Overslaan en naar de inhoud gaan
Informatie

Van gezond naar beter: technische ontwikkelingen in de gezondheidszorg

Techniek wordt steeds belangrijker in de gezondheidszorg. Artsen én patiënten gebruiken allerlei apparaten en hulpmiddelen vol bits en bliepjes. Is dit een gezonde ontwikkeling? En wie wordt hier beter van?

Demonen en goden

Eeuwenlang dacht iedereen dat narigheid het werk was van demonen of andere kwaadwillende types, of doordat een god of goden zich met het leven op aarde bemoeiden. Niet vreemd dus dat de eerste ziekenhuizen eigenlijk tempels waren waar rituelen werden uitgevoerd om beter te worden of gezond te blijven. Dit gebeurde trouwens ook in andere gemeenschappelijke ruimtes of gewoon thuis. Of dit nu wel of niet werkte, is niet zo belangrijk. Kruidenmengsels en rituelen waren de enige en daardoor dus ook de beste manier om met leven en dood om te gaan. 

Zieken en armen

Vanaf het moment dat het christendom in het westen het natuurgeloof had verdrongen, kwamen er ziekenhuizen. Dat waren vooral opvangplekken voor de armen, ziek of stervende, vaak zonder dat ze wisten wat hen mankeerde. De gemeente en de kerk betaalden en de verplegers waren nonnen of andere geestelijken. Dit was in de geest van de christelijke leefregel ‘naastenliefde’. Maar zo bleven ook de straten ‘schoon’ van zieken en armen en liep de rest van de samenleving geen gevaar. De rijkeren lieten trouwens artsen naar hun huis komen.

Uitvindingen

Lange tijd gebeurden de enige chirurgische ingrepen tijdens oorlogen, op het slagveld. Er werden kogels verwijderd en lichaamsdelen geamputeerd. Veel meer kon toen nog niet. Tot er pijnstillers werden uitgevonden en medicijnen om ontstekingen te voorkomen. Vanaf dat moment werkten chirurgen in speciaal hiervoor ontworpen operatiekamers in de eerste ziekenhuizen. In de negentiende eeuw werden er in het westen ook voor het eerst geneesmiddelen ontwikkeld voor bepaalde ziektes en werd er meer bekend over bacteriën en hoe belangrijk hygiëne was. Rond 1900 veranderde de gezondheidszorg ingrijpend door de uitvinding van het röntgenapparaat. Doordat ze ineens in levende lichamen konden kijken, konden medici veel meer repareren, zoals gebroken botten.

Globy geeft een prik

Robots

Ontelbaar nieuwe uitvindingen verder zit de medische wetenschap nu vol bits en bliepjes. Met 3D printers kunnen medicijnen en lichaamsdelen gemaakt worden. Het grote voordeel: het is veel preciezer. Door de technologie die ‘mixed reality’ heet, een mix van digitale objecten en fysiek bestaande dingen, kunnen chirurgen op afstand een operatie-robot besturen. Ook kunnen patiënten zo angstgevoelens kwijtraken door ze bijvoorbeeld in een veilige omgeving toch de dingen te laten zien waar ze bang voor zijn. Er wordt ook gewerkt met hologrammen van lichaamsdelen waardoor er virtueel geopereerd kan worden op het hologram, waarna een robot de echte operatie uitvoert.

 

Ethiek

Het idee van al deze technische hulpmiddelen is dat ze tijd besparen, zorgen voor meer veiligheid én werk uit handen nemen. Zo zijn drones bijvoorbeeld handig als er medicijnen naar afgelegen, moeilijk bereikbare plekken moeten. Of ze nemen als eerste poolshoogte op een gevaarlijke plek zodat brandweer en politie minder risico lopen. Klinkt best ideaal. Maar er zijn ook mensen die zich zorgen maken. Zij houden zich bezig met de ethische kant en denken kritisch na over goed en fout. Zij maken zich bijvoorbeeld zorgen over privacy en wat er allemaal wordt gedaan met de data die verzameld wordt. Ook vragen ze zich af of robots mensen gaan vervangen. Er zijn ook mensen die nieuwe dingen een beetje eng vinden. Die denken bijvoorbeeld dat een robot bij je thuis middenin de nacht ineens uit zichzelf van alles gaat doen.

Te modern

Juist nu technologie een steeds grotere rol lijkt te spelen in de gezondheidszorg, krijgen sommige mensen weer meer respect en waardering voor traditionele geneeswijzen. Eeuwenlang verboden gelovigen uit het westen oude gebruiken om mensen beter te maken of gezond te houden. Ze noemden het ‘bijgeloof’ en mensen werden, vaak met geweld, gedwongen hiermee te stoppen. Over de geneeskrachtige werking van kruiden werd ook lacherig gedaan. Dat was meer iets voor heksen. Maar nu groeit de gedachte weer dat de kennis van de natuur en het menselijk lichaam van vroeger helemaal zo gek nog niet was. Dit gebeurt wel vaker, als ontwikkelingen te snel gaan of iets te modern wordt. Tegelijkertijd zullen er meer uitvindingen bijkomen.