Regenboogkleuren en zwarte drab

banner

Aardoliejanuari 2012

Regenboogkleuren en zwarte drab

Heb je wel eens geholpen met tanken? Dan ken je vast de scherpe geur van benzine. Nederlandse benzine komt vooral uit Rotterdam. Daar staan grote raffinaderijen: fabrieken die benzine en andere brandstoffen, zoals diesel maken. Ze maken die van aardolie. Ook voor het maken van veel spullen is aardolie nodig. Olietankers halen die aardolie uit de hele wereld. Bijvoorbeeld uit het Afrikaanse land Nigeria.

Top drie

Rusland, de Verenigde Staten en Saudi-Arabië produceren de meeste aardolie. Nigeria staat bovenaan in de Afrikaanse top drie. Nigeriaanse olie is populair omdat je er eenvoudig benzine van maakt. Grote oliebedrijven als Shell, Chevron en ExxonMobil pompen veel olie uit de Nigeriaanse bodem. Nigeria produceert per dag meer dan 2 miljoen vaten olie. Dat is het dubbele van alle olie die Nederlanders samen op een dag gebruiken.

Oliepijpleidingen

De olie komt vooral uit oliebronnen in de Nigerdelta, een gebied
dat grenst aan zee. De Niger, bijna de langste rivier van Afrika, komt
er in uit. De Nigerdelta bestaat uit rivieren, meertjes, moerassen,
eilandjes en mangrovebossen. Mangrove groeit half in het water,
half op het land. In het gebied liggen dorpen die je soms alleen per boot kunt bereiken. Vlak onder de grond, soms erboven, liggen metalen pijpleidingen, honderden kilometers lang. De olie gaat via dit netwerk naar de havens aan de kust. Daar wachten de olietankers.

Olielek

De oliepijpleidingen kunnen grote problemen veroorzaken. Bijvoorbeeld omdat ze door slijtage gaan lekken. Of omdat dieven er gaten in boren om olie te stelen. Queen (11) en haar neef Victor (11) weten er alles van. Ze wonen in het stadje Bodo. Drie jaar geleden brak hier een pijpleiding. Door een zwakke plek in de leiding stroomde de olie eruit. Pas na weken kwam Shell Nigeria, die verantwoordelijk is voor deze pijpleiding, het lek repareren. De olie ligt er nog steeds. “Vroeger kon je hier oesters vinden. Die aten we dan op,” vertelt Queen. “Nu zijn alle schelpen en vissen dood.”

Queen?s vader Eric haalt met een stokje de olie van de handen van de kinderen. Vroeger was dit de visvijver van de familie. Nu kan er geen vis meer leven

Queen's vader Eric haalt met een stokje de olie van de handen van de kinderen. Vroeger was dit de visvijver van de familie. Nu kan er geen vis meer leven.

Vluchten

Acht jaar geleden moest de familie vluchten voor een ander groot olielek. Dat was in Goi, een dorp niet ver van Bodo. “Mijn opa heet Chief Barizaa Dooh. Hij was geen arme man: hij had een kippenfokkerij, visvijvers en een bakkerij,” vertelt Victor. De olie doodde de vissen en maakte het water ondrinkbaar. "Mijn familie moest alles achterlaten. Ik was nog klein, maar ik weet nog hoe het verse brood uit de bakkerij smaakte. Zo lekker heb ik het daarna nooit meer geproefd!”

Rechtszaak

Het lek in Goi was de schuld van Shell, vindt Chief Barizaa Dooh.
Daarom is hij een rechtszaak tegen het bedrijf begonnen. De rechtzaken worden in Nederland gehouden, want daar staat het hoofdkantoor van Shell. Queens vader is daarom namens Chief Barizaa Dooh al eens bij de rechtbank in Den Haag geweest.
“Hij kocht in Nederland een horloge voor me,” zegt Queen trots.
Het kan nog twee jaar duren voor de rechter een beslissing over de zaak neemt.

Victor zoekt krabben in het met olie bedekte water

Victor zoekt krabben in het met olie bedekte water.

Victor en Queen met hun opa, Chief Barizaa Dooh

Victor en Queen met hun opa, Chief Barizaa Dooh.

Drie uur peddelen

Queen en Victor laten de haven zien. Het is eb, de baai ligt droog. De vissersboten, zwart van de olie, liggen stil. “Ik heb al drie jaar niet meer gevist,” zegt een visser op de kade. “Drie uur peddelen verderop in schoner water leven de vissen nog wel, maar dat is te ver weg.”
Op de markt wijzen Victor en Queen schelpen en vissen aan die vroeger in het water in hun buurt leefden. Nu komen ze uit buurland Kameroen, een dag varen van Bodo.

In het kort:

• Raffinaderijen maken benzine en diesel van aardolie
• Grote oliebedrijven halen veel aardolie uit Nigeria
• Door oliewinning zijn de natuur en het drinkwater vervuild geraakt

Queen en Victor lopen bij eb door de baai bij Goi. Queen gooit haar slippers naar de kant, dan worden ze niet zwart

Queen en Victor lopen bij eb door de baai bij Goi. Queen gooit haar slippers aan de kant, dan worden ze niet zwart.

Zwarte drab

In Goi laten Victor en Queen zien waar ze als kleuters woonden. Het is vloed. Langzaam stijgt het water. Op het oppervlak schitteren alle kleuren van de regenboog: olie. Het droog liggende zand ligt vol zwarte drab. Het ruikt een beetje naar benzine. Victor en Queen laten zien hoe mensen hier vroeger visten. Het net wordt helemaal zwart. Ze vinden alleen dode krabben.
"Durven ze het water in, met al die olie? Zijn ze niet bang ziek te worden?"
“Mijn vader is dokter,” zegt Victor. “Als ik ziek word, maakt hij me wel beter.”

Opruimen

Shell ruimde de afgelopen jaren op veel plekken wél olie op. Daartoe is het bedrijf verplicht, ook als oliedieven de vervuiling hebben veroorzaakt. Shell vindt wel dat de regering van Nigeria, die het meeste geld verdient aan de oliewinning, meer moet doen om oliedieven en milieuvervuiling aan te pakken.