Onderweg in de woestijn

banner

Thuisjanuari 2016

Download de handleiding en opdrachten Nieuwsbegrip (begrijpend lezen) en Wereldburgerschap.

Nieuwsbegrip, handleiding Nieuwsbegrip, opdrachten Wereldburgerschap, inleiding Wereldburgerschap, opdrachten

Onderweg in de woestijn

Bijna overal op de wereld wonen mensen. Zelfs daar waar het heel koud of juist extreem warm kan zijn, zoals op de Noordpool en in de woestijn. De mensen die er wonen trekken rond, op zoek naar water, voedsel en weides voor hun vee. Het leven zonder vaste verblijfplaats wordt voor nomaden steeds moeilijker. Youssouf (11) uit het Afrikaanse land Mali vertelt erover.

Ezels

“Hé, opstaan, de zon komt bijna op.” Youssouf (11) schudt zijn broer Bibi (9) wakker en samen kruipen ze uit de tent die gemaakt is van takken en doeken. Met ieder een plastic jerrycan lopen ze naar de twee ezels die verderop in het zand staan.
Youssouf geeft eerst zijn broer een zetje en springt dan zelf op de andere ezel. Na een half uur rijden, komen ze aan bij een klein meer. Terwijl de jongens de jerrycans vullen, slobberen de ezels gulzig van het nog koele water. ‘s Nachts is het koud in de woestijn, maar overdag kan de temperatuur naar vijfenveertig graden stijgen. Het meertje is het enige water in de wijde omgeving.

Mali_thuis_vee-hoeden.jpg

Veeteelt is voor de Toeareg in Noord- en West-Afrika erg belangrijk.

Droog

De afgelopen twintig jaar  is het leven voor nomaden steeds moeilijker geworden. Er wonen veel meer mensen dan vroeger in de landen waar ze rondtrekken. Voor de huizen, meubels en fornuizen van al die mensen zijn veel bomen gekapt. Maar zonder bomen, die met hun wortels grond en water vasthouden, spoelt veel vruchtbare landbouwgrond weg. Het verbouwen van voedsel lukt niet meer
goed en drinkwaterbronnen drogen uit. Ook klimaatverandering zorgt voor woestijnvorming in gebieden met een droog klimaat.

Mali_thuis_spelen

Als de leerlingen na de lange autorit bij de school aankomen, moeten ze eerst even de benen strekken.

Kostschool

Omdat er geen scholen zijn die met de Toearegs meereizen en omdat gewone scholen overvol zijn, sturen de ouders van Youssouf en Bibi, twee van hun kinderen naar een internaat. De anderen kunnen ze niet missen.
“Onze broertjes en zusjes moeten helpen met water halen, koeien melken en geiten hoeden,” vertelt Youssouf.
De kostschool ligt twee uur rijden verderop in de woestijn aan de rand van de Sahara. De meester haalt de leerlingen één keer per jaar met de auto op. Dan gaan ze voor acht maanden met hem mee naar ‘De School in het Zand’.

Toekomst

In de verte ziet Youssouf een stofwolk die steeds dichterbij komt.
“Hij komt, hij komt!” Youssouf en Bibi hollen naar de tent, waar hun moeder Fati net thee heeft gezet. “De meester is er!”
De jongens pakken de bundeltjes met kleren die klaarliggen. Hun moeder zegt niets. Ze zal haar zonen missen als ze straks weer ver weg op school zitten. Het was heel fijn om ze vier maanden thuis te hebben, maar ze weet dat onderwijs beter voor hun toekomst is.

De 'SAchhol in het Zand', het internaat voor leerlingen van de Toeareg, is niet van takken en doeken gemaakt, maar van cement.

De school is gemaakt van cement en heeft stevige, ijzeren deuren.

Youssouf (11) is een Toeareg, een nomadenvolk, en woont in het Afrikaanse land Mali.

De vader en moeder van Youssouf wonen in een grote tent.

Nomaden

De broers zijn Toearegs, een nomadenvolk dat leeft in de uitgestrekte droge gebieden in Noord- en West-Afrika. Omdat de mannen diepblauwe kleren en tulbanden dragen, werden de Toearegs vroeger ook wel ‘de blauwe mannen’ genoemd. Zelf noemen ze zich liever Tamashek-sprekers, want Tamashek is hun eigen taal.
Eeuwenlang trokken de Tamashek met hun vee en tenten door de woestijn. Hun kinderen gingen niet naar school, want alles wat ze moesten weten om te overleven in de droogte, leerden ze van hun ouders.

Bibi (9) wordt door de leraar opgehaald en gaat 8 maanden naar een kostschool speciaal voor Toearegkinderen.

Eén keer per jaar haalt meester Ibrahim zijn leerlingen op.

Lezen en schrijven

“Niet overal groeit genoeg  om ons vee te laten grazen,” vertelt Youssoufs vader als de jongens weer terug zijn in het kamp. “Het is steeds moeilijker om voedsel en water te vinden. We zijn trots op onze manier van leven, maar mijn kinderen moeten ook leren lezen en schrijven. Dat moet je kunnen om later op een vaste plek in de stad te wonen. Ze praten daar Frans. Ik ben zelf een paar jaar naar school geweest. Het beetje Frans dat ik leerde, heeft me vaak geholpen.”

Strijd

Sommige Toearegs willen een eigen land. Daarom ontstond in 2012 een conflict tussen gewapende Toearegs en het Malinese leger. Veel Toearegfamilies vluchtten naar buurlanden en de meeste scholen gingen dicht.

Toearegkinderen in Mali gaan vaak naar kostschool omdat hun ouders rondtrekken. Na de lange rit naar school moeten de benen even gestrekt worden.

Bij de 'School in het Zand' is in ieder geval genoeg speelruimte.

Vertrouwen

Als de meester uit de witte pick-up truck stapt, rennen de jongens naar hem toe. De meester kent het nomadenleven goed. Toen hij jong was paste hij net als zijn leerlingen op het vee van zijn familie. Daarna is hij naar school gegaan in Bamako, de hoofdstad van Mali. De ouders hebben veel vertrouwen in hem.
“Natuurlijk,” zegt hij: “Ik ben de man die alles kan. Ik ben directeur, leraar, chauffeur, bouwvakker, maar vooral een vader voor de kinderen.”

Klas vol zand

Onderweg stopt de meester ook bij andere kampementen om kinderen op te pikken. De maan schijnt als ze na een lange rit bij de school aankomen. Tijdens de lange vakantie heeft de woestijnwind flink huisgehouden. Het schoolgebouwtje ligt vol met zand. Dat wordt buiten slapen, op een matje onder de sterrenhemel. Pas na het vegen de volgende ochtend, kan de les beginnen.
“En wat hebben jullie gedaan in de zomervakantie?” begint de meester.
Youssouf kijkt naar Bibi. “Lekker helemaal niets,” zegt Bibi dromerig.

rode lijn

School in de sneeuw

Overal ter wereld leven nomaden, ook hoog boven de poolcirkel in
het Russische district Siberië. Daar woont Marika (9) met haar familie.
De vader van Marika is rendierherder. Hij trekt met zijn kudde over de toendra. Marika blijft in het dorp, waar de familie ook een huis heeft. Ze moet naar school.

In 'School in de sneeuw' lees je wat Marika op school leert.

rode lijn

Logo Nieuwsbegrip 

Download handleiding Nieuwsbegrip

Download opdrachten Nieuwsbegrip

rode lijn

Rusland_thuis_portret Marika