Stralen meten

banner

Groene energieOktober 2013

Stralen meten

Op het platteland van Cambodja hebben de meeste mensen geen elektriciteit. Op de basisschool van het dorpje Sre Ampil krijgen de kinderen vandaag les over zonne-energie. Als ze thuis vertellen wat ze geleerd hebben, gaan hun ouders misschien wel zonne-energie gebruiken.

"Wie gebruikt thuis een olielampje?" vraagt de juf. Voor haar liggen 'moonlights' (zonnelampen), olielampjes en een muziekdoosje. Er gaan een paar vingers omhoog. "Ik vind zo'n lampje niet fijn. Ik brand mijn vingers soms aan het hete ijzer of aan de vlam van de aansteker. het is moeilijk aan te krijgen," zegt Srey Lin. Ze mag het voordoen. De klas klapt hard als Srey Lin de vlam omhoog draait. Jon Pisey weet nog een nadeel: "De zwarte ook is heel ongezond." Ze drukt op de knopjes aan de zonnelamp: aan, uit, aan, uit. "Vier standen heeft deze!" roept ze verbaasd. "Zitten er soms zonnestralen in?'

Nog één schroefje vastdraaien en dan is hij klaar: de draaiende zonnebloem.
Nog één schroefje vastdraaien en dan is hij klaar: de draaiende zonnebloem.

 

Zonnemeters

Ko Waney pakt het muziekdoosje van tafel: speelgoed met een kleine zonnecel. "Ga maar naar buiten en houd het doosje in de zon," zegt de juf. Buiten begint Ko Waney te lachen als hij een bekend liedje hoort. Het ding werkt! Hij houdt zijn handen boven het zonnepaneeltje en de muziek stopt meteen door de schaduw. "Nu gaan we een experiment doen met zonnemeters," zegt de juf. Er worden vier groepen gevormd met elk een leider die de meter mag vasthouden. De groepen meten in de zon en in de schaduw.

Beteuterd

De groep van Srey Lin kijkt beteuterd, de getallen op hun meter zijn lager dan die van de anderen. De juf legt uit dat ze er niets aan kunnen doen; soms schuift er een wolk voor de zon. Als de stralingsmeter onder een geparkeerde auto nul aangeeft zijn de gerustgesteld. Logisch, daar komt geen zonlicht, concludeert Stey Lin.

"Met deze zonnepaneeltjes laden we de 'moonlights' en de telefoon op, " zegt Loa Lida
"Met deze zonnepaneeltjes laden we de 'moonlights' en de telefoon op, " zegt Loa Lida

Buiten op het schoolplein meten de kinderen de straling van de school.
Buiten op het schoolplein meten de kinderen de straling van de school.

Draaiende Zonnebloem

Daarna krijgen alle kinderen een bouwpakket met een schaar en schroevendraaier. Daarmee kunnen ze een zonnebloem maken. Bovenop de bloem komt een zonnecel. Als zonnestralen de zonnecel raken, gaat de bloem draaien. Apetrots rennen de kinderen naar buiten: en ja hoor, het werkt! Nu nog thuis aan hun ouders laten zien. Want hoe meer mensen enthousiast worden over zonne-energie, hoe beter. Het dorp is dan niet meer afhankelijk van ongezonde olielampjes en de generator de op dure diesel werkt.

Visserslamp

In het vissersdorp waar Loa Lida (13) woont is het al zo ver. Veel families hebben een 'moonlight', een zaklamp op zonne-energie. Loa Lida: "Eerst visten we 's avonds met zware lantaarns die op batterijen werken. Nu hangen we 'moonlights' om onze nek. Dan heb je je handen vrij voor de roeispanen en het visnet. Vrouwen willen ze nu thuis ook. Het is hier om zes uur donker. Koken bij kaarsicht of olielampje is lastig." En geeft Loa Lida verlegen toe: "Voor ik ga slapen hang ik een lamp onder mijn muskietennet. Soms ben ik bang in het donker."

Accu’s op zonne-energie

Loa Lida legt uit wat de voordelen van zonne-energie zijn: "Gewone batterijen zijn duur en vaak niet te krijgen. Zonlicht is gratis en de zon schijnt altijd. Daarom opende mijn tante Tina een laadstation voor zonne-accu's. Ik help haar vaak. Klanten brengen hun accu 's morgens en wij verbinden met knijpers en snoeren aan het dak met de grote zonnepanelen. 's Avonds komen ze hun accu met de fiets weer ophalen. Voor het laden betalen ze. Met een volle-accu kun je een hele nacht televisie kijken.

Behendig verbindt Loa Lida de zware accu's met de zonnepanelen op het dak.
Behendig verbindt Loa Lida de zware accu's met de zonnepanelen op het dak.

Nachtvissen is met een 'moonlight' een stuk makkelijker.
Nachtvissen is met een 'moonlight' een stuk makkelijker.

In het kort:

• Op het platteland is geen elektriciteitsnet
• Olielampen zijn ongezond en gevaarlijk
• Zonne-energie is goedkoop en kan niet opraken