Slim bezig met kokosschillen

banner

Groene energieOktober 2013

Slim bezig met kokosschillen

Voedsel is brandstof voor je lichaam. Je krijgt er energie van. Met voedsel, of eigenlijk met voedselresten, kun je ook energie opwekken voor apparaten: stroom voor de televisie, warmte voor het fornuis en gas voor de lampen. Deze 'groene' energie wordt gemaakt van restmateriaal van planten en dieren. In Cambodja halen ze groene energie uit rijstvliesjes, kokosschillen en zelfs uit poep!

Schillen bewaren

Cambodjaanse kinderen zijn dol op kokosnoten. Ze drinken het sap of ze eten het witte vruchtvlees van de harige noot. "Vroeger gooide iedereen kokosafval op straat, maar tegenwoordig bewaren veel mensen de harde schillen," zegt Theara (13). "In de fabriek waar mjin moeder werkt verbranden ze kokosschillen. van het spul dat overblijft maken ze briketten. Daarmee stoken we het fornuis. Dat is minder slecht voor het milieu dan koken op houtvuur."

Theara laat een vuurtje van kokosbriketten zien.

Vroeger gooide iedereen kokosafval op straat, maar tegenwoordig bewaren veel mensen de harde schillen.

Rijstschilletjes

Niet alleen kokosnoten, ook rijstvliesjes zijn geschikt om energie op te wekken. Khaneth (13) en Nyang (13) wonen in een gebied waar veel rijst wordt verbouwd. "De vliesjes van de rijstkorrels eten we niet, maar we gooien ze meestal weg," vertelt Khaneth. "Maar als er geen hout is, gooien we de rijstvliesjes in de oven. Ze branden goed." De jongens mogen met de makers van Samsam een kijkje nemen in de elektriciteitscentrale die rijstvliesjes verbrandt om stroom op te wekken. Die stroom gaat naar meer dan achthonderd families in de buurt. Khaneth en Nayng verbazen zich over de enorme voorraad rijstvliesjes in de fabriekshal. "Dus onze televisie werkt op rijstschillen," zegt Khaneth.

"Mogen we hiermee gooien?" vragen Khaneth en Nayng beleefd.

Knorrie bedankt. Som Saro kan vanavond weer huiswerk maken bij een gaslamp.

Gas uit poep

Er is nog een afvalproduct dat goedkope en milieuvriendelijke energie levert. Poep! Som Daro (15) legt uit hoe dat werkt: "Wij koken thuis op biogas. Dat halen we uit de poep van onze varkens en buffels." Hij aarzelt even en zegt dan: "We gebruiken ook poep uit onze eigen wc." In de stal schept Som Daro varkenspoep in een emmer. "Dit gaat in een put," vertelt hij. Met een bamboestok roert hij water door de bruine massa in de put. De dunne smurrie stroomt door een buis naar een ondergrondse ruimte. Na een tijdje komen daar gassen vrij. "Het fornuis brandt op dat gas. Net als onze twee gaslampen. Jammer genoeg is de gaslamp boven het bed waarop we huiswerk maken stuk. Daarom moet mijn zus nu studeren bij een olielampje." Hij fronst: "Maar van de zwarte rook krijgt ze hoofdpijn."

Bomen sparen

Bijna alle Cambodjanen koken op gas, hout of houtskool. Dat heeft grote nadelen. De rook inademen is erg ongezond: net zo slecht als het roken van twee pakjes sigaretten per dag. En voor al die houtvuurtjes moeten veel bomen gekapt worden. Cambodja hoort bij de landen met de meeste ontbossing. Een klein gezin heeft minstens twee kilo houtskool per dag nodig. Theara: "Maar van kokosbriketten heb je maar één kilo nodig. Zo sparen we bomen. Ze geven geen rook of vonken. Kokosbriketten zijn ook veel goedkoper dan gasflessen."

De zus van Som Daro kookt op biogas, gemaakt van poep: "Je ruikt er helemaal niets van!"

Wij koken thuis op biogas.

Theara (geel vest) en haar vrienden kunnen goed mikken.
Theara (geel vest) en haar vrienden kunnen goed mikken.

In het kort:

• Biomassa is (rest)materiaal van dieren en planten
• Kokosschillen, rijstvliesjes, hout en poep zijn biomassa
• Met biomassa kun je groene energie opwekken
• Hout en houtskool zijn de belangrijkste energiebronnen in Cambodja