Overslaan en naar de inhoud gaan
Reportage

Van poep naar pompoen in ARTIS

Elke dag draaien de grootste joekels van de dierentuin enorme hopen poep. De kleinste diertjes van de dierentuin (microben) maken hier mest voor planten van. En daar kunnen de andere dieren dan weer van smullen. ARTIS test deze recycle-techniek. Lina (9), niet bang voor een beetje poep, zoekt uit hoe het werkt.
Lina helpt in ARTIS met olifantenpoep scheppen.
Johannes Abeling

Eten

Olifantenverzorger Peter (onder op de foto) komt aanlopen met een kruiwagen boordevol eten. “Hooi, wortels, andijvie, appels. In de zomer komt veel van het voer uit onze eigen pluktuin. Nu, in de winter, groeit er wat minder. Ze krijgen ook deze brokken vol vitamines en mineralen en paardenkoekjes van maiszetmeel. En ze zijn dol op wilgentakken.” Met een grote zwaai gooit hij vast wat wortels naar de dieren. “Ze eten 150 kilo per dag”, vertelt Peter. “Woooh!”, zegt Lina. “Als ik dat zou doe zou ik ook zo groot als een olifant worden.”

Olifantenverzorger Peter vertelt hoeveel olifanten eten.
Olifantenverzorger Peter vertelt hoeveel olifanten eten. Johannes Abeling
Per dag poept één olifant 150 kilo keutels.
Per dag poept één olifant 150 kilo keutels. Johannes Abeling

Poepen

“Kijk! Hij poept”, roept Lina. Ze wijst naar één van de olifanten. “Wat stinkt dat! En er komt best veel uit zeg.” Peter: “Ja klopt. Per dag levert één olifant 150 kilo keutels op. Ze zijn heel geschikt om mest voor planten van te maken. Dat komt omdat olifanten planteneters zijn die hun voedsel niet zo goed verteren. Op zo’n krop andijvie kau- wen ze eerst wat met hun kiezen. Dan komt het via de maag in de dar- men die er voedingssto en voor de olifant uithalen. De rest poepen ze uit. En daar zitten dan nog veel grote stukken vezels in vol voed- zame sto en. Bij andere dieren is dat minder.

Opscheppen

"Olifanten poepen zoveel dat we wel twee tot drie keer per dag het verblijf moeten schoonmaken. Dan gaan ze even naar binnen en scheppen we alles in een kruiwagen. Help je mee Lina?” “Zwaar zeg, één zo’n drol!”, zegt ze. De poep wordt met een wagentje naar een plek gereden waar de boel wordt verwerkt. “We gebruiken 20% om zelf mest mee te maken: bokashi”, vertelt tuinman Ton. Rare naam, vindt Lina. “Het is een oude Japanse methode”, zegt Ton.

Omtoveren

“We leggen eerst een laag olifantenpoep neer en dan een laag bladeren. Daar spuiten we een mix over van de kleinste vormen van leven uit de dierentuin: microben zoals bacteriën, gisten en schimmels. We sluiten het luchtdicht af en de microben gaan aan de slag. Het gaat fermenteren, net als bij zuurkool. Na twee maanden is de plantenvoeding klaar.” “Slim zeg", zegt Lina. "En het stinkt niet meer. Het ruikt gewoon naar aarde.”

Tuinman Ton verdeelt de bokashi over de planten.
Tuinman Ton verdeelt de bokashi over de planten. Johannes Abeling
Er zijn vier stappen nodig van olifantenpoep naar compost.
Er zijn vier stappen nodig van olifantenpoep naar compost. Johannes Abeling

Hoe groen is bokashi?

Bokashi maken is minder vervuilend dan andere soorten compost, legt tuinman Ton uit. “Bij dat proces komt bijvoorbeeld CO2 vrij, bij bokashi niet. Volgens mij
zijn er nog geen andere dierentuinen die dit ook doen, maar dat zou wel mooi zijn. Het helpt misschien maar een beetje en het kost veel werk. Maar we moeten doen wat
we kunnen om de planeet te helpen en de opwarming tegen te gaan.”

Plaats als eerste een reactie