Overslaan en naar de inhoud gaan
Reportage

Groente van de toekomst

Het wordt steeds heter in Egypte en de bonenplanten van de familie van Mahmoud (12) verdorden door de droogte. Ook wordt de landbouwgrond steeds zouter. Gelukkig hebben ze nu speciale maiszaden.
Deze mais is de oogst van genetisch gemodificeerde zaden.
Kim Deen

Om zeven uur vanochtend stond Mahmoud al met zijn voeten in de aarde, om samen met zijn oma en neefje de mais van het land te halen. De familie heeft drie stukken land waar elk seizoen andere gewassen op groeien. Tussendoor laten ze de grond steeds anderhalve maand rusten, zodat er niet te veel voedingsstoffen uit de bodem verdwijnen. Het was spannend hoe de mais het dit jaar zou doen, vertelt oma. “We hebben nieuwe zaden gebruikt voor mais die beter tegen de zoute bodem en de warmte kan.” 

Speciale zaden

Voor de zomer ging Mahmoud met zijn vader dat nieuwe genetisch gemodificeerde zaad kopen. Dit betekent dat wetenschappers iets veranderden aan het materiaal waar de plant uit bestaat. De regering zorgde voor deze zaden omdat zij het belangrijk vindt dat de boeren zelf hun voedsel kunnen blijven verbouwen en omdat ze geld verdienen aan de export van landbouwproducten. De familie hoefde hier niet méér voor te betalen dan voor het oude zaad. Mahmoud vindt het een slimme uitvinding. “Hopelijk verbouwen we nu genoeg mais voor onszelf en om te verkopen.” Maar er zijn ook tegenstanders van genetisch gemodificeerd zaad. Zij zeggen bijvoorbeeld dat we niet weten wat de effecten zijn voor onze gezondheid en de natuur.

In dit dorp op het platteland van Egypte woont Mahmoud.
In dit dorp op het platteland van Egypte woont Mahmoud. Kim Deen
Mahmoud wil later ook graag boer worden.
Mahmoud wil later ook graag boer worden. Kim Deen

Zout water

Mahmoud woont in de delta van de Nijl, zo’n uur rijden van de hoofdstad Cairo, richting de kust. Hier mondt de rivier met allemaal smallere zijtakken uit in de Middellandse Zee. Eeuwenlang was dit het meest vruchtbare deel van het woestijnland waar het zelden regent. De rivier bracht genoeg zoet regenwater vanuit de bergen in Uganda en Ethiopië en dat gebruikten de bewoners voor irrigatie. “Toen oma jong was, haalde ze water uit de rivier met een kar getrokken door een koe”, vertelt Mahmoud. “Ze goot dat water op het land om de planten water te geven.”

Zeespiegel

Maar door de stijgende zeespiegel stroomt er vanuit zee nu steeds meer zout water terug de rivier in. Dat zout blijft door verdamping achter in de grond en er zijn maar weinig gewassen die goed groeien in een zoute bodem. Onderzoekers verwachten dat over dertig jaar zo’n 15% van het akkerland onbruikbaar is voor landbouw door de verzilting. Ze denken dat de tomatenoogst met wel 50% zal dalen en dat nog maar een vijfde van de tarwe verbouwd kan worden. Een groot probleem, want de bevolking in het land zal alleen maar verder toenemen. De regering en buitenlandse bedrijven stoppen veel geld, tijd en kennis in het ontwikkelen van gewassen die wel tegen de zoute bodem kunnen.

Het grondwaterpeil in het dorp van Mahmoud zakt steeds verder.
Het grondwaterpeil in het dorp van Mahmoud zakt steeds verder. Kim Deen

Hittegolf

Verzilting is niet het enige probleem voor boerenfamilies. Er zijn steeds vaker hittegolven en het blijft tot laat in het jaar warm. In het dorp van Mahmoud kan het soms wel 45 graden worden. “Het enige wat ik dan kan doen om af te koelen, is zwemmen in de Nijl.” Alleen kan dat nu niet meer dicht bij zijn huis, want steeds meer zijtakken van de rivier vallen droog. Hij moet eerst naar een ander dorp voor hij een verfrissende duik kan nemen. En de boeren in zijn dorp moeten voor irrigatie nu grondwater oppompen. Alleen is dat niet meer zo eenvoudig als het klinkt. Uit de waterpomp vlakbij het huis van Mahmoud komt bijvoorbeeld al geen water meer.

Machine

“Kijk,” zegt Mahmoud, terwijl hij het gat in de grond laat zien waar het water vroeger in verzameld werd. “Dit zit nu helemaal vol met afval. Het stinkt zelfs een beetje.” Verderop staat een grote gloednieuwe machine waarmee het water van veel dieper uit de grond gepompt wordt. Daar zit nog wel water. Vanuit die pomp stroomt het door een gootje naar de akkers. Mahmoud maakt een kommetje met zijn handen en laat de modderige drek zien. Zo komt er voorlopig nog genoeg water bij de planten, maar het grondwaterpeil zal wel steeds verder zakken.

De oma van Mahmoud hoopt dat haar kleinzoon later geen boer wordt.
De oma van Mahmoud hoopt dat haar kleinzoon later geen boer wordt. Kim Deen
In het dorp van Mahmoud leeft bijna iedereen van de landbouw.
In het dorp van Mahmoud leeft bijna iedereen van de landbouw. Kim Deen

Platteland

Mahmoud’s oma maakt zich zorgen over de toekomst. Vorig jaar toen de bonenoogst mislukte door de droogte, had de familie geen geld. Daarom fokt ze nu dieren die ze in nood kan verkopen. Onder de trap zitten konijnen in een kooi en de kippen staan naast haar bed. In de schuur houdt ze duiven. Oma wil liever dat haar kleinzoon later taxichauffeur wordt om geld te verdienen. “Dan ben je niet zo afhankelijk van het weer.” Maar dat ziet Mahmoud zelf niet zo zitten. “Ik houd van het leven op het platteland en ik vind het leuk om iets te planten, ervoor te zorgen en te zien hoe het groeit. Ik maak me niet zo’n zorgen over de klimaatverandering, want mensen vinden vast nog meer slimme dingen uit, zoals de nieuwe maiszaden."

Plaats als eerste een reactie