doet of gelooft dat het écht is. Niet iedereen is even kritisch over wat hij of zij leest of ziet en het is ook steeds moeilijker geworden om te onderscheiden wat betrouwbare informatie is.

     

    Nepnieuws

    Na een concert van Ariana Grande verscheen een foto van de zangeres onder de blauwe plekken op social media. Er stond bij dat ze een van de overlevenden van een terroristische bomaanslag was. Het was een echte foto, maar al twee jaar daarvoor op een filmset gemaakt. Een ander voorbeeld van nepnieuws is het bericht dat Enzo Knol was overleden. Dit soort berichten worden massaal gedeeld en gaan viraal. Terwijl er dus niets van waar is.

    Kop

    Een van de makkelijkste manieren om nepnieuws te ontmaskeren: check de kop of de titel van een artikel of filmpje. Als de titel je expres en overdreven nieuwsgierig probeert te maken, dan mogen er al alarmbellen afgaan. Je kunt ook checken: wie heeft het stuk geschreven? Is het een bekende journalist die werkt voor een bekend medium? Staat het nieuws ook op andere betrouwbare sites? En vaak helpt je gezond verstand gebruiken ook. Als iets te mooi of bizar lijkt om waar te zijn, dan is dat waarschijnlijk ook zo.

    Geld

    Waarom verspreiden mensen expres nepnieuws? Een van de redenen kan geld zijn. Hoe meer mensen op een artikel klikken, hoe meer geld de makers krijgen vanwege de advertenties die bij het bericht staan. Een andere reden kan zijn dat de makers willen dat mensen op een bepaalde manier ergens over denken. Het kan ook zijn dat iemand ergens aandacht voor wil krijgen.

    * In China zaten vorig jaar 48 journalisten in de cel.

    * India is het land met de meeste krantentitels: bijna 8.000!

    * In Noord-Korea is maar 1 tv-kanaal en daarop is alleen te zien wat dictator Kim Jong-un wil.

    * In 2018 werden 53 journalisten vermoord vanwege hun werk. De meesten in Afghanistan. Op de tweede plek stond Mexico.

    De media spelen een grote rol als het gaat om je mening vormen. Maar hoe weet je wat waar is?
  • "Mijn vader zat in de gevangenis"

    Interview

    Plaats als eerste een reactie

    De vader van Fayrouz uit Egypte zat gevangen omdat hij zijn werk als journalist deed.
    Baher Mohamed

    Wat had je vader gedaan?

    “Ik weet het niet precies, maar hij is journalist en deed gewoon zijn werk voor een buitenlandse nieuwszender. Ik was toen nog heel jong, het is vijf jaar geleden en we praatten er toen niet echt over. Ik kan me nog wel herinneren dat we op bezoek gingen in de gevangenis. Mijn oma nam dan allemaal lekkere dingen mee zodat we samen konden eten. En ik weet ook nog dat hij in een kooi zat tijdens de rechtszaak tegen hem. Daar werd ik heel boos van. Ik miste mijn vader heel erg en ik vond dat hij gewoon bij ons thuis moest zijn.”

    Ben je nog steeds bang?

    “Mijn vader is nog steeds journalist, maar niet meer in Egypte. Toen hij vrijkwam, zijn we naar Qatar verhuisd. Dat was veiliger voor ons. Maar als hij nu bijvoorbeeld voor zijn werk een paar dagen weg moet, dan maak ik me zeker wel zorgen. Ik ben bang dat hij weer wordt opgepakt. Soms ga ik hem spammen met berichtjes waarin ik vraag wat hij aan het doen is en wanneer hij terugkomt. Als hij reageert, voel ik me iets beter.”

    Praten jullie nu over wat er is gebeurd?

    “Ik ben wel nieuwsgierig naar wat er met hem gebeurde in de gevangenis als wij niet op bezoek waren. Wat hij daar de hele dag deed en hoe hij werd behandeld. Soms maakt het me boos dat ik dat niet weet, maar toch vraag ik er niet naar. We proberen het te vergeten. We spelen met elkaar en maken lol.”

    Wil je zelf journalist worden?

    “De vader van mijn vader was ook journalist, dus papa is in zijn voetsporen getreden. Mijn moeder is veel thuis, ze kookt en zorgt voor de kinderen. Zelf wil ik graag arts worden en mijn broer droomt van een carrière als astronaut. Ik vind het wel belangrijk dat er journalisten zijn en blijven, en dat ze de waarheid opschrijven. Ik bedoel: feiten. En niet wat anderen willen lezen of horen. Maar het is niks voor mij.”

    Hoe volg jij zelf het nieuws?

    “Eigenlijk helemaal niet. Het interesseert me niet zo. Ik verdiep me wel in bepaalde onderwerpen, zoals de situatie voor zwarte mensen en moslims in Amerika. Ik heb er veel over gelezen op internet en vrienden vertellen erover. Maar ik zou niet graag naar Amerika willen. Ik wil liever terug naar Egypte. Ik mis de huisdieren die ik daar had en die niet mee konden. En ik vind het erg dat ik niet meer bij mijn oma op bezoek kan. Ik zou zelf wel op vakantie kunnen, maar zonder mijn vader. Voor hem is het te gevaarlijk om weer naar Egypte te gaan.”

    Gevangen

    In Egypte zaten vorig jaar 26 journalisten in de gevangenis, vaak omdat ze iets negatiefs schreven over de regering. Ook gebeurt het regelmatig dat buitenlandse journalisten het land worden uitgezet of er niet meer in mogen. Er zijn veel meer landen waar geen persvrijheid is. Hier bepalen de machthebbers waar de media het over mogen hebben. In Nederland is het heel zeldzaam dat journalisten in de cel belanden.

    De vader van Fayrouz (9) uit Egypte is journalist en zat meer dan een jaar in de gevangenis. Nu wonen ze voor hun veiligheid in Qatar.
  • Zo voer je een debat

    Onderwijs tip

    Plaats als eerste een reactie

    **Bold** _italic_
    Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.
    Shutterstock

    Wat is een debat?

    Bij een debat staan twee partijen tegenover elkaar. Beide partijen proberen de debatleider te overtuigen van hun standpunt. Dat doen ze met argumenten. De debatleider let erop dat de deelnemers zich aan de regels houden. Hij of zij zorgt ervoor dat de voor- en tegenstanders even vaak aan het woord komen. Aan het eind beslist de debatleider wie de beste argumenten had, wie het best reageerde op de ander en wie het meest overtuigde. Dat is de winnaar het debat!  

    Een stelling verzinnen 

    Hoe verzin je een stelling? Een goede stelling klinkt stellig. Ze is niet te ingewikkeld en je kunt er duidelijk voor of tegen zijn. Bijvoorbeeld: vlees eten moet verboden worden. Of: kinderen moeten altijd luisteren naar volwassenen. 

    Argumenten zoeken

    Bij een debat zijn er voor- en tegenstanders van een stelling. Voorstanders zoeken argumenten die de stelling bewijzen. De tegenstanders zoeken juist argumenten tegen de stelling. Argumenten vind je door je te verdiepen in het onderwerp. Lees erover (op internet), of houd een brainstorm met je groepje.    

    De spelregels van een debat

    • Luister goed en laat elkaar uitpraten
    • Leg met voorbeelden uit waarom je iets vindt
    • Durf ook toe te geven 
    • Val nooit iemand persoonlijk aan, maar altijd zijn boodschap
    • Leg je neer bij de beslissing van de debatleider

    Of je écht voor of tegen bent maakt niet uit. Je leert juist veel van het zoeken naar argumenten waar je het stiekem niet mee eens bent! 

    Aan de slag

    Dit is een voorbeeld van hoe je een debat in de klas kunt organiseren. Verdeel de klas in vier groepjes. Het eerste groepje is de debatleider. Het tweede groepje verzint een stelling. Het derde groepje is voorstander van de stelling en het vierde groepje is tegen. 

    1. Het stellinggroepje krijgt vijf minuten om een goede stelling te verzinnen.
    2. De voor- en tegenstanders krijgen een kwartier om argumenten te bedenken. 
    3. De voor- en tegenstanders zitten tegenover elkaar op stoelen, de debatleider staat in het midden.
    4. De debatleider trapt het debat af. Eerst geeft hij een voorstander de beurt, die vertelt waarom zijn groepje voor is. 
    5. De debatleider geeft nu een tegenstander de beurt, die vertelt waarom zijn groepje tegen is. 
    6. Voor- of tegenstanders die iets willen zeggen gaan staan. De debatleider kiest wie de beurt krijgt.
    7. De debatleider houdt de tijd bij en zorgt ervoor dat beide partijen even vaak aan het woord komen.  
    8. Na een kwartier rond de debatleider het debat af. Hij geeft beide partijen nog een laatste beurt. 
    9. De debatleiders bespreken wie de beste argumenten had, wie het best reageerde op de anderen wie het meest overtuigde. Dat is de winnaar. 
    Debatteren hoort echt bij een democratie. Tijdens een debat ben je bijvoorbeeld voor of tegen een stelling. Je probeert anderen ervan te overtuigen dat je gelijk hebt. Samsam geeft tips over hoe je een goed debat kunt houden in de klas. Lees samen met de klas de onderstaande tekst.
  • Werkboeken godsdiensten

    Onderwijs nieuws

    Werkboeken wereldgodsdiensten

    Met de werkboeken gaan leerlingen uit groep 5 t/m 8 zelfstandig aan de slag met leuke en leerzame opdrachten. De werkboeken beginnen met een verhaal waarin een kind vertelt over zijn of haar geloof. Vervolgens lezen leerlingen informatieve teksten over bijvoorbeeld feesten en rituelen, de ontstaansgeschiedenis van het geloof en de manier waarop mensen vandaag de dag geloven. 

    Aan de hand van deze informatie gaan leerlingen aan de slag met interactieve opdrachten die de leerlingen regelmatig aan het denken zetten. Denk aan vragen als ‘Hoe kan mediteren helpen om je beter te voelen?’ of ‘Met carnaval staat de samenleving op zijn kop. Hoe zou jij de regels willen zien?’ Aan de hand van de informatieve teksten, de interactieve (doe-)opdrachten en door het bekijken van filmpjes met kinderen in de hoofdrol, leren uw leerlingen op een leuke, speelse manier over de wereldgodsdiensten.

    Bekijk hieronder een inkijkexemplaar

    Samsam heeft naast een methode voor burgerschap, nu ook lesmateriaal over de vijf wereldgodsdiensten ontwikkeld. Het lesmateriaal bestaat uit werkboeken voor leerlingen, aangevuld met achtergrondinformatie en filmpjes van de website.
  • Themanummer Media

    Onderwijs nieuws

    Plaats als eerste een reactie

    **Bold** _italic_
    Uw emailadres wordt enkel gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is enkel zichtbaar voor de redactie.

    Juist in deze tijd waarin nepnieuws soms moeilijk te herkennen is en mensen hun vertrouwen in de media lijken te verliezen, is het belangrijk met leerlingen in gesprek te gaan over hun media-gebruik en ze te informeren over het belang van persvrijheid.

    Het magazine

    In het themanummer Media laten we kinderen overal ter wereld aan het woord over hun media-gebruik. Ze vertellen wat ze van journalisten vinden, of ze wel eens nepnieuws tegenkomen en hoe ze dat herkennen. Verder lees je in het magazine over het belang van radio op het platteland in Kenia. Een meisje uit Egypte vertelt over haar vader die in de gevangenis zat, omdat hij zijn werk als journalist wilde doen. Radiomakers uit Zuid-Sudan vertellen hoe ze vanuit Amsterdam hun achtergebleven landgenoten van informatie voorzien. En geven we een inkijkje over hoe Samsam wordt gemaakt.

    Het lesmateriaal

    Met de lessen van Samsam leren kinderen kennis en vaardigheden die ook bij andere vakken van pas komen en die ze aan het denken zet over de maatschappij waarin ze leven en hun rol daarin. Ze leren onder andere over:

    •    De democratische rechtsstaat, culturen en duurzaamheid 
    •    Omgaan met diversiteit en het herkennen van eigen vooroordelen
    •    Verplaatsen in een ander en het zoeken naar verbindingen 
    •    Verantwoordelijkheid nemen voor de eigen omgeving
    •    Luisteren, discussiëren en samenwerken

    Het pakket bestaat uit 30 exemplaren van het themanummer Media. De les best uit een lesinstructie en verwerkingsopdrachten voor groep 5/6 en groep 7/8. De bouwstenen die worden behandeld bij dit thema zijn Vrijheid & Gelijkheid en Macht & Inspraak. 

    Welke rol speelt media in de samenleving? En waarom is persvrijheid belangrijk voor de democratie?
  • Bang in Beiroet

    Interview

    Plaats als eerste een reactie

    Voor het eerst sinds de explosie in de haven van Beiroet is Perla terug bij haar huis.
    Ibrahim Isbaita

    Samen met haar ouders logeert Perla sinds 4 augustus in een hotelkamer, net als een heleboel andere families. Over een paar dagen begint school weer, maar eigenlijk durft Perla nergens naartoe zonder haar vader en moeder. Ze is bang. Bang voor harde geluiden en voor vuur. En ze kan de beelden van vlak na de explosie maar niet uit haar hoofd krijgen. Gelukkig kreeg ze wel hulp, van Melissa die een hulporganisatie begon na de ramp om slachtoffers te helpen.

    Hulp

    Zij nam Perla mee naar een psycholoog met wie ze over haar angsten heeft gepraat. “En Melissa heeft me ook geleerd dat ik niet bang hoeft te zijn. Ze gaf me speelgoed en een schildpad die ik ‘Sky’ heb genoemd.” Perla gaat nu bijna elke dag naar het kantoor van de hulporganisatie en doet hier allerlei klusjes. De hulporganisatie krijgt bijvoorbeeld voedselpakketten en die helpt ze uitdelen aan andere mensen die hun huis zijn kwijtgeraakt 

    Perla uit Beiroet deelt voedingspakketten uit aan andere slachtoffers van de explosie in de haven.
    Op het kantoor van een hulporganisatie in Beiroet deelt Perla eten uit. Ibrahim Isbaita
    Sinds de explosie in de haven van Beiroet logeert Perla in een hotelkamer.
    Sinds de explosie in de haven van Beiroet logeert Perla in een hotelkamer. Ibrahim Isbaita

    Knal

    Op de dag van de explosie zat Perla met haar ouders in de auto, onderweg naar huis. “Ineens hoorde ik een enorme knal. Ik greep m’n moeder stevig vast. Een paar seconden later, hoorde ik nog een explosie. Ik deed m’n handen voor m’n oren en kon alleen maar denken dat ik niet wilde sterven en dat mijn ouders ook niet mochten doodgaan.” Op dat moment had Perla nog geen idee wat er precies in de haven was gebeurd. Hun auto schudde heen en weer en ze zag overal rook. Toen ze uitstapte, zag ze mensen alle kanten op rennen. “Ik had nog nooit eerder zoveel bloed gezien”, herinnert Perla zich. Toen ze bij hun huis aankwamen, zag ze dat het plafond naar beneden was gekomen en al hun spullen lagen her en der verspreid. “Van mijn speelgoed was niets terug te vinden.”

    Terug

    Voor het eerst is Perla nu terug op de plek waar haar huis staat. “Ze gaan het restaureren, maar ik wil niet meer terug. Ik ben veel te bang dat er weer een explosie komt. De vorige keer hebben we het overleefd. Maar buren en familieleden zijn in het ziekenhuis beland.” Liever vertrekt ze naar Amerika, want ze denkt dat daar zo’n explosie niet zal gebeuren. “Ik wil dokter worden. En als ik klaar ben met studeren, kom ik terug naar Libanon om de mensen hier te helpen.”

    Een enorme explosie in de haven van de Libanese hoofdstad Beiroet zorgde begin augustus voor veel slachtoffers en een giga ravage. Perla (9) gaat vandaag voor het eerst terug naar haar verwoeste huis.
  • Quiz bij het thema Erbij

    Quiz

    Plaats als eerste een reactie

    Zes vragen die horen bij onze verhalen en filmpjes rond het thema Erbij, over pesten, in- en uitsluiting en racisme.
  • Stelling over lessen racisme op school

    Poll

    Plaats als eerste een reactie

    Het zal veel tijd kosten voordat racisme de wereld uit zal zijn. En het is zelfs de vraag of dat ooit helemaal zal lukken. Een van de ideeën om dat voor elkaar te krijgen, zijn verplichte lessen over racisme. Wat vind jij daarvan?
  • Wat is racisme?

    Informatie

    Plaats als eerste een reactie

    Overal ter wereld komt racisme voor.
    Shutterstock

    Verschillen

    Racisme komt van het woord ‘ras’. Lange tijd werd er, bijvoorbeeld door biologen, gedacht dat er verschillende mensenrassen zijn. Die zouden van elkaar verschillen door uiterlijke kenmerken, zoals huidskleur en de vorm van de mond, ogen en neus. Als je vindt dat het ene ras beter is dan het andere, dan denk je racistisch. Racisme is een vorm van discriminatie. Discriminatie betekent dat je mensen ongelijk behandelt, bijvoorbeeld vanwege hun leeftijd of dat ze een jongen of meisje zijn. Ondertussen spreken we liever over een bevolkingsgroep dan ras als het om mensen gaat.

    Macht

    Racisme kent verschillende vormen en heeft vaak te maken met welke bevolkingsgroep in het land het grootst is of de meeste macht in handen heeft. Die groep voelt zich beter en onderdrukt de minderheden. In veel landen is door de jaren heen het idee ontstaan dat de witte huidskleur de beste is. Dat komt onder andere door de ontdekkingsreizen en het kolonialisme vanaf de zestiende eeuw. Witte West-Europeanen namen toen overal ter wereld de macht over en overheersten met harde hand. In veel Aziatische, Afrikaanse en Zuid-Amerikaanse landen bestaat nog steeds het witte schoonheidsideaal. Veel mensen bleken hun huid en halen de krullen uit hun haar.

    Slavernij

    Slavernij bestond al eeuwen, maar vanaf de zestiende eeuw werden veel zwarte mensen uit Afrikaanse landen verkocht aan witte mensen met plantages op de Nederlandse Antillen, in Amerika of Suriname. Nederland speelde een grote rol in deze mensenhandel. Slavernij wordt vaak gezien als voorbeeld van wat er door racisme kan gebeuren. De witte slavenhandelaren en plantage-eigenaren vonden dat ze de zwarte mensen mochten gebruiken als dwangarbeiders omdat ze hen als minderwaardig zagen. Overigens is er nog steeds moderne slavernij: mensen of kinderen die (gedwongen) zwaar werk doen voor een hongerloon.

    Verwachtingen

    De gevolgen van racisme zijn groot: mensen voelen zich minderwaardig en vaak slecht behandeld en uitgesloten. Door racisme krijgen mensen minder kansen in het leven. Ze komen minder makkelijk aan een goede baan. Zo blijkt uit veel onderzoeken dat kinderen met ouders die niet zijn geboren in het land waar ze wonen, een lager schooladvies krijgen. Dit kan komen doordat leerkrachten denken en verwachten dat hun ouders zelf een lage opleiding hebben gedaan. En dat hun kinderen dan ook minder slim zouden zijn.

    Oplossingen

    Het zal veel tijd kosten voordat racisme de wereld uit zal zijn. En het is zelfs de vraag of dat ooit helemaal zal lukken. Maar er zijn wel allerlei ideeën om dat voor elkaar te krijgen. Bijvoorbeeld door verplichte lessen over racisme en slavernij op school. Daardoor worden steeds meer mensen zich bewust van hun vooroordelen. En alleen dan kan er iets veranderen.

    Overal ter wereld, ook in Nederland, maken mensen het dagelijks mee. Dat er slecht over je wordt gedacht en gepraat alleen vanwege je huidskleur. Tegen dat racisme komt steeds meer protest.
  • "We geloven allemaal in dezelfde God"

    Reportage

    Plaats als eerste een reactie

    Elke zondagochtend gaat Ritma naar de kerkdienst.
    Wilma van der Maten

    Langs het riviertje waarin huisvuil drijft, spelen Ritma en haar vrienden tikkertje. Ze rennen een bruggetje over, door de smalle steegjes waar ze bijna een groenteverkoper omverlopen. Ze wonen in een sloppenwijk van de Pakistaanse hoofdstad Islamabad. Slechts twee procent van de bevolking in het land is christen. De rest van de burgers is moslim. “Als ik groot ben, word ik dokter”, zegt Ritma stoer. Haar broer Kalib (13) droomt van een baan als ingenieur. “Ik wil wegen en bruggen bouwen om mijn land groot te maken”, vertelt hij.

    Toekomstdromen

    Hun vader die heeft meegeluisterd, schudt meewarig zijn hoofd. Hij gelooft niet dat de dromen van zijn kinderen zullen uitkomen, ook al doen hij en zijn vrouw er alles aan om ze het beste onderwijs te geven in de hoop dat ze het verder zullen schoppen. “Ik heb drie banen om hun nieuwe privéschool te kunnen betalen.” Hij brengt met zijn busje kinderen tegen betaling naar school, verkoopt abonnementen voor kabel-tv en repareert tv's en muziekinstallaties. “Mijn vrouw werkt als verpleegkundige in een ziekenhuis.” Toch vreest hij dat zelfs een betere opleiding zijn kinderen niet verder zal helpen. “Omdat ze christen zijn”, klinkt hij somber. 

    Ritma en haar broer Kalib zijn voor het eerst in de oudste kerk van hun land Pakistan.
    Ritma en haar broer Kalib zijn voor het eerst in de oudste kerk van hun land. Wilma van der Maten

    Anders

    Ook al hoeven Ritma en Kalib nog niet te solliciteren voor een baan, toch merken ook zij al wel dat christenen anders worden behandeld. “Toen we naar een islamitische overheidsschool gingen, moesten we uit de Koran leren. De leerkrachten gaven ons lagere cijfers dan de moslimkinderen”, zegt Kalib. De school waar ze nu naartoe gaan is opgericht door Europese paters die in de 19e eeuw naar Azië kwamen om er het christelijke geloof te verspreiden. Deze zendelingen zijn er niet meer. Toen de militaire dictator Zia ul Haq Pakistan in de jaren zeventig in een streng islamitisch land veranderde, werden ze het land uitgezet. De regering nam hun onderwijs instituten in beslag, ook de school waar Kalib en Ritma naartoe gaan. Christenen zijn er nu in de minderheid. “Van de dertig kinderen in mijn klas, zijn er negen christen”, legt Kalib uit. Ritma vindt het erg leuk op haar nieuwe school. “Moslims leren uit de Koran en wij leren uit de Bijbel. Niemand wordt hier gediscrimineerd.”

    Geluk

    Als ze hun huiswerk af hebben, gaan ze bij dominee Barnabas Younas langs in hun kerk. Ze bezoeken hem vaak. Hij is de beste vriend van hun vader en de kinderen zijn erg aan hem gehecht. “Deze twee hebben heel veel geluk”, vindt de dominee, die hen vergelijkt met christelijke kinderen in arme dorpen op het Pakistaanse platteland waar hij zelf is geboren. Zijn vader was daar ook dominee. Barnabas vertelt over de steenfabrieken buiten zijn geboorte dorp waar het merendeel van de arbeiders christen is. Hij legt uit dat christelijke kinderen niet naar school gaan omdat ze hun ouders moeten helpen met het werk op het land van rijke boeren. Als salaris krijgen ze een zak rijst. De rijke boeren bezitten niet alleen de landbouwgrond, maar vaak het hele dorp. Die vinden onderwijs vaak verkwisting. De kinderen volgen toch in de voetsporen van hun ouders en als landloze boer heb je geen opleiding nodig. Gezinnen die naar de grote steden trekken, komen vaak in sloppenwijken terecht. Meer dan de helft van de christenen in het land kan niet lezen of schrijven.

    Ritma woont in een sloppenwijk in de hoofdstad van Pakistan.
    Ritma woont in een sloppenwijk in de hoofdstad van Pakistan. Wilma van der Maten
    Ritma en haar vriendinnen maken huiswerk.
    Op haar nieuwe school krijgt Ritma les uit de Bijbel. Wilma van der Maten

    Grondwet

    “Christenen hebben het zwaar”, zucht de dominee. Toen Pakistan in 1947 werd opgericht, was het nog niet officieel een Islamitische republiek. In de grondwet stond toen dat iedere gelovige vrij was om naar zijn moskee, tempel en kerk te gaan. Maar door de jaren heen groeide het aantal islamitische extremisten. Die vinden dat iedereen in Pakistan moslim moet zijn. Volgens de grondwet van nu mogen mensen uit religieuze minderheden, waaronder christenen, niet tot president worden gekozen of worden benoemd tot opperbevelhebber van het leger.

    Beter beschermen

    Militante moslims gaan zover in hun haat tegen christenen dat ze zelfs dodelijke aanslagen plegen. Bij een bomexplosie in een park, vier jaar geleden tijdens Pasen, kwamen 70 mensen om waaronder kinderen en vrouwen. De zwaarste aanval was in 2013 op een kerk in Peshawar. Meer dan honderd gelovigen vonden toen de dood. “Islamitische bendes steken huizen in brand waar mensen levend in worden verbrand”, zucht de dominee nog eens diep. De nieuwe premier Imran Khan die sinds 2018 aan de macht is, heeft beloofd de religieuze minderheden beter te beschermen.
    Maar de dominee ziet in de praktijk nog weinig van die goede bedoelingen. Ritma gelooft in dezelfde rechten voor iedereen. In haar gebeden vraagt ze God om alle kinderen te helpen, moslims en christenen. “Op school zijn mijn beste vriendinnen moslim. Ik geloof in Jezus en zij in Allah. Maar uiteindelijk hebben we allemaal dezelfde God."

    Les uit de Koran is op alle scholen in Pakistan verplicht. Ook op de christelijke school waar Ritma (11) sinds kort naartoe gaat. “Maar de christenen krijgen les uit de Bijbel en ik word hier niet gepest.”
  • Spaans is belangrijk

    Interview

    Plaats als eerste een reactie

    In het Peruaanse dorp van Chaska spreekt iedereen Queachua.
    Wilde Ganzen

    Sinds corona is mijn school dicht. Ik krijg nu les via de televisie, maar alles is in het Spaans. En ik begrijp het niet allemaal”, vertelt Chaska. Spaans is niet haar moedertaal. Thuis spreekt ze Quechua. Dat is de taal van de Inca’s, een van de eerste volken in het land. “Ik kan wel een beetje Spaans, maar op tv praten ze veel te snel en dat is moeilijk.”Gelukkig belt haar juf haar twee keer per week en dan krijgt ze les via de telefoon. Chaska heeft geen broers of zussen. Ze woont met alleen haar moeder die nooit naar school is geweest en geen Spaans spreekt. “Mijn moeder werkt op mijn school. Ze zorgt dat alles netjes is en verzorgt de vissen in de kwekerij van de school.”

    Onderwijs

    In het onderwijs is Spaans de belangrijkste taal. Daardoor is het voor kinderen als Chaska extra moeilijk om goede cijfers te halen. Met hulp van Wilde Ganzen krijgen zij en andere dorpsgenootjes extra lessen Spaans. Hierdoor heeft ze meer kans om naar een goede middelbare school te kunnen en later een betere baan te krijgen. Chaska droomt hardop: “Ik wil naar de middelbare school in ons dorp en daarna psychologie studeren in de stad. Ik wil graag mensen met problemen helpen.”

    Wat doet Wilde Ganzen?

    Wilde Ganzen zorgt ervoor dat Nederlanders die iets willen doen aan armoede, gaan samenwerken met mensen in Afrika, Azië en Zuid-Amerika. Wij geven trainingen en geld zodat ze bijvoorbeeld scholen, ziekenhuizen en water putten kunnen bouwen. Zo krijgen kinderen in arme dorpen en buurten meer kansen op een goede toekomst. Wil je meer weten?

    In Peru is Spaans de officiële taal. Maar het hele dorp van Chaska (10) spreekt Quechua. Samen met haar moeder woont Chaska in een huis op het platteland. Ze droomt over een studie in de grote stad Cusco.
  • Recht op een dak boven je hoofd

    Informatie

    Plaats als eerste een reactie

    Yesid uit Colombia slaapt vaak onder een bankje op straat.
    Ramiro Munero

    Ongeveer één op de zes mensen wereldwijd heeft geen fatsoenlijk dak boven het hoofd. Daar zijn verschillende redenen voor. Het kan zijn dat deze mensen zijn gevlucht voor oorlog of ander geweld, of die proberen op een andere plek een baan of eten te vinden. Het kan ook gaan om mensen die hun huis verloren door een natuurramp. 

    Straatkinderen

    Het land met de meeste kinderen die op straat leven, is India. Daar zouden zo'n 18 miljoen straatkinderen leven. 

    Een dak boven je hoofd. Dat is een van de kinderrechten. Klinkt heel logisch, maar voor veel mensen is dit helemaal niet zo vanzelfsprekend.
  • "Je moet nooit wegrennen voor de politie"

    Reportage

    Plaats als eerste een reactie

    De tweeling Kaden en Kaleb wonen in de Amerikaanse staat Californië.
    Eva Schram

    Ze houden van honkbal en zijn groot fan van de Giants: het team uit San Francisco. “Tijdens de eerste wedstrijd van dit seizoen hadden de spelers een label op hun mouw gespeld als steun voor de protesten tegen racisme. Daarop stond Black Lives Matter en United for Change”, zegt Kaden, die de wedstrijd op televisie keek met zijn ouders en broer. De tweeling vond dit zo’n goede actie, dat ze dezelfde teksten op hun mouwen zette. 
    De broers wonen in het stadje Pleasant Hill in de staat Californië. Om hen heen wonen bijna alleen maar witte mensen en ook de meeste klasgenootjes zijn wit. Hun moeder is wit, maar de vader van de tweeling is zwart. Een van zijn verre voorouders is als slaaf vanuit een Afrikaans land naar Amerika verscheept. "Tot zeventig jaar geleden was het bij wet verboden voor een wit persoon en een zwart persoon om te trouwen en kinderen te krijgen. Nu mag het wel. Sommige van onze neefjes en nichtjes zijn ook gemengd”, zegt Kaleb. 

    Demonstraties

    In Amerika zijn de laatste zomer veel demonstraties. Steeds meer mensen maken zich kwaad over de gevolgen van racisme. Ook de jongens hebben vervelende ervaringen door hun gemengde afkomst. Niet veel, maar ze maken wel grote indruk. Bijvoorbeeld die keer dat ze over slavernij leerden op school. Kaleb vertelt: “Een witte vriendin kwam daarna naar ons toe en zei dat als we toen geleefd hadden, wij haar slaven zouden zijn. Ik heb toen gezegd dat het gemeen was dat ze dat zei. Toen heeft ze sorry gezegd.” 
    Een andere keer waren de broers met vrienden aan het basketballen op het schoolplein. Ze kregen ruzie. ‘”Een vriend zei toen dat mijn huid de kleur van poep heeft”, zegt Kaleb. “Ik vond dat heel gemeen, want poep is vies en hij zei dus eigenlijk dat ik vies ben. Hij zei dat hij het niet zo bedoelde, maar voor mij voelde het wel zo.” Een leerkracht greep in. “Iedereen die bij de ruzie was, moest naar binnen om het uit te praten en sorry te zeggen. Aan het einde gaf iedereen elkaar een hand.” 

    Sinds de rellen over politiegeweld in Amerika zijn er nieuwe muurschilderingen in de buurt van Kaden en Kaleb.
    Sinds de rellen over politiegeweld in Amerika zijn er nieuwe muurschilderingen in de buurt van Kaden en Kaleb. Eva Schram

    Muurschilderingen

    In de buurt van hun huis staan sinds een paar maanden woorden van Rosa Parks, een beroemde strijdster voor gelijkheid, op een muur geschilderd. Er zijn de laatste tijd veel van dit soort schilderingen gemaakt in hun stad. De tweeling vindt dit een mooie manier om aandacht te vragen voor racisme. De broers spraken hier altijd al over met hun ouders, maar de laatste tijd wel meer. “We hebben ook samen een boek gelezen dat je heel goed laat nadenken over racisme en ongelijkheid”, zegt Kaden. 
    Ze praten ook over het politiegeweld waar onschuldige zwarte burgers slachtoffer van zijn geworden, zoals George Floyd. Ook dichtbij gebeuren zulke dingen. “In Walnut Creek, tien minuten rijden hiervandaan, werd een zwarte jongen van 23 onnodig neergeschoten door de politie. Hij heette Miles Hall”, zegt Kaleb. Zelfs zwarte kinderen zijn soms slachtoffer van politiegeweld. Een paar jaar geleden werd de 12-jarige Tamir Rice in de staat Ohio doodgeschoten omdat hij met een speelgoedgeweer speelde. De agent dacht dat het wapen echt was. De grote vraag is of dit ook zou zijn gebeurd als Tamir wit was. 
    Kaden en Kaleb hebben nog nooit te maken gehad met de politie en hun vader maar één keer, toen hij zelf nog op de middelbare school zat. Hij liep met twee witte vrienden over straat en een agent dacht dat hij eerder op die dag een winkeloverval had gepleegd. Alleen maar omdat hij zwart is. Nadat hun vader zijn rijbewijs had laten zien, mocht hij verder doorlopen.

    Kaleb vindt een muurschildering een mooie manier om aandacht te vragen voor racisme.
    Kaleb: "Een mooie manier om aandacht te vragen voor racisme." Eva Schram
    Kaden uit Amerika realiseert zich dat hij ook wel eens te maken heeft met racisme.
    Kaden: "Mensen zien mij door mijn huidskleur en krullen als zwart." Eva Schram

    Agenten

    Nu zou zoiets in hun stad nooit meer gebeuren, want hun vader kent de agenten in hun buurt best goed. Hij gaat vaak met ze praten over racisme, in de hoop dat het daardoor minder voorkomt. Maar hun ouders hebben hun zonen wel geleerd wat ze moeten doen als ze ooit worden aangesproken door een agent. Kaleb: “Niet brutaal zijn en meteen sorry zeggen, ook al heb je niks gedaan.” En Kaden vertelt dat ze meteen moeten vragen of ze hun ouders willen bellen. Maar het allerbelangrijkste: “Nooit wegrennen van de politie, want dan denken ze juist dat je iets gedaan hebt dat niet mag.” 
    Soms denken ze wel na over hoe ze zich voelen en of het leven makkelijker zou zijn als ze een andere huidskleur zouden hebben. “Maar Obama is precies als wij: ook van gemengde afkomst. Dus wij zouden ook president kunnen worden.” Toch realiseert Kaden zich dat hij vanwege zijn kleur en krullen anders wordt bekeken dan witte vrienden. “En daardoor voel ik me ook zwart. Omdat mensen mij zo zien.” 

    Door: Eva Schram

    De Amerikaanse tweeling Kaden en Kaleb (allebei 9) hebben een zwarte vader en witte moeder. Sinds de dood van George Floyd door politiegeweld praten ze thuis veel over racisme.
  • Wat gebeurde er 25 jaar geleden in Srebrenica?

    Informatie

    Plaats als eerste een reactie

    De erebegraafplaats van gedode moslims in Srebrenica.
    Karin Wesselink

    De moordpartij gebeurde natuurlijk niet van de ene op de andere dag. Er woedde al een paar jaar een burgeroorlog in het land dat toen nog Joegoslavië heette. In een burgeroorlog vechten verschillende bevolkingsgroepen van een land tegen elkaar, vaak om redenen die al een lange geschiedenis hebben. Aan beide kanten vallen slachtoffers.

    Gevechten

    In Joegoslavië waren de kemphanen de Bosnische moslims, de Bosnische Kroaten en de Bosnische Serviërs. Na een volksverkiezing bleek dat de moslims en de Kroaten een onafhankelijk land Bosnië wilden. Maar daar waren de Bosnische Serviërs het niet mee eens. Veel van hen waren bovendien nog woedend over eerdere moordpartijen op hun volk tijdens de Tweede Wereldoorlog. Er braken gevechten uit tussen de verschillende groepen en mensen vluchtten uit hun dorpen voor het geweld.

    Srebrenica

    Hele gezinnen Bosnische moslims trokken onder andere naar Srebrenica. Ineens woonden hier in plaats van 4.000 wel 40.000 mensen. Vaak verre familie van de bewoners die gastvrij hun huizen deelden. Maar ondertussen raakte het stadje in het dal steeds verder omsingeld door de Bosnische Serviërs die vanuit de bergen raketaanvallen en beschietingen uitvoerden. De omstandigheden in het stadje werden steeds slechter en slechter. Er was te weinig eten en de mensen waren bang. Een hoge pief van de Verenigde Naties (VN) kwam polshoogte nemen. Hij zag met eigen ogen hoe zwaar het leven was en beloofde de bewoners bescherming.

    Vredesmissie

    Eerst kwam er een VN-vredesmissie uit Canada en daarna militairen uit Nederland. Die troepen soldaten met blauwe baretten op hun hoofd, kennen we nu als Dutchbat. Zij kwamen niet om te vechten, maar voor veiligheid. De soldaten vroegen bijvoorbeeld beide partijen hun wapens in te leveren. Maar: ze mochten daar niemand toe dwingen en ook geen wapens afpakken. Het gevolg was natuurlijk dat iedereen z’n wapens hield om zichzelf en hun gezin te beschermen.

    Te weinig

    In de zomer van 1995 hielden de Bosnische Serviërs alle transporten van voedsel en brandstof naar Srebrenica tegen. Daar had de bevolking onder te lijden, maar de militairen ook. Die konden bijvoorbeeld niet meer op patrouille en ook hun gezondheid werd slechter. De vredessoldaten waren gekomen om de bevolking helpen, maar van dat helpen kwam dus maar weinig terecht. Ze realiseerden zich ook meer en meer dat ze zelf veel te licht bewapend waren en met veel te weinig soldaten om iets te kunnen doen tegen de Bosnische Serviërs.

    Moordpartij

    In juli 1995 ging het dan ook vreselijk mis. De Serviërs onder leiding van generaal Mladic vielen Srebrenica binnen. Veel mannen en jongens sloegen op de vlucht en werden in de bergen gedood. Anderen werden gevangengenomen en gedood. De Nederlandse soldaten konden dit niet voorkomen.
    Over de hele wereld zorgde deze moordpartij op de moslims voor grote verontwaardiging en boosheid. Hoe kon zoiets gebeuren terwijl er een vredesmissie met Nederlandse soldaten aanwezig was? Er bleef lange tijd veel onduidelijk en nog steeds zijn lang niet alle vragen beantwoord. Veel nabestaanden van de slachtoffers maar ook de aanwezige soldaten zijn daarom gefrustreerd en getraumatiseerd.

    In de bergen van Bosnië en Herzegovina ligt Srebrenica. 25 Jaar geleden werden hier zo’n 8.000 moslims vermoord. Er waren soldaten uit Nederland in de stad, maar zij konden dit niet voorkomen.