Overslaan en naar de inhoud gaan
Reportage

De rol van radio in Kenia

In het noorden van Kenia is radio de belangrijkste bron van informatie. Simantoi (9) is vandaag op bezoek in de studio van Serian FM.
Simantoi en haar vrienden luisteren naar een draagbare radio.
Joost Bastmeijer

Als ik deze schuif openzet, gaat het rode lampje branden en staat de microfoon aan,” zegt de radiopresentator. Simantoi kijkt met grote ogen. “Dus als ik nu wat zeg, kan iedereen in Samburu dat horen?” Dat nou ook weer niet. Want er wordt nu een liedje uitgezonden via de enorme zendmast naast de studio, legt DJ Joseph uit. “Maar ik ga zo wel vertellen dat jij in de studio bent.” Elke zaterdagochtend mogen kinderen uit de omgeving naar de radiostudio komen voor een speciaal kinderprogramma. Simantoi: “Maar ze zenden heel veel leuke dingen uit en ik luister elke dag minstens een uur. Zo is er een programma over mythes en legendes uit deze provincie. Of over koeien en hoe je voor ze moet zorgen. Mijn vader is dierenarts, dus soms luisteren we samen naar deze programma’s.”

Simantoi is op bezoek bij de radiostudio van Serian FM in het noorden van Kenia.
Simantoi is op bezoek bij de radiostudie van Serian FM. Joost Bastmeijer

Bron van informatie

De studio van Serian FM staat boven op een berg in de noordelijke provincie Samburu. Het gebied ligt afgelegen en er zijn geen geasfalteerde wegen, alleen zandpaden. Simantoi woont in Maralal, de grootste stad van de regio met slechts 16.000 inwoners. Radio is in dit gebied nog steeds de belangrijkste bron van informatie. Kranten zijn er wel, maar die zijn duur en worden niet aan huis bezorgd. Weinig mensen hebben een smartphone of televisie om het nieuws op te volgen. Bij Simantoi in de woonkamer staat wel een tv, maar ze luistert - net als iedereen in haar klas - het liefst naar de radio die ze overal mee naartoe kan nemen. “Heel soms kijk ik filmpjes op de mobiel van mijn vader, maar niet zo vaak. Hij heeft de telefoon natuurlijk nodig voor zijn werk.”
Buiten de steden hebben mensen vaak geen stroom. Het volk in het noorden van Kenia, de Samburu, zijn van oudsher nomaden: mensen die met hun vee van plek naar plek rondtrekken op zoek naar gras voor hun dieren. Radio’s zijn handig, want die werken op batterijen of op zonne-energie. Veel Samburu leiden nog steeds dit leven of zijn arm en wonen in kleine huizen zonder stromend water of elektriciteit.

Nieuws

Serian FM brengt nieuws, bijvoorbeeld uit de stad Maralal maar ook uit de rest van Kenia en de wereld. “Elk uur is er een nieuwslezer op de radio,” weet Simantoi. Haar ouders luisteren veel naar het nieuws dat vaak over politieke kwesties gaat, maar haar boeit Simantoi het niet echt. Wel als het onderwerp corona is. “De nieuwslezer vertelt dat we een mondkapje moeten dragen, dat we onze handen moeten wassen en dat we niet te dicht bij elkaar moeten komen.” De liedjes die het station uitzendt, vindt ze wel heel bijzonder. “Die zijn in het Samburu: de taal van mijn opa en oma, die ze spraken voordat ze Swahili en Engels leerden. Ik heb wat woorden geleerd door naar de radio te luisteren en ik kan nu antwoorden als iemand me aanspreekt in het Samburu.” Op school leerde ze dat niet. Maar behalve nieuws en muziek uitzenden, heeft het radiostation nog een andere belangrijke taak. Ze geven bijvoorbeeld voorlichting over onderwijs en laten mensen vertellen over het moderne leven. De samenleving in Samburu is de laatste jaren nogal veranderd. Eeuwenoude tradities verdwijnen beetje bij beetje en daar kan niet iedereen even goed mee omgaan. De mensen in Samburu waren altijd vooral druk met hun koeien en hun kinderen gingen vaak niet naar school of haalden geen diploma. Meisjes werden al jong uitgehuwelijkt en moesten een gezin stichten. Nu is dat niet meer zo vanzelfsprekend.

 

In het noorden van Kenia is radiozender Serian FM de enige bron van informatie.
In het noorden van Kenia is radio de enige bron van informatie. Joost Bastmeijer
Simantoi uit Kenia luistert naar Serian FM via haar draagbare radio.
Het liefst luistert Simantoi op haar slaapkamer naar de radio. Joost Bastmeijer

Moderne leven

Presentator Joseph legt uit: “Als je niet naar school bent geweest, zijn er veel dingen in het moderne leven die je niet snapt. Dat is een probleem.” Daarom nodigt het radiostation mensen uit in de studio die hierover vertellen, in het Samburu zodat ook de mensen buiten de stad het begrijpen. Een voorbeeld is dat ze vrouwen met goede banen en belangrijke posities aan het woord laten. “Zij leggen uit dat ze iets hebben kunnen bereiken door onderwijs en daardoor gaan onze luisteraars inzien dat het belangrijk is om hun kinderen naar school te sturen.”

Functie

Er zijn natuurlijk niet alleen regionale radio- zenders, zoals Serian FM, die belangrijk zijn voor de bevolking. Ook de landelijke radio heeft een onmisbare functie, vooral nu tijdens corona. Daar worden speciale lesprogramma’s voor kinderen op uitgezonden, want alle scholen in het land blijven in elk geval nog tot volgend jaar gesloten. Simantoi heeft al vanaf maart geen klaslokaal meer van binnen gezien, maar de lessen op de radio heeft ze over geslagen. “Mijn vader heeft onze meester betaald om mij en mijn neefjes, nichtjes en buurt kinderen in de tuin les te geven.” Dan gaat er weer een schuifje open en een rood lampje brandt. Simantoi zegt nog snel op fluistertoon: “Leuk dat ik nu weet welk gezicht er bij de stem hoort. Maar ik denk dat het niet makkelijk is om radio te maken met al die verschillende knoppen.”

Vanuit Amsterdam wordt Radio Dabanga gemaakt voor mensen in Sudan. Maism (12) neemt je mee naar hun studio.

Plaats als eerste een reactie