Overslaan en naar de inhoud gaan
  • In hokjes denken

    Informatie

    Plaats als eerste een reactie

    Discriminatie is verboden, maar toch komt het vaak voor.
    Shutterstock

    Discriminatie

    Discriminatie is het buitensluiten of ongelijk behandelen van andere mensen. Het woord komt oorspronkelijk uit het Latijn en betekent letterlijk ‘het maken van onderscheid’. Bijvoorbeeld vanwege huidskleur, geloof, mening, seksuele geaardheid of geslacht. Mensen worden vaak gediscrimineerd omdat ze ‘anders’ of in de minderheid zijn. Discriminatie gebeurt soms bewust, maar ook vaak onbewust. Dat komt door hardnekkige vooroordelen of stereotypen die mensen over elkaar hebben.

    Wetgeving

    Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan. Iedereen is gelijk, en discriminatie is verboden.

    Dit zijn de eerste zinnen van de Nederlandse grondwet. In Nederland is discriminatie verboden en strafbaar. Dit betekent dat zowel politici, wetten, bedrijven en individuele mensen elkaar gelijk moeten behandelen. Zo moeten mannen en vrouwen evenveel betaald krijgen voor hetzelfde werk, mag je niet op basis van je afkomst worden uitgesloten en krijgt iedereen evenveel kans om naar school te gaan. Tenminste, zo staat het in de wet. Ondanks dat komt discriminatie nog vaak voor. DiscriminatieDiscriminatie is het buitensluiten of ongelijk behandelen van andere mensen. Het woord komt oorspronkelijk uit het Latijn en betekent letterlijk ‘het maken van onderscheid’. Bijvoorbeeld vanwege huidskleur, geloof, mening, seksuele geaardheid of geslacht. Mensen worden vaak gediscrimineerd omdat ze ‘anders’ of in de minderheid zijn. Discriminatie gebeurt soms bewust, maar ook vaak onbewust. Dat komt door hardnekkige vooroordelen of stereotypen die mensen over elkaar hebben.

    Geschiedenis

    Discriminatie is van alle tijden. Zo zijn er Bijbelse verhalen waarin volkeren elkaar tot slaaf maken. En ook de Romeinen maakten al onderscheid tussen verschillende groepen mensen. Ze vonden de Grieken een beschaafd volk, terwijl ze de Germanen vooral als barbaren zagen. Vanaf 1500 veroverden Europese ontdekkingsreizigers verre landen met andere volken. De Europeanen keken vaak neer op deze oorspronkelijke bevolking en dwongen hen te veranderen. Zo ging het bijvoorbeeld bij de Aboriginals in Australië en de inheemse bevolking van Amerika. 88In hokjesdenkenMensen in hokjes plaatsen, buitensluiten of ongelijk behandelen. Discriminatie is verboden, maar toch komt het vaak voor. Hoe zit dat eigenlijk?

    Vooroordelen

    Discriminatie komt vaak door vooroordelen. Dat zijn ideeën over iets of iemand die niet per se hoeven te kloppen. Bijvoorbeeld: ‘vrouwen zijn slecht in autorijden’ of ‘zwarte mensen werken minder hard’. Door dit soort vooroordelen worden vrouwen en zwarte mensen op een andere manier behandeld. Het probleem van vooroordelen is dat je meestal niet weet dat je ze hebt, maar ze wel invloed kunnen hebben op je gedrag. Het is een razendsnelle gedachte die in je hoofd voorbijflitst. Door er met elkaar over te praten kun je proberen om vooroordelen weg te nemen.

    Hokjes

    Maar hoe komen we aan die hardnekkige vooroordelen? Vanaf jongs af aan leer je om mensen in hokjes te plaatsen, bijvoorbeeld man en vrouw. Dat kan handig zijn om overzicht te houden in je hoofd, maar het kan ook leiden tot vooroordelen. Je gaat er bij vooroordelen vanuit dat iedereen uit een groep of hokje zich gedraagt zoals jij denkt. Veel vooroordelen komen voort uit angst voor het onbekende, onzekerheid, concurrentie of groepsgedrag. Als je een vooroordeel bij jezelf ontdekt, druk dan in je hoofd op de pauzeknop. Waarom doe je wat je doet? Of zeg je wat je zegt? Werd je gestuurd door je vooroordeel? Kijk nog eens naar dat vooroordeel. Waar komt het vandaan, denk je? En, klopt het wel?

    Racisme

    Al eeuwenlang is de meest voorkomende vorm van discriminatie racisme. Bij racisme wordt iemand gediscrimineerd vanwege zijn huidskleur of afkomst.Hierdoor kon onder andere slavernij jarenlang gebeuren. De afgelopen jaren verzetten bewegingen als Black Lives Matter en Kick Out Zwarte Piet zich tegen racisme. Hierdoor verandert langzaam het zwart-wit denken van veel mensen. Zo bood minister-president Rutte vorig jaar zijn excuses aan voor de rol van Nederland tijdens de slavernij, terwijl hij dit eerder nog niet zo nodig vond. En op steeds meer plekken strooien roetveegpieten pepernoten.

    In landen als Tanzania lopen kinderen en volwassenen met albinisme gevaar.
    In landen als Tanzania lopen kinderen en volwassenen met albinisme gevaar. Shutterstock
    In Iran demonstreren burgers voor meer vrouwenrechten in hun land.
    In Iran demonstreren burgers voor meer vrouwenrechten in hun land. Shutterstock

    Geloof

    In veel landen worden religieuze minderheden gediscrimineerd. Dat komt voor in China bij de islamitische Oeigoeren, maar ook de Royingha in Myanmar worden hierom vervolgd. Zij zijn islamitisch, terwijl de rest van het land boeddhistisch is. Vaak gaat deze geloofsdiscriminatie gepaard met veel geweld.

    Albinisme

    In landen als Tanzania lopen kinderen en volwassenen met albinisme gevaar. Er zijn hier mensen die door bijgeloof en onjuiste informatie geloven dat albinisme besmettelijk is, een straf van de goden of dat de botten van mensen met albinisme goud bevatten. Daarom worden ze soms zelfs vermoord.

    Martin Luther King

    ‘Ik heb een droom!’ Deze beroemde woorden werden in 1963 uitgesproken door Martin Luther King. Deze dominee probeerde met geweldloze protesten een einde te maken aan de rassenscheiding in de Verenigde Staten. Zijn toespraak over een droom waarin witte en zwarte mensen gelijk zijn in de toekomst werd wereldberoemd. De afschaffing van de rassenscheiding heeft King niet meer meegemaakt: in 1968 werd hij vermoord.

    Vrouwenrechten

    Nergens ter wereld worden vrouwen hetzelfde behandeld als mannen. In Nederland verdienen vrouwen nog steeds minder dan mannen voor hetzelfde werk. En mannen mochten veel eerder stemmen dan vrouwen. In Saudi-Arabië mogen vrouwen niet reizen zonder toestemming van een man en in Iran zijn vrouwen verplicht hun hoofd te bedekken. In dat land demonstreren vrouwen én mannen hier nu tegen. 

    Wist je dat?

    • 1 op de 1000 zwarte mannen in de Verenigde Staten loopt het risico om te komen door politiegeweld.
    • In onder andere Nigeria staat de doodstraf op homoseksualiteit.
    • Roma worden overal gediscrimineerd, zoals in Hongarije
    • De streng islamitische Taliban in Afghanistan verbieden vrouwen te studeren.
    Mensen in hokjes plaatsen, buitensluiten of ongelijk behandelen. Discriminatie is verboden, maar toch komt het vaak voor. Hoe zit dat eigenlijk?
  • 6 manieren om aan de slag te gaan met meertaligheid in de klas

    Onderwijs blog

    Kinderen bekend maken met de verschillende wereldtalen wordt ook wel taalsensibilisering genoemd. Door hier actief mee aan de slag te gaan, vergroot je de openheid en gevoeligheid voor nieuwe talen én culturen bij leerlingen. Anderzijds kan het klassen met een hoge taaldiversiteit helpen om elkaar beter te begrijpen en het groepsgevoel te versterken. Het doel van taalsensibilisering komt neer op drie verschillende vlakken: het creëren van interesse naar andere talen, het verwerven van kennis over deze talen en tenslotte taalvaardigheid. Zo leren de leerlingen dat niet elke taal op dezelfde manier wordt geschreven, maar ook hoe taal onderdeel kan zijn van je identiteit. Daarnaast geeft actief aan de slag gaan met meertaligheid de leerkracht een mooi inkijkje in het leven van de leerlingen thuis.

    Deze werkvormen kunnen u een handje helpen:

    1. Ik zie, ik zie, wat jij niet ziet

    ‘Hé, die letter schrijf je in het Nederlands zonder puntjes erop!’

    Hoe zeg jij thuis ‘hallo’? Stel deze vraag klassikaal aan je leerlingen en schrijf alle woorden in correcte spelling op het bord. Kunnen de leerlingen verschillen of overeenkomsten ontdekken met de Nederlandse taal? Bijvoorbeeld andere letters, schrift of juist dezelfde klanken.

    2. Kwartetten

    ‘Heb jij van de categorie ‘Turks’ het woord rijst voor mij?’

    Welke leerlingen spreken thuis een andere taal? Laat ze met hun schoudermaatje vier kaarten maken voor een kwartetspel. Bespreek vooraf welk thema iedereen gaat gebruiken. Bijvoorbeeld schoolspullen, spelletjes, gerechten of sport. De leerlingen schrijven vervolgens in de categorie van een vreemde taal vier woorden op verschillende kaartjes. Tijd om het spel te spelen!

    3. Muziekbingo

    ‘Dit liedje kan ik helemaal meezingen!’

    Maak een bingokaart met daarop verschillende talen en zoek muziek die gezongen wordt in deze taal. Heeft u veel meertalige leerlingen? Vraag dan om hulp met het zoeken van de liedjes. Speel vervolgens klassikaal het muzikale bingospel! Raden de leerlingen uit welke taal het liedje komt?

    Spread Taal Samsam
    Keo (12) uit Amsterdam spreekt vijf talen.
    Keo (12) uit Amsterdam spreekt vijf talen.

    4. Een mini-uitwisseling

    ‘Doen jullie altijd je schoenen uit thuis?’

    Waarom naar het buitenland gaan als je ook op uitwisseling kan in je eigen klas? Kijk of leerlingen wellicht een keertje bij elkaar thuis kunnen spelen of zelfs mee eten. Op deze manier leren ze niet alleen de talen kennen die in andere huizen gesproken worden, maar ook meer over de cultuur. Bespreek vervolgens in kleine groepjes de verschillen én overeenkomsten tussen de verschillende bezoekjes.

    5. Ik zoek iemand die...

    ‘Weet jij toevallig wat dit Poolse woord betekent?’

    Schrijf op een vel verschillende woorden uit talen die in de klas worden gesproken. De leerlingen gaan vervolgens opzoek naar klasgenoten die de woorden voor hen kunnen vertalen. Iedereen loopt rond in het klaslokaal en probeert zoveel mogelijk vertalingen te zoeken. Ik zoek iemand die … mij kan helpen!

    Nog meer lestips om op een leuke manier aan de slag te gaan met taal in de klas? Bekijk eens het themanummer Taal van Samsam. Hierin vindt u verhalen van kinderen van over de hele wereld, lesopdrachten en video’s over dit onderwerp.

    Oekraïens, Turks, Pools, Chinees, Arabisch. Grote kans dat u als leerkracht deze verschillende talen ooit in het klaslokaal hebt gehoord. Een meertalige klas kan een uitdaging vormen, maar kan ook worden gezien als een enorm pluspunt. Hoezo een kostbaar en ingewikkeld landenproject organiseren? Ga op uitwisseling in je eigen klas!
  • In gesprek met... Samsam-docent Jack van Santen

    Interview
    Bovenbouwdocent Jack van Santen is enthousiast over de burgerschapsmethode van Samsam.

    ‘’Samsam is de beste manier om kinderen in aanraking te laten komen met andere culturen.’’

     

    Leerlingen meer in contact laten komen met andere culturen en rituelen? Volgens Jack van Santen is Samsam daar perfect voor.  Als bovenbouwdocent werkt hij al meer dan twintig jaar met de burgerschapsmethode. ‘’Mijn leerlingen raken geïnteresseerd in zaken waar ze normaal niet zoveel over horen.’’

    Hoe werkt u momenteel met Samsam?

    ‘’Zodra het nieuwe magazine uitkomt ga ik ermee aan de slag. We bespreken de opdrachten uit het lesmateriaal, bekijken de bijbehorende video’s of de leerlingen lezen zelfstandig de artikelen. Ook halen we veel creatieve inspiratie uit Samsam, waarna we bijvoorbeeld schilderijen of een muurkrant over het onderwerp maken. De landenpagina’s gebruik ik als er iets nieuwswaardigs gebeurt in de wereld. Op dat moment ruim ik tijd in om klassikaal naar de landenpagina van het betreffende land te kijken en hierover te praten. De kinderen vinden het super!’’

    Hoeveel tijd besteedt u aan Samsam?

    ‘’In totaal besteden we twee keer per week een halfuur aan Samsam. Dat lukt natuurlijk niet altijd, maar dat heeft verder niets met de methode te maken. De mogelijkheden zijn zo divers en uitgebreid dat je hierin zelf keuzes kunt maken. Daardoor lukt het altijd wel om tijd te besteden aan artikelen of opdrachten. Erg gebruiksvriendelijk!’’

    Waarom Samsam?

    ‘’Samsam is voor mij de beste manier om de kinderen van onze school in aanraking te laten komen met andere culturen. Ik denk dat het heel goed is dat ze hun eigen situatie in perspectief kunnen plaatsen en meer begrip voor anderen krijgen. Dit komt tijdens andere lessen niet of nauwelijks aan bod. Daarnaast is het heel sterk dat de verhalen in Samsam over leeftijdsgenoten gaan. Hierdoor sluit het goed aan bij de belevingswereld van kinderen. Mijn leerlingen raken zo geïnteresseerd in zaken en landen waar ze normaal niet zoveel over horen.’’

    Hebt u een voorbeeld van een les die goed uitpakte in de klas?

    ‘’We hebben ooit een hele sterke les over racisme behandeld. Dankzij de coöperatieve werkvormen kregen we over dit onderwerp veel diepe gesprekken in de klas. Ook hebben we veel tijd besteed aan de les over vriendschap. Dit na aanleiding van onze eigen situatie waarbij de leerlingen na de zomervakantie allemaal naar andere niveaus en scholen zouden gaan. Door de les van Samsam kwamen de leerlingen tot de conclusie dat je ook vrienden kunt blijven, ondanks deze verschillen.’’

     

    Samsam is een lesmethode burgerschap voor groep 5 t/m 8. Wij geloven in rijke journalistieke teksten en schrijven over onderwerpen die kinderen interesseren en uit hun belevingswereld komen. Hiermee wordt de interesse om te lezen en het leesplezier groter, en het draagt bij aan hun kennis van de wereld.

     

    Meer lezen?

    In gesprek met... Miguel Heilbron van Fawaka Wereldburgerschap

    Als makers van een methode burgerschap blijven wij ons ontwikkelen en verdiepen in burgerschap in de klas. In deze serie interviews gaan we in gesprek met personen en instanties die een bijdrage leveren aan het vak burgerschap. We verkennen de ontwikkelingen binnen het vakgebied, verschillende visies en het laatste nieuws. Blijf geïnspireerd en op de hoogte met deze serie interviews en begin vandaag zelf nog met burgerschap!
  • Samsam aanschaffen met de IFO-subsidie

    Tips voor burgerschapsonderwijs

    4 vragen over de subsidie voor internationalisering (IFO):

    1. Wat houdt de IFO-subsidie precies in?

    De IFO-regeling staat voor Internationalisering funderend onderwijs en is in het leven geroepen om scholen te motiveren om internationalisering te integreren in het schoolbeleid. Om dit te bereiken is er in het primair onderwijs een bedrag van 5.000 euro per instelling aan te vragen. Klinkt dit bekend? De IFO is een opvolger van de internationalisering po en vo.

    1. Wie kan de subsidie aanvragen?

    Scholen uit zowel het primair als voorgezet onderwijs kunnen de subsidie aanvragen om in het kalenderjaar 2023 aan de slag te gaan met internationalisering. De subsidie kan ook door leerkrachten worden aangevraagd, mits de aanvraag namens het bevoegd gezag van de school wordt ingediend.

    1. Wat kun je doen met de subsidie?

    De manier waarop scholen de regeling gebruiken zijn heel divers. Van het organiseren van activiteiten binnen of buiten het klaslokaal tot het aanschaffen van een burgerschapsmethode zoals Samsam. Samsam biedt een manier om gestructureerd aandacht te besteden aan internationalisering en burgerschap in de klas. Tijdens de lessen leren kinderen kennis en vaardigheden die ook bij andere vakken van pas komen en die ze aan het denken zet over de (internationale) maatschappij waarin ze leven en hun rol daarin. Samsam maakt internationale maatschappelijke thema’s begrijpelijk door ze uit te leggen vanuit het perspectief van kinderen. Hierdoor groeit de algemene kennis over de wereld!

    1. Waar moet de subsidieaanvraag aan voldoen?

    Om de regeling succesvol aan te vragen moet de aanvraag voldoen aan zeven voorwaarden:

    1. Een duidelijk plan waarin staat hoe de internationalisering wordt opgenomen in het schoolbeleid of al is opgenomen.
    2. De activiteiten moeten plaatsvinden in het jaar waarvoor de subsidie is aangevraagd.
    3. De activiteiten waarvoor de subsidie zijn aangevraagd moeten plaatsvinden binnen het reguliere lesprogramma.
    4. De activiteiten mogen niet al gesubsidieerd zijn door het Erasmus+ programma.
    5. De subsidie mag niet worden aangevraagd voor activiteiten die vallen onder Tweetalig primair onderwijs.
    6. De activiteiten vallen niet onder de reguliere bekostiging (via DUO).
    7. De afgelopen drie aangesloten jaren heeft u geen subsidie Internationalisering funderend onderwijs of Internationalisering po en vo ontvangen voor deze activiteiten.

    Het aanvragen van de subsidie voor kalenderjaar 2023 kan vanaf 1 november 2022 via de website van DUS-I.

    Tip! Wacht niet te lang met de aanvraag. Wanneer het subsidieplafond is bereikt, sluiten de aanvragen. 

    Vragen over het aanschaffen van Samsam? Mail ons!

    Covers Samsam magazine
    Actief burgerschap kun je niet leren uit een boek, maar moet je oefenen in de praktijk. Daar is ook onze overheid het mee eens. Daarom is er een subsidie voor het integreren van internationalisering op school: de IFO. Maar wat houdt dat in? Wat kun je ermee doen? En hoe vraag je het aan? In dit artikel geven we antwoord op de vier meestgestelde vragen.