Luizen in je moesselientje

banner

Snoepoktober 2009

Luizen in je moesselientje

Roze kleurstof uit Bolivia

In roze koeken (moesselientjes), desserts, frisdranken, yoghurtdrankjes, milkshakes en pinda's in een rood gekleurd jasje zit de kleurstof E-120. Dat is gemaakt van 'cochenille'.

Luizen

Schrik niet, maar cochenille is een luis. Geen hoofdluis die door je haren kruipt, maar een schildluis die op cactussen leeft.
Juan (12), Veronica (9) en hun zusje Rose Marie (7) weten alles van cochenille.

Tuna cactussen

Tuna-cactussen, de cactussoort waar de cochenille het liefst huist, groeien in overvloed op de Compania Alta boerderij in Camargo (Bolivia). De vrucht van de cactus is bedekt met doornen, zit vol pitjes en smaakt heerlijk fris! Net als de bladeren zit de schil vol witte bultjes. Dat zijn de luizen. Juan: “Die schrapen we af en verkopen we.”

Wit wordt rood

De vader van Juan werkt als landarbeider op de boerderij en kweekt de cochenille. Het poeder dat van de luizen wordt gemaakt, gaat via handelaren naar fabrieken in Peru. Daar maken ze er verfstof van. Omdat het niet giftig is, wordt de kleurstof ook gebruikt om snoep en ander voedsel rood te kleuren. Veronica: “Op de markt kun je cochenille in zakjes kopen. Voor als je een taart wilt versieren met rode slagroom.”

Op de cactus zie je een beetje vieze witte bultjes. Het lijkt op schimmel maar het zijn luizen.
De witte bultjes op de tuna-cactussen zijn geen schimmels maar luizen.

Chemische verfstoffen

“Sommige mensen hebben haast en leggen de luizen op een oventje. Dat is niet goed voor de kwaliteit,” weet Juan. Vroeger kregen de mensen veel geld voor verse of gedroogde cochenille. Tegenwoordig gebruiken ze in textielfabrieken liever chemische of synthetische verfstoffen en liggen de prijzen voor cochenille lager.

Mannetjes zijn klein en kleurloos

Zakgeld

Veronica : “Kinderen verdienen graag wat bij met cochenille. Op een nacht betrapte onze schooljuf Doña Carmela een paar leerlingen tussen de cactussen. Die leerlingen renden weg, maar lieten hun rugzakken achter op de grond. Er zat meer dan twintig kilo chochenille in! Tel uit je winst, want voor één kilo verse luis krijg je 70 Boliviano (ongeveer 7 euro). Één kilo gedroogde cochenille brengt 210 Boliviano op.

Veronica en Juan stoppen de cochenille in een zak en proberen het te wegen.

Veronica: "Jammer Juan, nog lang geen kilo."

In een plastic zakje zie je de cochenille. Er zit een etiketje op. Zo wordt het in de winkel verkocht.
Zo koop je cochenille in de winkel.

Een roze moesselientje met 2 getekende luizen erop.

Zonder roze jasje is deze koek lang niet zo lekker.

Geld verdienen

Juan en zijn zusjes gaan ´s morgens naar school. Als ze ‘s middags klaar zijn met hun huiswerk en hun vader vraagt of ze willen helpen plukken, springen ze een gat in de lucht. Helpen betekent: geld verdienen! Ze hollen naar de keuken voor een bord en lepel en haasten zich naar de cactusvelden. Kinderen zijn ideale plukkers omdat ze dunne armen hebben. Ze halen zelden hun huid open aan de scherpe doornen.

Drogen in de zon

Elke drie maanden mogen de kinderen vrouwtjesluizen ‘plukken’. Dat is gezonder voor de cactus en het zijn de wijfjes waarvan de kleurstof wordt gemaakt. De mannetjesluizen zijn klein en kleurloos. Juan: “Als je de luizen hebt geoogst, moet je ze vier uur in een dichte zwarte plastic zak bewaren. Daarna leg je het goedje twintig dagen in de zon. Er mag geen regen bij komen, anders verrot het. Je hebt drie kilo luizen nodig om één kilo natuurlijke kleurstof te maken.”

In het kort

★ Cochenille is een luis op de tuna-cactus. 
★ Cochenille is een natuurlijke verfstof voor voedsel en snoep.

Rose Marie schraapt met een lepel de luizen van de cactus en doet ze in een kom. Ze is heel geduldig.

Rose Marie prikt zich niet als ze de luizen in haar kom schraapt.

Halal of koosjer snoep

Moslins en joden vinden het belangrijk dat eten volgens de regels van hun geloof is bereid. Ze noemen dat 'halal' of 'koosjer'. De meeste insecten zijn niet halal of koosjer. Ze zijn onrein. Als je je aan de regels houdt, mag je snoep met E-120 dus niet eten. In drop en winegums zit ook gelatine, een stof die ze maken van botten van dieren. Ook onrein. In halal en koosjer snoepgoed zit geen E-120 en geen dierlijke gelatine.

Wat is een E-nummer?

Veel eten wordt in de fabriek vermengd met andere stoffen. Die stoffen moeten een E-nummer hebben. De E (van Europa) betekent dat de stofgekeurd is en in Europa gegeten mag worden. Het nummer geeft aan wat voor soort stof is. Bijvoorbeeld een conserveringsmiddel, een smaakversterker, een glansmiddel, of een kleurstof. In rood en roze snoep zit E-120, cochenille. Andere kleurstoffen zijn bijvoorbeeld E-100 (oranje-geel) of E-143 (groen).

Pauccar kijkt of het roze glazuur wel mooi glad op de taart wordt gesmeerd.

Paucar (11) kijkt of het glazuur wel egaal op de taart wordt gesmeerd.

Pauccar stopt een heel groot stuk taart in zijn mond. De taart ziet er heerlijk en roze uit.

Het eindresultaat is heerlijk en ... geen luis te zien toch?