Judaspoppen in de fik

banner

Congo: geweldoktober 2008

Judaspoppen in de fik

Hoog op de heuvels rond de haven van Valparaíso (Chili) vieren kinderen en volwassenen elk jaar in de week voor Pasen feest.
Ze verbranden dan Judaspoppen. Wiebelend in de lucht laten die brandende poppen muntjes vallen. Wie ze het eerst te pakken krijgt, mag het geld houden. Een kniesoor die klaagt over verbrande vingers.


Een week voor Pasen gonst het in de scholen: wie heeft er oude, afgedankte kleren, hoeden, schoenen of handschoenen?
De leerlingen verzamelen deze spullen en maken er een levensgrote pop van: hun ‘Judas’.

Bloedgeld

Op Witte Donderdag gaan de kinderen schreeuwend en dollend in Valparaíso de straat op met hun pop. Voorbijgangers en automobilisten wordt om geld gevraagd. De muntjes worden in de pop verstopt. Het geld verwijst naar de beloning die Judas kreeg toen hij Jezus overleverde aan de Romeinen, die hem kruisigde.

Deel van het feest dat in Chili op Witte Donderdag wordt gevierd, is het ophalen van geld bij omstanders om dat in de pop te verstoppen.

Judáááás, een muntje voor Judáááás"", roept Sebastian als hij een auto laat stoppen.

Heet!

Op eerste Paasdag gaan de Judassen in de fik. De verbrandingen beginnen al rond het middaguur. Kinderen en omwonenden drommen bijeen. De pop hangt, met een metalen kabel rond zijn nek,
aan een dak, raam, of straatlantaarn. Volwassenen gieten brandstof op zijn kleren en steken Judas aan. De brandende pop wordt omhoog gehesen en in het rond gezwiept. Door de beweging en de vlammen valt de pop uit elkaar. De verstopte munten kletteren op de grond, tussen de smeulende vulling en kledingresten. Groot en klein probeert de gloeiende munten op te rapen.

Chili_traditie_bescherming

Kinderen die al proberen de Judaspoppen stuk te maken, worden door het monster weggejaagd.

Testament

Als de stoet bij het podium staat, wordt het ‘testament’ van Judas voorgelezen. Dat testament is opgesteld door de lolligste buurtbewoners; wat Judas nalaat zijn vooral grappen waarin hij de bekendere mensen uit de buurt op de hak neemt.
“Mijn vieze onderbroeken zijn voor Don Juan van de kruidenierswinkel op de hoek. Hij heeft veel wasmiddel in zijn zaak  en kan ze fijn wassen.” Het publiek schatert het uit.
Na het voorlezen van het testament wordt alles klaargemaakt om de Judas op te hangen en te verbranden. De weduwen zetten het nu pas echt op een schreeuwen. Zo proberen ze nog één keer het onheil af te wenden.

De vrienden Sebastian, Adrian en Josue uit Chili hebben deze Judapop zelf gemaakt. De pop wordt gebruikt op het feest dat nop Witte Donderdag wordt gevierd.

Sebastian, Adrian en Josue hebben deze Judapop zelf gemaakt.

Grapje

Er zijn grappenmakers die in groepjes de straat op gaan, waarbij één van hen als ‘Judas’ is verkleed. Deze levende pop dragen zij in een kruiwagen door de straten, bedelend om muntjes. Als een aardige voorbijganger wat geld geeft, tilt de “pop” opeens zijn hoed op. Met een donkere, lage stem zegt hij dan: “Dank u wel”.
Oef, wat kunnen omstanders dan schrikken of boos worden!

‘Boze’ buurman

De ‘echte’ Judaspoppen wachten, vastgebonden in de straat, op hun doodstraf. Kinderen proberen hem al te bespugen of kapot te slaan voordat hij wordt verbrand. Daarom zit er een buurman, die een monstermasker draagt, naast de pop. Zodra een waaghals dichterbij komt, begint hij te grommen en laat zijn tanden zien. Gillend van angst en plezier rennen de kinderen weg.

Chili_traditie_knijpen

Waar kan je nu het beste knijpen om te ontdekken of de Judaspop echt is of een pop?

Enge weduwen

In de armste wijken wordt Judas pas 's avonds verbrand. De pop wordt meegenomen in een soort processie. Eén of meer ‘huilende weduwen’ vergezellen hem.
De weduwen zijn in het zwart verklede mannen met een sluier voor hun gezicht en een tasje onder hun arm. Ze jammeren en snikken om het hardst. Ze veroorzaken enorme opschudding doordat ze iedereen die niet oplet een lel verkopen met hun tasje en anderen op de vlucht jagen.

Judasfeest

In Chili zijn de mensen rooms-katholiek. Elk jaar rouwen ze in de zogenaamde Stille Week voor Pasen om de dood van Jezus Christus, die stierf aan het kruis.
Vroeger was het streng verboden in die week te rennen en te spelen, laat staan te zingen of te fluiten. Snoepen mocht al helemaal niet, want gelovige kinderen moesten vasten. Zou het Judasfeest bedacht zijn om te ontsnappen aan die benauwde en donkere dagen? Of wilden de katholieke Chilenen hun boosheid laten zien om het ergste verraad in de geschiedenis van de christenen, het verraad van Judas?