Vechten of dansen?

banner

DansDeze maand

Vechten of dansen?

Dansen doe je voor je plezier, tijdens een feestje. Maar ook om indruk te maken, je lijf te trainen en lenig en sterk te worden.
En: om met wapens te kunnen zwaaien of ze te ontwijken.
Wij zetten drie vechtdansen op een rij: Capoeira uit Brazilië,
Hopak uit Oekraïne en de Haka uit Nieuw-Zeeland. Alvast één
overeenkomst: je danst ze allemaal op blote voeten!

Denys danst Hopak

De groep dansers in een klein stadje net buiten Kiev, knielt op de grond en sluit de ogen. Het is doodstil. Op een onzichtbaar teken slaat iedereen een kruisje en staat op.
Uit de geluidsboxen klinkt een oud traditioneel Oekraïens lied. Denys (10) zingt uit volle borst mee en dan begint de dansles.  “Hopak is één van de nationale dansen van Oekraïne. Het is een combinatie van pasjes en vechttechnieken”, legt Denys uit.
De dans komt van de Kozakken die oorspronkelijk Oekraïens zijn en bekend werden als gewapende ruiters in het Russische leger van de tsaar. De reputatie van deze krijgers is groot. Er zijn mensen die geloven dat ze magische krachten hadden en zelfs voorwerpen konden laten vliegen.

Cultuur

Ondertussen is Oekraïne een echt land en geen deel meer van de Sovjet-Unie. En de Kozakken zijn populairder dan ooit, helemaal
sinds het Oekraïense leger in het oosten van het land vecht tegen onafhankelijkheidsstrijders. Veel jongeren en kinderen dragen
hun haar zoals de Kozakken vroeger en willen Hopak leren. Net als Denys. "Het is een deel van mijn cultuur.” Dan stapt hij naar voren en daagt een andere danser uit. Ze wervelen om elkaar heen terwijl ze de ene na de andere hoge sprong en draaibewegingen maken.

Thibault speelt Capoeira

In een gymzaal in Amsterdam staan de dansers in een kring. Thibault (11) zingt en klapt op de klanken van de tamboerijn en berimbau, een snaarinstrument met een uitgeholde kalebas. Dan krijgt Thibault oogcontact met een danser in de cirkel en stapt hij naar voren. Hij zakt diep door zijn knieën en maakt een radslag.

Verboden

Capoeira werd al gedaan in landen als Angola en Mozambique. Toen de Portugese kolonisator slaven naar Brazilië verscheepte, namen de Afrikanen hun Capoeira mee naar de andere kant van de
oceaan. Officieel was het voor slaven verboden om te dansen of te sporten. Maar buiten het oog van hun meesters, deden ze het toch. Vandaar dat Capoeira bewegingen zo laag bij de grond zijn. Zo waren de slaven onzichtbaar in de velden katoen en suikerriet. Er zijn verhalen dat ze op deze manier zo sterk en lenig werden dat ze
wisten te ontsnappen van de plantages.

Brazilië

“Je zegt altijd Capoeira spelen. Er is geen winnaar of verliezer, het gaat erom wie sneller of creatiever is. En het is niet de bedoeling dat je elkaar met trappen raakt of echt pijn doet”, vertelt Thibault die
opgroeide met de vechtdans. Elk jaar gaat hij op vakantie naar Brazilië. Daar ziet hij vaak op straat mensen Capoeira spelen. “Het
maakt me trots dat ik ook iets van de Braziliaanse cultuur
doe. Het is toch het land van mijn vader.”

Sem leert een Haka

Op het strand van Castricum is het rugbyteam van Sem (12) bij elkaar gekomen. Hun trainer Bob komt uit Nieuw-Zeeland en leert hen vandaag een van de vele Haka’s: oorlogsdansen van de Maori.
Traditioneel werden ze op het slagveld uitgevoerd, maar ook als volken bij elkaar kwamen in vrede om de goden gunstig te stemmen. Zo ziet de rugby training er niet altijd uit, maar af en toe besteden ze
aandacht aan de gebruiken van de Maori.

Rugby

Sem: “Het is niet mijn cultuur, maar het hoort wel bij rugby. En daarom vind ik het leuk om er iets over te leren. Het eerste
nationale rugbyteam van Nieuw-Zeeland bestond uit Maori.” Sem en zijn teamgenoten stampen op het zand, slaan met hun handen op de bovenbenen en rollen met hun ogen. Af en toe steekt iemand met een harde schreeuw z’n tong uit. Zo ver mogelijk.

Hun trainer legt uit wat dat betekent: ‘ik lust je rauw’. En dat bedoelden de Maori letterlijk. De tijd dat de Maori met elkaar vochten en mensenvlees aten, is allang voorbij. Maar de tradities worden met veel respect in leven gehouden, bijvoorbeeld tijdens bruiloften of begrafenissen. En het Nieuw-Zeelandse rugbyteam? Dat probeert zo af en toe voor een belangrijke wedstrijd met een Haka hun tegenstanders op het speelveld angst aan te jagen.