Overslaan en naar de inhoud gaan
Informatie

Stop de persen!

De media spelen een grote rol als het gaat om je mening vormen. Maar hoe weet je wat waar is?
Media spelen een grote rol als het gaat om je mening vormen.

Nieuws verspreiden

Nu zijn er televisiejournaals, dagbladen en social media die het nieuws verspreiden. Vroeger ging dat heel anders. Toen bazuinden rondreizende handelaren het nieuws rond: over oorlogen, epidemieën of koninklijke huwelijken. Vaak was dat oud nieuws. En: hoe betrouwbaar was deze informatie eigenlijk? Misschien hadden die handelaren niet alles precies onthouden of gaven ze hun eigen mening. Of vonden ze het stoer om hun verhalen te overdrijven.

Krant

De eerste krant rolde van de drukpers in 1618. In die tijd werd het trouwens courant genoemd en daar komt ons woord krant vandaan. Het was een vel papier, bedrukt met letters aan één kant. Een exemplaar ervan is bewaard gebleven en tentoongesteld in een museum in Zweden.

Media

Het eerste medium, een middel om informatie te verspreiden en over te dragen, was dus een krant. Andere voorbeelden van media zijn radio, tv en internet. En je kent natuurlijk de social media zoals instagram. Al deze media hebben verschillende functies.

Onafhankelijk

Een van de belangrijkste functies van media is informatie overbrengen, op een onafhankelijke en objectieve manier. Met onafhankelijk bedoelen we dat de journalisten zich op feiten en bronnen baseren, dat ze geen partij kiezen of maar één kant van het verhaal laten horen of zien. Objectief is dat ze zo nauwkeurig mogelijk alleen dát opschrijven, filmen of fotograferen wat ze zien of horen. Dit is alleen niet zo eenvoudig als het klinkt. Want ook journalisten hebben hun verwachtingen en vooroordelen. Daar moet je als lezer, kijker of luisteraar altijd bij stilstaan.

Persvrijheid

Een andere belangrijke functie is dat de media de gekozen machthebbers in een land controleren. Dit doen ze door te onderzoeken of de regering doet wat ze zegt en belooft. Ze interviewen bijvoorbeeld politici en andere mensen die te maken hebben met het beleid. Dit mag en kan in een democratie, want een van de onderdelen daarvan is persvrijheid. Dat betekent dat journalisten mogen schrijven over de regering wat ze willen. Die persvrijheid bestaat niet overal ter wereld.

Oorlog

Als machthebbers bepalen waar de pers het over moet hebben, dan heet dat ook wel propaganda of censuur. Het nieuws lijkt dan vooral op reclame voor de regering. Dit gebeurt bijvoorbeeld in dictaturen of in oorlogssituaties. De media mogen dan alleen positieve berichten verspreiden zodat de bevolking achter de machthebbers blijft staan. Maar het tegenovergestelde gebeurt ook. Bijvoorbeeld doordat media juist dingen laten zien die anders onzichtbaar zouden blijven. Zoals de gruwelijkheden tijdens de Vietnamoorlog. Na het zien van de beelden demonstreerden mensen over de hele wereld tegen die oorlog. Journalisten kunnen dus de zogenaamde publieke opinie beïnvloeden en mede bepalen hoe burgers denken. Want: door kennis en informatie te verzamelen, kun je je een mening vormen.

Vrijheid van meningsuiting

Door de komst van internet en social media kan iedereen met een computer of smartphone informatie of nieuws verspreiden. Aan de ene kant is dat goed omdat iedereen het recht heeft op een eigen mening. Maar het gevaar is dat er zo ook veel onwaarheden de wereld in komen. Terwijl de maker van het bericht doet of gelooft dat het écht is. Niet iedereen is even kritisch over wat hij of zij leest of ziet en het is ook steeds moeilijker geworden om te onderscheiden wat betrouwbare informatie is.

 

Nepnieuws

Na een concert van Ariana Grande verscheen een foto van de zangeres onder de blauwe plekken op social media. Er stond bij dat ze een van de overlevenden van een terroristische bomaanslag was. Het was een echte foto, maar al twee jaar daarvoor op een filmset gemaakt. Een ander voorbeeld van nepnieuws is het bericht dat Enzo Knol was overleden. Dit soort berichten worden massaal gedeeld en gaan viraal. Terwijl er dus niets van waar is.

Kop

Een van de makkelijkste manieren om nepnieuws te ontmaskeren: check de kop of de titel van een artikel of filmpje. Als de titel je expres en overdreven nieuwsgierig probeert te maken, dan mogen er al alarmbellen afgaan. Je kunt ook checken: wie heeft het stuk geschreven? Is het een bekende journalist die werkt voor een bekend medium? Staat het nieuws ook op andere betrouwbare sites? En vaak helpt je gezond verstand gebruiken ook. Als iets te mooi of bizar lijkt om waar te zijn, dan is dat waarschijnlijk ook zo.

Geld

Waarom verspreiden mensen expres nepnieuws? Een van de redenen kan geld zijn. Hoe meer mensen op een artikel klikken, hoe meer geld de makers krijgen vanwege de advertenties die bij het bericht staan. Een andere reden kan zijn dat de makers willen dat mensen op een bepaalde manier ergens over denken. Het kan ook zijn dat iemand ergens aandacht voor wil krijgen.

* In China zaten vorig jaar 48 journalisten in de cel.

* India is het land met de meeste krantentitels: bijna 8.000!

* In Noord-Korea is maar 1 tv-kanaal en daarop is alleen te zien wat dictator Kim Jong-un wil.

* In 2018 werden 53 journalisten vermoord vanwege hun werk. De meesten in Afghanistan. Op de tweede plek stond Mexico.

Plaats als eerste een reactie