Dolfijnen tellen

banner

waternovember 2012

Dolfijnen tellen

Als er één land bestaat met water in overvloed, is het wel Bangladesh.
Brede rivieren splitsen zich af in tientallen kleine rivieren en stroompjes die uitkomen in zee. Bangladesh is eigenlijk één grote delta van rivieren.
Nederland bestaat ook voor een groot deel uit delta’s. De Zeeuwse delta in de provincie Zeeland bijvoorbeeld.

In waterlanden als Nederland en Bangladesh kunnen storm en zware regen voor flinke wateroverlast zorgen. Ondanks dijken en sluizen. In Nederland houden we meestal droge voeten. In Bangladesh overstromen ieder jaar hele dorpen. Veel mensen moeten dan vluchten voor het water.

de zeldzame dolfijnensoort shushuk leeft in de rivieren van Bangladesh

Deze zeldzame dolfijn leeft in de rivieren van Bangladesh.

Deze dolfijnensoort heet 'shushuk' (spreek uit als sjoesjoek)

Vruchtbaar

Als in Bangladesh de moessonregens vallen, zwellen de rivieren op. Het water stijgt en stroomt vaak over de dijken. Soms breken de dijken zelfs door de kracht van het snel stromende water. Hele dorpen en velden met rijst en groente lopen onder.
De overstromingen hebben één voordeel: de rivieren leggen een laagje vruchtbare aarde over het land. Die aarde voerden ze mee vanuit de bergen. Als het water is gezakt, blijft de vruchtbare aarde liggen. In deze grond kunnen gewassen goed groeien.

Obaydul en Imran kijken naar de horizon met hun verrekijkers of zij dolfijnen kunnen spotten
Met verrekijkers turen Obaydul en Imran naar de horizon.

Obaydul en Imran zijn enthousiast als ze in de verte de rug van een dolfijn zien.
"Waarneming!"roepen de jongens als ze in de verte de ronde rug van een dolfijn zien.

Superstorm

Ook tropische wervelstormen (cyclonen) die boven zee ontstaan veroorzaken in Bangladesh veel schade. In 2007 en 2009 steeg het zeewater tot zó hoog dat enorme gebieden overstroomden. De meeste bewoners waren op tijd gewaarschuwd, zij konden nog vluchten. Honderden achterblijvers verdronken. Huizen en bomen werden door deze superstormen weggeblazen.
Toen het water gezakt was, bleef zeezout achter in de bodem. De grond is nu op veel plaatsen te zout om rijst te verbouwen. ‘Verzilting’ heet dat.

Obaydul denkt een tij te zien, maar het is een aap.
"Ik zie een tij... Oh nee, het is een aap."

Zoute grond

Er is nog een reden waarom langs de kust de verzilting toeneemt. Bangladesh, dat dichter bevolkt is dan Nederland, heeft steeds meer voedsel nodig. Om rijst, graan en groente te verbouwen, is water nodig, het hele jaar door. De boeren in het noorden pompen dat in steeds grotere hoeveelheden uit de rivieren. Als die rivieren de kust bereiken in het zuiden, bevatten ze daardoor in de droge tijd veel minder (zoet)water dan vroeger. In de enorm brede riviermonden bij zee, vermengt het zeewater zich dus met veel minder zoetwater. De gevolgen: het zeewater rukt via de brede rivieren op naar het noorden en het grondwater langs de oevers wordt zout.

Spitse snuiten

De zoetwaterdolfijnen (shushuk) in Bangladesh hebben ook last van de oprukkende zee. Als de rivieren (zoet water) waarin ze leven te zout worden, sterven ze.
“Het is zo’n mooi gezicht als ze boven komen om te ademen, “vertelt Obaydul (12) enthousiast. “Hun ronde rug vormt dan een boogje in de rivier.” Met zijn broertje Imran (9) vaart hij drie dagen mee met natuurbeschermers die onderzoek doen naar deze rivierdolfijn. Ze turen over het water naar ronde ruggen en spitse snuiten. Op één plek lijkt het te wemelen van de dolfijnen. “38... 39... 40! Ik heb er veertig geteld,” zegt Obaydul trots. “Het zijn er waarschijnlijk zeven,” legt een wetenschapper uit. “Ze komen wat vaker dan gewoonlijk lucht happen.”

Obaydul en Imran laten zien hoe een dolfijn uit het water springt
De broers laten zien hoe een dolfijn uit het water springt

De moeder van Obaydul en Imran omhelst haar twee zonen. Zij is blij haar zonen weer veilig thuis zijn.
De moeder van de jongens is zó blij dat haar zonen weer veilig thuis zijn, dat ze hen overlaadt met kussen.. "Ik heb jullie lievelingstoetje gemaakt: geprakte mango met rijst en melk." Zegt ze

Adem happen

Soms leggen de natuurbeschermers de boot bij een dorpje aan om met vissers te praten. Ze vragen hen om dolfijnen die in hun netten verstrikt raken, altijd snel te bevrijden. Dolfijnen hebben namelijk lucht nodig, anders stikken ze. In één dorp zijn de vissers heel behulpzaam. In een ander dorp zijn de vissers boos. “Waarom maken jullie je druk om dieren? Mensen zijn veel belangrijker!” zeggen ze. Die ochtend heeft een meterslange zeekrokodil een garnalenvisser meegesleurd. Daarom is iedereen zo overstuur. Obaydul luistert met grote ogen als een man snikkend vertelt hoe hij zijn vriend onder water zag verdwijnen. Imran snapt ineens waarom de kapitein hem eerder die dag verbood bij de boot te zwemmen.

Schuilen

Als de broers na drie dagen thuiskomen, zijn hun moeder en oma dolgelukkig. Niet eerder waren de jongens zo lang van huis. Voor hun oma is thuis de veiligste plek. Toen de wijk waar ze wonen in 2007 onder water liep, schuilde de familie in een hoog stenen gebouw. Hun oma weigerde mee te gaan. “Een huis waar de  Het heilige boek voor moslims.Koran is, wordt beschermd door God,” zei ze. “Mijn oom kreeg haar niet mee,” vertelt Obaydul. Hij kijkt liefdevol naar zijn oma, die de overstroming gelukkig overleefde. “Ze kan best koppig zijn.”

Tijgeralarm

Aan het eind van de boottocht is nog tijd voor een wandeling door het mangrovebos. Mangrove groeit aan de kust, half in het water en half op het land. Bioloog Saikat wijst op de puntige bladeren van de palmen. Door het licht en de schaduwen, lijken ze op de strepen van een tijger. “Zo kunnen tijgers zich goed camoufleren,” legt hij uit. “Pas op! Daar heb je er één!” roept hij ineens. Imran spuugt twee keer op zijn borst. Dat doen ze in Bangladesh om gevaar af te wenden. Saikat grinnikt. “Grapje!” Tussen de bomen zijn alleen apen te zien.

In het kort:

• In de regentijd overstromen grote stukken land langs de rivieren
• Cyclonen ontstaan op zee. Hoog zeewater veroorzaakt overstromingen
• Zeewater maakt rivieren en landbouwgrond te zout. Rivierdolfijnen verdwijnen