Dat ruikt lekker!

banner

Poepseptember 2010

Dat ruikt lekker!

’s Ochtends vroeg ligt op de aardappelvelden een witte vorstlaag. Het is koud in dit deel van Nepal. Passang Rinjeen (13) is net wakker. Hij rilt. Hij slaapt altijd naast de kachel, maar die brandt al uren niet meer. Na het avondeten gaat er geen houtblok meer op het vuur. “Met hout moeten we zuinig zijn,” zegt hij.

De oma van Passang wil water koken om thee te zetten voor haar twee kleinzoons. En ze gaat hen verwennen met aardappelkoeken. "Passang, maak de kachel aan en gooi wat jakpoep op het vuur. Ik heb de oven een tijdje nodig om straks piepers te koken,” beveelt oma. “Zorg dat je kleine broertje bij het vuur wegblijft!"

Drollen rapen

Passang heeft haast. Niet dat hij naar school moet. Daarmee is hij een tijdje geleden gestopt: wegens geldgebrek. Hij mag vandaag met zijn vader naar de markt, een dorp verderop. De jak gaat mee, want die verhuren ze als drager van koopwaar. Eerst moet Passang buiten nog jakdrollen verzamelen. Gelukkig zijn het er weinig, want er lopen maar twee jaks op het veld. De andere jaks van zijn vader grazen hoog in de bergen.

Zoute thee

“Ik hoop dat we dit jaar weer jonkies krijgen, want dan geven de naks (vrouwtjesjak) melk. Ik ben dol op boterthee. Dat maak je van melk, jakboter, zout en theebladeren. De boter maak ik zelf.” Passang wijst verlegen op een lange houten pot waarmee hij boter karnt. “Je haalt de houten stamper op en neer in de melk, net zolang tot het dik wordt.”

Lekkere geur

In de kelder ligt een grote stapel platgeslagen keutels. “Deze mestkoeken zijn van jopke’s. Dat is een kruising tussen een koe en een jak. Hun mest ruikt best lekker, want jopke’s en jaks eten veel geurige kruiden en grassen.” legt Passang uit. De meeste families in Khumjung koken op houtblokken. Die geven meer hitte dan poep. Maar hout moet je in de winkel kopen. Het is duur. Daarom gooit Passang mestkoeken bovenop wat houtblokken of houtsnippers. “Zo brandt de oven langer,” zegt hij.

Passang woont in Khumjung, een dorpje in de buurt van de hoogste berg ter wereld: de Mount Everest.

Passang woont in Khumjung, een dorpje in de buurt van de hoogste berg ter wereld: de Mount Everest.

Goedkoper dan hout

In de Himalaya zijn geen autowegen, alleen wandelpaden. Sherpa´s (dragers) vervoeren alle spullen op hun rug. Ook jaks en paarden dienen als lastdieren. Gasflessen voor het fornuis zijn zwaar en duur. Daarom gebruiken veel mensen gedroogde jakdrollen als eetbare brandstof voor de oven.

In het kort

- Jakpoep is goedkope brandstof.
- Houtkap is in de Himalaya verboden.