De zee in Ghana raakt leeg

banner

De Zeenovember 2017

Download hier de lesinstructies, werkbladen en antwoordbladen.

Lesinstructie groep 7-8 Lesinstructie groep 5-6 Opdrachten groep 7-8 Opdrachten groep 5-6

De zee in Ghana raakt leeg

Vroeger ving de vader van John (12) uit Ghana wel eens een tonijn van dertig kilo. Nu moet hij tevreden zijn met kleine ansjovis. Dat komt door de giga Europese en Aziatische schepen. Deze trawlers vangen alles met hun kilometerslange drijfnetten en sleepnetten. 

Vis roken

Het is donker binnen in huis. Er zijn geen ramen en alleen door de deuropening valt wat daglicht. Op de tast hangt John zijn schooluniform in de enige kast. Zijn dichte, zwarte schonen voor school, zet hij eronder. Hij kleedt zich om en pakt zijn voetbalschoenen. In speciale ovens in de voortuin roken zijn moeder en een paar tantes vis: barracuda, inktvis, haring en ansjovis. John's ogen prikken van de rook die langzaam de kamer binnenkringelt. Snel gaat hij naar buiten en trekt de houten deur achter zich dicht. 

Visafval

"Is papa nog op zee?" vraagt hij. Zijn moeder knikt, terwijl ze met veel kracht visafval in een jute zak fijnstampt. De botjes en ingewanden worden zo steeds kleiner en kleiner. De zakken afval verkopen ze aan boeren die het aan hun kippen voeren. John maakt de laatste lus in z'n veter en loopt op zijn noppen de straat op. 

De hele familie van John uit Ghana leeft van de visvangst. Zelf wil hij liever profvoetballer worden. 

Zwaar werk

Het geluid van de golven wordt al snel harder en John knijpt zijn ogen een beetje dicht als hij de horizon afzoekt. Ziet hij ergens de houten boot in de kleuren van e Ghanese vlag? Daarin zit zijn vader. Op zaterdagen gaat hij weleens mee de zee op. Hij helpt de netten uit te gooien en later om ze weer binnen te halen. "Zwaar werkt, maar ik ben het gewend. En ik ben niet bang, ik voel me thuis op de golven." John hoort bij de jongste generatie van een eeuwenoud vissersvolk: de Ga. Zijn hele familie leeft van visvangst. 

Voetbal

Zijn vrienden wachten al voor hun dagelijkse potje voetbal, maar net als John tegen de bal wil trappen, klinkt het gepruttel van buitenboordmotoren en ligt de eerste boot op het strand. De boot van John''s vader is niet alleen te herkennen aan de kleuren zwart, rood en groen, maar ook aan de spreuk 'De zee droogt nooit op'. Op andere boten staan teksten over God of een grapje. Ondertussen komen ook groepjes vrouwen met grote aluminium kommen. Zij gaan straks met de verse vangst naar de markt. 

Vangst

John inspecteert de krioelende en naar adem happende vissen. Weer alleen maar kleine dieren, vooral ansjovis. Klagen doen John en zijn vader niet. Maar ze willen best vertellen over hoe hun leven is veranderd sinds grote Europese en Aziatische schepen in hun water vissen. 

Drijfnetten

"Met hun kilometerslange drijfnetten pakken ze wat ze pakken kunnen. Zij gooien de onvolgroeide vissen niet terug. Wij doen dat wel."  Een groot nadeel van de drijfnetten is dat hierin ook jonge vissen worden gevangen. Zo krijgen de dieren geen kans zicht voort te planten. Daardoor neemt de visstand steeds verder af. "Wij vangen nu alleen de kleinste vissen die tussen hun mazen zijn doorgeglipt. Heel soms zit er een tonijn in onze netten. Dan zijn we blijf!" Er raken ook dolfijnen en zeeschildpadden verstrikt in de netten. Die sterven omdat ze niet naar boven kunnen om lucht te happen.

Diepvries

Niet alleen in Ghana hebben vissers het zwaar. Op veel plekken in de wereld speelt hetzelfde probleem. De kleine vissers kunnen niet op tegen de concurrentie van de grotere schepen van internationale visbedrijven. Veel in Ghana gevangen vissen zijn niet eens vers te koop op de lokale markt. Vaak belanden ze pas na een grote omweg diepgevroren in de vrieskisten van Ghanese winkels.

Doe de lesopdracht

Begrijpend lezen oefenen? Doe opdracht 2 van de lesbrief.

Tradities

Iets anders is dat grote visbedrijven eeuwenoude Ghanese tradities en gebruiken niet respecteren. “Waarom vissen ze ook op dinsdag? Dat mág helemaal niet!" John's vader wordt echt een beetje boos als hij vertelt over deze speciale regel die onder andere te maken heeft met het geloof in Mami Wata. Deze godin wordt afgebeeld als een verleidelijke zeemeermin of als een boosaardige heks. De vissers laten de zee en Mami Wata één dag per week met rust. Dan vissen ze niet. Dit wás altijd een goede manier om ervoor te zorgen dat mensen niet teveel vis zouden vangen.

 

Andere baan

John's vader zucht. "Ik zou het fijn vinden als mijn zoon onze tradities voortzet. Maar soms hoop ik dat hij een andere baan vindt." John veegt z'n handen droog en groet z'n vrienden. Hij heeft honger gekregen. " Ik hoop dat we vanavond weer eens kip eten. Elke dag vis, is ook een beetje saai."