Goudkoorts zorgt voor spanningen

banner

Goudoktober 2012

Goudkoorts zorgt voor spanningen

In het Andesgebergte in Peru, vlakbij veel meren en lagunes, ligt de grootste goudmijn van het Zuid- Amerikaanse continent. Om het goud te kunnen delven moeten mijnwerkers hele bergen afgraven. Soms moeten ze zelfs bergen verplaatsen! Met behulp van kwik en andere giftige stoffen halen ze de goudkorreltjes uit de steenachtige grond. Het goud gaat naar de fabriek. Bewoners in het gebied maken zich zorgen. Vervuilen de gifstoffen hun meren en rivieren?

Zonnegod

De Inca’s (vroegere bewoners van Peru) waren dol op goud. In de schittering van het edelmetaal zagen zij de stralen van de zon: hun machtige god Inti. Inca-koningen droegen gouden sieraden om op de zonnegod te lijken. Hun tempels versierden ze met bladgoud en mummies kregen gouden maskers en kleding. Voor de Inca’s was  goud geen betaalmiddel. Door goud voelden ze zich verbonden met de zonnegod.

Bryan staat met klompjes goud in zijn hand bij de goudmijn.
Bryan (13) bij de goudmijn.

Bedrog

Toen de Spanjaarden Zuid-Amerika veroverden, wisten ze niet wat ze zagen. Voor hen was goud véél geld waard! Milagros (10), Renato (10) en Gustavo (9) leerden het op school: “Ze namen Inca-koning Atahualpa gevangen en dreigden hem te vermoorden,” vertelt
Gustavo. Milagros wijst naar de muur van een oude tempel: “In
ruil voor zijn vrijlating vulde de koning deze ruimte tot de rode
streep onder het dak met goud en zilver. Toen de Spaanse soldaten het goud in handen hadden, doodden ze de koning alsnog.
Heel gemeen!” “Daarna trokken ze het land in, op zoek naar nóg meer goud voor de Spaanse schatkist,” weet Renato.

Spooklandschap

Vlakbij de plaats waar de Incakoning gevierendeeld werd, ligt
nu de grootste goudmijn van Latijns-Amerika: Yanacocha. Het goud wordt bovengronds afgegraven. Het Amerikaanse bedrijf dat er de baas is, mag sinds vorig jaar nóg meer goud delven in deze streek. Precies daar waar meren, lagunes en rivieren liggen die de drinkwatervoorziening voor dit gebied vormen. Het gebied zal door mijnbouw in een spooklandschap veranderen. Eén meer wordt leeggepompt en gevuld met giftige modderresten vol goudkorreltjes. De stadsbewoners krijgen kunstmatige waterreservoirs.

Een gebied met water, een stenen brug ligt aan het eind van een rivier. De jongen lopen over de stenen brug.
Bij deze prachtige lagunes in Peru ligt waarschijnlijk de grootste goudader van de wereld.

Superman

Bryan (13) struint door een oude afgraving waar nieuwe
graspollen groeien. “Mijnwerkers laten hier weer gras groeien
als het goud uit de grond is gehaald. De natuur herstelt zich goed. Zelfs alpaca’s kunnen hier nu weer grazen,” vertelt hij voordat hij vanaf een grote steen een Supermansprong maakt. Volgens Bryan komt het wel goed met de natuur. “Mijnbezitters laten alles netjes achter.”

Kwik

“Mijn oma is kreupel. Ze zegt dat dat komt omdat ze twaalf jaar geleden kwikbolletjes van de straat raapte. Het kwik was uit een vrachtwagen van de goudmijn gevallen,” vertelt Jhan (10). “Mijn oma en mijn moeder wisten niet dat het kwik was. Niemand in ons dorp had ooit zoiets gezien. Onze juf vertelde dat veel kinderen in die tijd flauw vielen. Ze hadden maagpijn en huiduitslag en ze moesten vaak overgeven.”

Jhan laat een rond wit bolletje zien. Het is een pareltje maar het lijkt op kwik.
Jhan: "Dit is een pareltje, maar zo ziet kwik er ongeveer uit"

4 kinderen houden hun hoofd achterover, knijpen hun neus dicht om het bloeden te stoppen.
Schoolkinderen doen voor hoe ze een bloedneus kunnen stoppen.

Bloedneus

De ramp van toen heeft ook gevolgen voor de kinderen van
nu. Kwikvergiftiging is namelijk erfelijk. Het hoofd van de school vertelt dat kinderen vaak een bloedneus krijgen als ze in de zon spelen. De mijnfabrikant heeft daarom een slechte naam.
Boeren zijn bang dat de vele dode forellen in de rivier een teken van watervervuiling zijn. Ook zeggen ze dat hun vee sterft door gif in
de grond.

Water=leven

“Water is leven; zorg er goed voor,” staat op het groene lintje dat
Maria Manuela (14) op haar trui heeft gespeld. “Als water schoon
is kun je het drinken, het houdt je in leven. We hebben op school posters geschilderd met teksten als: Water is meer waard dan goud. Daar willen we voor strijden. Hoe? Door de mijnwerkers te overtuigen dat ze de lagunes niet moeten vervuilen.”

Goudmijn in Suriname?

De eigenaar van Yanacocha wil twee nieuwe goudmijnen openen in het oosten van Suriname. Hopelijk heeft de Surinaamse regering iets geleerd van het gedoe in Peru. Dat scheelt een heleboel problemen, voor mensen en milieu.

In het kort:

• De Spanjaarden haalden in de 16e eeuw al goud uit Peru
• In Peru staat de grootste goudmijn van Zuid-Amerika
• In Peru bedreigt open mijnbouw de drinkwatervoorziening

Goudvoorraad

De kelders van de Nederlandse Bank liggen vol goudstaven. Banken in de Verenigde Staten, Canada en Engeland bewaren ook een deel van het Nederlandse goud. Deze ‘goudbroden’ zijn gemaakt van gesmolten oud goud of van nieuw goud uit gigantische goudmijnen. Nederland verkoopt de goudvoorraad beetje bij beetje. Soms aan andere landen, meestal aan de sieradenindustrie.

• De Nederlands bank bezit 613.449 kilogram (ruim 600 ton) goud
• Samen zijn de goudstaven 24 miljard euro waard
• Gewicht van een goudbaar = 12,4 kilo.

Eén goudbaar is ongeveer 400.000 euro waard