Overslaan en naar de inhoud gaan
Reportage

Applaus zorgt voor zelfvertrouwen

Het hele dorp kwam kijken toen Selma (10) met haar vrienden van circusschool Sirkhane ging optreden. Zoiets hadden ze hier in het zuidoosten van Turkije nog nooit gezien.
Selma (10) vergeet door het circus dat ze een vluchteling uit Syrië is.
Ingrid Woudwijk

Optreden

Het is er heel heet, stoffig en de straten in het dorp Istasyon zijn leeg. Onder een grote moerbeien boom staat een kleurrijk gebouw met in grote letters de naam van het circus. Vanbinnen lijkt het op een gymzaal, met een trapeze, valmatten, stelten en jongleerballen. Hier oefenen Turkse kinderen én Syrische vluchtelingenkinderen acrobatische trucs. Het laatste optreden is alweer twee jaar geleden en Selma kan niet wachten tot het volgende optreden op het échte podium dat gebouwd gaat worden in de tuin. De vorige optredens waren op straat. “Het leukste vond ik dat ik heel trots op mezelf was. En mijn familie ook.”

Zelfvertrouwen

Circusjuf Pinar snapt heel goed waardoor Selma zich zo voelde. “Als kinderen in de schijnwerpers staan, kan dat het effect zijn. Het publiek ziet de kinderen op dat moment als artiesten, niet als vluchtelingen.” In het dorp worden kinderen als Selma nogal eens gepest en gediscrimineerd. Behalve dus tijdens het optreden. Toen was er bewondering en applaus. Pinar: “Dat geeft zelfvertrouwen.”

Selma oefent een circusact met juf Pinar
Oefenen met circusjuf Pinar. Ingrid Woudwijk
Selma vluchtte uit Syrië en woont nu in Turkije.
Selma vluchtte uit Syrië. Ingrid Woudwijk

Vechten en schelden

In het dorp is weinig te doen. Er zijn alleen een paar kiosken voor dagelijkse boodschappen en een oude vervallen speeltuin. De school is ook geen  fijne plek voor Selma. “Er wordt veel gevochten en gescholden en dat maakt me verdrietig.” Alle leerlingen zijn Koerdisch. De Koerden zijn een volk dat verspreid over verschillende landen in het Midden-Oosten woont. Ze zijn een culturele minderheid en worden vaak minderwaardig behandeld. Maar ook Koerden onderling denken niet altijd positief over elkaar, zoals hier in het zuidoosten van Turkije waar veel Syrische vluchtelingen wonen. Sommige van deze nieuwkomers zijn Koerdisch, net als de meeste dorpsbewoners. Doordat er in het nieuws, op straat en thuis vaak slecht over Syriërs gepraat wordt, denken de dorpsbewoners nogal eens dat ze beter zijn dan de Syrische leeftijdsgenoten. Door Sirkhane is er wel wat veranderd. De deelnemers leren hier namelijk veel meer dan alleen kunstjes.

Vertrouwen

“Je moet een team zijn, elkaar vertrouwen en helpen” legt Pinar uit. “Kinderen die samen circusoefeningen doen, vergeten elkaars verschillen. En de vriendschappen die tijdens het circus ontstaan, zorgen voor een betere sfeer in het dorp.” Zo vertelt Hale (13) uit de Syrische stad Aleppo dat eerst niemand met haar wilde spelen. “Maar toen ik naar Sirkhane ging en daar ook Turkse vrienden maakte, wilden ze wel met me spelen en nu hebben we veel plezier samen.” Selma en Hale spreken ondertussen allebei drie talen: Turks, Koerdisch en Arabisch en ze vertalen voor de kinderen die nog geen Turks spreken.

Circusschool Sirkhane vrolijkt de straten in dit Turkse dorp én de kinderen op.
Circusschool Sirkhane vrolijkt de straten in dit Turkse dorp én de kinderen op. Eigen foto Sirkhane

Alles vergeten

Pinar ziet het circus dus eigenlijk als een vorm van therapie die kan helpen om nare dingen te verwerken zodat je er geen last meer van hebt. De oorlog, de bombardementen en de gevaarlijke vlucht naar Turkije zorgen voor nachtmerries en trauma’s bij veel Syrische vluchtelingenkinderen. “Daarom praten we tijdens het circus niet over de oorlog en bommen. En we gebruiken geen woorden zoals vader en moeder omdat sommige kinderen een ouder zijn verloren.” Selma en Hale vinden het vooral fijn dat ze drie keer per week bij het circus even alles kunnen vergeten.

Niet veilig

Na de training wandelt Selma naar huis: een paar kleine kamers in een grauw flatgebouw dat hiervoor jarenlang leegstond. De enige luxe is de airco die standaard in de huizen is geplaatst toen ze gebouwd werden voor ambtenaren. Maar de huizen bleken niet veilig genoeg en niemand wilde hier wonen. Daarom zijn er nu vluchtelingen in gehuisvest. Er is geen speelgoed, behalve de hoelahoep die Selma van het circus heeft gekregen. “Ik ga het mijn zusje van drie leren. Later wil ik naar West-Europa en daar een circus beginnen en andere kinderen lesgeven.”

Kleurrijke optocht

Het woord ‘sirkhane’ is Turks voor circushuis. Maar de vrijwilligers van Sirkhane geven niet alleen circusles. Ze leren kinderen ook muziek maken en fotograferen. Er worden workshops en optredens gegeven met internationale artiesten. Eens per jaar is er een groot festival en vormen alle kunstenaars samen een kleurrijke optocht door de stad.

 

Plaats als eerste een reactie