Tamme olifanten beschermen wilde maatjes

banner

Kinderarbeidnovember 2008

Tamme olifanten beschermen wilde maatjes

Sumatraanse olifanten dreigen voorgoed te verdwijnen. De bossen worden voor hun poten weggekapt. En als ze voedsel op de akkers van boeren zoeken, worden ze doodgeschoten. De leden van het 'olifantenteam' van natuurpark Tesso Nilo op het Indonesische eiland Sumatra doen hun uiterste best om de resterende olifanten van de ondergang te redden.

De negenjarige Alwi staat aan het randje van de waterplas naar de badderende olifant Ria te kijken. Hij is niet bang voor het grote beest. Integendeel, Alwi staat te popelen om op Ria's rug te klimmen. Vader Erwin helpt zijn zoontje daarbij. Erwin werkt bij het Flying Elephant Squad. Het 'olifantenteam' dat voor de wilde olifanten zorgt die nog in het Tesso Nilo natuurpark leven.

Na een ritje met Erwin's kinderen gaat olifant Ria rustig liggen zodat Alwi en Windi kunnen afstappen.

 Na een ritje met Erwin's kinderen gaat olifant Ria rustig liggen zodat Alwi en Windi kunnen afstappen.

Scheiden

"We beschermen de wilde olifanten én de omwonende boeren," vertelt Erwin over zijn werk. "Wij zorgen ervoor dat de dieren geen tuinen van boeren leeg eten. We proberen de beesten zo snel mogelijk terug te krijgen in het bos. Voor dat werk gebruiken we tamme olifanten. Zo voorkomen we dat boeren boos worden en de laatste wilde olifanten dood schieten.

Het 'olifantenteam' op patrouille

Het 'olifantenteam' op patrouille.

In de ooit olifantijke Sumatraanse provincie Riau leven nog maar 210 dikhuiden. In 1985 waren dat er 1600.

Na elke patrouille gaan de tamma olifanten in bad
Na elke patrouille gaan de tamme olifanten in bad

Een wilde en een tamme olifant in een innige omhelzing
Tijdens de training gaan de mannetjesolifanten Rachmat en Indro elkaar te lijf.

Verjagen

De olifantenbrigade patrouilleert regelmatig in het park. Niet alleen per olifant, maar ook op de brommer. Zodra ze sporen van wilde olifanten ontdekken waarschuwen ze de bewoners. "We hebben de mensen geleerd hoe ze de dieren het beste kunnen verdrijven," vertelt Erwin. "Een hoop herrie en fel licht is meestal genoeg. Soms kunnen de bewoners het alleen af, maar we helpen ze regelmatig een handje.

Knallen

Erwin klopt op de witte pvc buis die hij als geweer op zijn rug draagt. Voorzien van een beetje natte carbid maakt het ding een enorme knal. Na een paar halve salvo's zijn de wilde olifanten wel weg. Zo niet, dan worden de tamme olifanten ingezet om de ongewenste gasten met zachte drang het bos in te drijven. Daarvoor krijgen de olifanten van de brigade een speciale training.

Oefenen

Met wapperende oren en opgeheven slurf denderen twee olifanten over het smalle bospad. Ze zien er angstaanjagend uit. "Zo hoort het. Goed zo, jongens!" Teamleider Syamsuardi  beloont de viervoeters met een forse klont palmsuiker. Intussen krijgen hun berijders instructies voor de volgende schijnaanval. Met ingepakte slagtanden gaan de olifanten elkaar te lijf: voorpoten omhoog, koppen tegen elkaar en maar duwen.

Kleintjes

De vrouwtjesolifanten Ria en Lisa kijken rustig toe. Ze weten dat het slechts spel is. Zwaaiend met hun slurf houden ze hun baby's Tesso en Nella in bedwang. "Deze dames zijn ons geheime wapen," lacht Erwin. "De vrouwtjesolifanten worden vaak gebruikt om opgewonden, wilde mannetjesolifanten te kalmeren. En het levert nog kalfjes op ook," vertelt Erwin.

Een wilde en een tamme olifant in een innige omhelzing.
Een wilde en een tamme olifant in een innige omhelzing.

Vrachtauto met hout op Sumatra

De aanvoerroutes van houtfabrieken lopen dwars door het Tesso Nilo natuurpark. De fabrieken gebruiken veel hout uit het oerwoud, waardoor het bosgebied blijft krimpen.

's Avonds gaan de tamma olifanten naar hun slaapplaats aan de rand van het bos. Daar kunnen ze lekker grazen
's Avonds gaan de tamma olifanten naar hun slaapplaats aan de rand van het bos. Daar kunnen ze lekker grazen

Samen

De aanpak van de olifantenbrigade werkt. De schade aan de gewassen is sinds het team in 2004 startte, met 95 procent gedaald en het doden van de wilde dieren behoort tot het verleden. "De bewoners trekken nu gelijk aan de bel als ze ergens een gewonde olifant vinden," vertelt Erwin. "Dat is goed, want mensen én dieren moeten hier met elkaar leven."

Zo groot als Nederland

Bescherming van de Sumatraanse olifanten is hard nodig, zegt het Wereldnatuurfonds (WNF). De dieren worden met uitsterven bedreigd. In de ooit olifantrijke Sumatraanse provincie Riau leven nog maar 210 dikhuiden. In 1985 waren dat er 1600. De belangrijkste oorzaak van de daling is ontbossing. De afgelopen 25 jaar is bijna tweederde van het bosoppervlak gekapt: zo'n 4 miljoen hectare! Een gebied dat dus haast net zo groot is als Nederland. De bosgebieden die overblijven zijn te klein en liggen te ver van elkaar vandaan om grote groepen olifanten te voeden.