Jagen op blote voeten

banner

Congo: geweldoktober 2008

Jagen op blote voeten

Ananea is een Efe-pygmee. Zo heet een volk dat al eeuwen in het oerwoud van Congo woont.

Ananea (9) leeft niet meer precies zoals de pygmeeën vroeger deden. Hij woont niet in het oerwoud, maar aan de rand ervan en hij gaat naar de basisschool. Met 127 pygmeekinderen van alle leeftijden. De banken in de school zijn boomstammen. Het dak is van takken en bladeren. Het biedt schaduw, maar geen verdere bescherming. Als het regent, is er dus geen les.

Vreemde taal

Ananea is bevriend met Helena (12) en Moliso (11). Die zitten bij hem op school. Helena kijkt verveelt als de meester in het Frans vraagt: “Hoeveel is 1+1?” Dat is wel erg makkelijk. Een jongetje voor haar denkt daar anders over. “Drie,” zegt hij in het Frans. Het jongetje is slecht in rekenen. Of in Frans, één van de officiële talen in Congo. Slechts weinig pygmeeën spreken het.

Oorlogsschade

“De school is nieuw,” vertelt Helena. “Vier jaar geleden was hier oorlog. Onze oude school is toen in brand gestoken. We vluchtten allemaal naar de overkant van de Ituri-rivier. Behalve de mensen die ziek in hun hut lagen. Toen de strijd hier stopte, zijn we terug gekomen. De zieken konden we niet meer vinden, maar de school is weer opgebouwd.”

De school was helemaal verbrand

Houtkap

De Ituri-rivier is een uurtje lopen door het oerwoud. De drie kinderen, sommigen op blote voeten, gaan voorop over een klein paadje. Onderweg komen ze zes mannen tegen, die een omgezaagde boom in stukken hakken. Later zullen ze de woudreus met natte bladeren bedekken en in brand steken. Zo verandert de stam in houtskool, dat de pygmeeën verkopen of zelf gebruiken om te koken.

De Efe kappen oeroude bomen om en maken daar houtskool van.

De Efe kappen oeroude bomen om en maken daar houtskool van.

In het kort

- Efe zijn pygmeeën, mensen die niet groter worden dan 1,50
- Efe volk is slachtoffer van strijd in Congo

005 (8_9) Congo
Het oerwoud is de voorraadkast van de Efe; alles wat ze eten en gebruiken komt uit het bos.

Naar de stad?

Bij de rivier laat Ananea zien hoe hij met een katapult op vogels jaagt. Voor andere dieren gebruiken pygmeeën pijl en boog. “We jagen op antilopen, stekelvarkens en aapjes. Het liefst jaag ik op aapjes. Daar zijn er meer van.” Helena: “Voor de rest is hier niets. Ik woon liever in de stad. Dan kan ik verder leren en kleren dragen net als andere Congolezen. Hoewel …. ik ben dit leven gewend. Ik denk dat ik me in de stad niet snel zal kunnen aanpassen.”

Veilig

Moliso en Ananea willen ook wel in een stad wonen. “Misschien huren we later met zijn drieën een huis,” zegt Helena. “Dat is veiliger en we kunnen elkaar helpen!”

De Efe jagen met een katapult of pijl en boog.

De Efe jagen met een katapult of pijl en boog.

De nieuwe school biedt schaduw, maar geen verdere bescherming.

De nieuwe school biedt schaduw, maar geen verdere bescherming.

Kleine mensen

Pygmeeën noemen zich Efe of Mbuti. Volwassen pygmeeën zijn maar zo’n anderhalve meter g root. Bij pygmeekinderen zie je dat nog niet. Ananea is niet klein voor zijn leeftijd, maar als hij twaalf is, houdt hij op met groeien. Hij is nu al bijna net zo lang als zijn vader en moeder. Pygmeeën leven van jagen en vissen. Ze verzamelen honing en weten precies welke planten en paddenstoelen eetbaar zijn. Meestal slapen ze in koepelvormige bladerhutten, die ze in een handomdraai in elkaar zetten. Als de jacht tegenvalt of er dreigt gevaar, kunnen ze snel verhuizen.

Helena en haar pygmee-vriendjes maken muziek op bamboepijpjes, die ze mulonges noemen.

Helena en haar pygmee-vriendjes maken muziek op bamboepijpjes, die ze 'mulonges' noemen.