Geitenhoeder wordt beetje boer

banner

Somalilandapril 2012

Geitenhoeder wordt beetje boer

Vraag Saïd (12) niet om zijn naam te schrijven, want dat lukt hem niet. Maar al heeft hij nog nooit een school van binnen gezien, de groene hellingen van de bergen rond het stadje Sheikh kent hij als zijn broekzak.

Somaliland_14_controle_irrigatie

Met dit rivierwater maken Saïd en zijn vader hun grond vruchtbaar.

Trots

Saïd is een echte Somalilander, een trotse veehouder die neerkijkt op landbouw. Toch is hij benieuwd of het lukt: geitenhoeder én een beetje boer tegelijk zijn. “Beneden loopt een riviertje. Daar groeien veel fruitbomen, met guave’s, granaatappels, mango’s en bananen. Ik jat daar nooit vruchten. Er is te veel schaduw. Het is er koud, ik loop liever in de zon met mijn kudde.”

Geitenpoep

“Tijdens onze zwerftochten met de geiten zagen we dat mensen vanaf het stroompje dwarskanalen groeven. Zo lieten ze water op hun land stromen. Daarna konden ze uien en tomaten planten. Dat hebben wij toen ook gedaan. De poep van de geiten gebruiken we als mest.”

Somaliland_14_groentetuin

Somaliland_15_Said_hakken

Sinds Saïd het hakblad van de steel sloeg, gaat hij voorzichtiger te werk.

Saïd weet aan welke struiken zijn geiten het liefste knabbelen, hij kent alle stille paadjes en de komst van regen ruikt hij al van ver. Hij is op zijn hoede als ’s nachts de hyena’s huilen en zelfs in het donker herkent hij het gescharrel van vossen of stekelvarkens die eten zoeken. En nu leert Saïd iets dat helemaal nieuw voor hem is. Zijn vader en oom doen ook mee.

Vegetariër

“Zie je die waterput daar op de helling beneden? Voor het eerst hebben we genoeg geld om diesel te kopen, zodat we het water naar boven kunnen pompen. Daarna gaan we uien planten, en kool, mijn lievelingsgroente.” Said glimlacht voorzichtig. “Eigenlijk hou ik niet van groente. Ik word in ieder geval nooit vegetariër. Het liefst eet ik geitenvlees. Dat hebben we genoeg: onze kudde telt honderd geiten en vijftien schapen. We hebben nooit honger, er is altijd melk en vlees, maar mijn oom wilde ook groente verbouwen.”

Spierpijn

Saïd leunt op zijn hak en wijst met een breed armgebaar over de helling. “Dit stuk grond hebben we ingenomen. Het is van niemand, de gemeente wil hier niet bouwen. Ik hak de grond los en ik haal onkruid weg. Van de keien maken we dammetjes. Ik zweet me rot. Ik krijg vast spierpijn van al dat hakken. Eigenlijk hoed ik liever geiten, dit is erg vermoeiend.”

Somaliland_14_granaatappels

Granaatappels zijn zoet en gevaarlijk lekker.

Somaliland_14_fruitmarkt

Sappige Somalilandse sinaasappels.

Harde klap

Saïd zwaait de hak boven zijn schouder en slaat het gekromde blad met een klap in de harde grond. Nogmaals zwiept hij de hak omhoog en werpt hem tussen zijn gespreide benen. Het ijzeren blad vliegt uit de steel en valt met een droge klap tegen de keien. Ai, gelukkig raakt niemand gewond. Met een kei slaan Saïd en zijn oom, het blad weer in de steel. “Ja, Said”, zegt zijn oom lachend, “het is een hele kunst, boer worden.”

Vleeseters en melkdrinkers

De meeste Somalilanders zijn veehouders die met hun kuddes door de savanne trekken. Geen wonder: maar 10% van het droge land is geschikt voor landbouw. Daarvan wordt maar 3% echt gebruikt. Somalilanders zien landbouw iets voor ‘erbij’. Alles draait om vee. Maïs en sorghum (= soort graan) groeien in gebieden waar het genoeg regent. Tuinbouw (groenten en zuidvruchten), vind je langs de oevers van rivieren. Met uitzondering van vlees en melk komt het meeste voedsel uit het buitenland.