Zilversmid in de woestijn van Burkina Faso

banner

Zilversmid in de woestijn van Burkina Faso

“Ik word later zilversmid,” zegt Hama Yatara. “Ik ben pas tien jaar, maar ik kan al ringen en eenvoudige zilveren armbanden maken. Mijn vader is ook zilversmid en al mijn broertjes zullen dat vak ook leren.”

Hama wil naar de markt om zilver te kopen. Hij heeft een nieuw ontwerp voor een armband bedacht.
Hama wil naar de markt om zilver te kopen. Hij heeft een nieuw ontwerp voor een armband bedacht.

Toeareg

Hama (10) is een Toeareg. De Toeareg zijn van oorsprong nomaden die met hun handelswaar door de Sahara trekken. De ouders van Hama doen dat niet meer. Ze wonen in Dori, een stadje aan de rand van de woestijn. “Ik zit op school, maar elke dag tussen de middag ga ik naar de werkplaats van mijn vader. Daar leer ik voor zilversmid. Ook in het weekend en in de vakanties help ik daar.”

Tweedehands

Een zilversmid moet ook zilver kopen. En leren afdingen. Meestal gaat Hama naar de markt, naar een kraam met gebruikte sieraden. Het zijn de bruidschatten van nomadenvrouwen. Ze verkopen hun zilver als ze in geldnood zitten. “We recyclen altijd oud zilver. Heel soms koop ik een zware armband, die ik omsmelt. Nu heb ik daar geen geld voor.”

Als Hama het geld had, zou -ie een dure armband kopen. die hij op de markt zag.
Hama zou het liefst deze dure armband kopen.

Hama laat een Trois Têtes zien, een oude Franse munt.
Een Trois Têtes, een oude Franse munt.

Vissenarmband

Bij de marktkraam twijfelt Hama. Zijn hand trekt steeds naar een mooie armband waarin een grote vis is gegraveerd. “Zo’n armband had mijn moeder ooit, hij is zo mooi,” mompelt Hama. Met een treurige blik legt hij de armband weer terug. Te duur. Dan maar een munt. “Hoe veel kost die zilverling?” vraagt hij. Het is een oude Franse franc, Trois Têtes’ (= drie hoofden) genoemd, omdat er drie mensen op de munt afgebeeld staan.

Vuur aanblazen

Even later loopt Hama met de zilveren munt op zak naar de werkplaats. “Op mijn achtste ben ik begonnen. Eerst leerde ik het vuur aanblazen. Nu kan ik met een gasbrander een stuk zilver smelten zonder mijn vingers te verbranden. Je moet echt leren voorzichtig te werken. Ook als je met een hamer hard op het aambeeld moet slaan, om de stukken zilver plat of rond te maken. In het begin sloeg ik nog wel eens op mijn duim,” zegt Hama lachend.

Mannenwerk

“Alle mannen in mijn familie zitten in dit vak, dus soms krijg ik aanwijzingen van mijn oom, dan weer van een neef. Mijn vader verkoopt de sieraden in de hoofdstad Ouagadougou. Het liefst maak ik armbanden, maar ringen zijn ook leuk om te doen.”

Ring

Na een uur behendig knippen, hakken, smelten, hameren en kloppen heeft Hama een prachtige ring gemaakt. Met een grote vis erop! Zijn moeder zou trots zijn….