Overslaan en naar de inhoud gaan
Reportage

3D protheses printen in Sierra Leone

Het is heel bijzonder dat er in een ziekenhuis op het platteland van Sierra Leone een 3D printer staat. De vader van Mbalu (10) werkt ermee. "Nu kunnen ook arme mensen een prothese betalen."
"Mijn vader print armen en benen", vertelt Mbalu uit Sierra Leone.
Marnel Breure

Tussen de hoge bomen van het stadje Masanga in het midden van Sierra Leone staan een stuk of vijftien losse gebouwen: het ziekenhuis. Er speelt een radio, er klinken opgewekte stemmen en over drooglijnen hangen bontgekleurde kleren. Het is hier heel gewoon dat een familielid meekomt met de patiënt. Voor de gezelligheid, maar ook om te helpen met verzorgen, wassen en koken. Tijdens de burgeroorlog werd het ziekenhuis vernield door rebellen die de macht van de regering wilden overnemen.
In 2006 zijn de gebouwen met geld uit Europa herbouwd en er werken nu veel Deense, Britse en Nederlandse artsen samen met Sierra Leoonse werknemers. De Europese artsen leiden ook medische studenten en ander personeel uit de buurt op. In Sierra Leone wonen 7,5 miljoen mensen en er zijn nu slechts 245 Sierra Leoonse artsen.

Technische apparaten

Dit ziekenhuis heeft veel meer technische apparaten dan een gemiddeld Afrikaans ziekenhuis op het platteland. Er is een röntgenapparaat, een echoapparaat, en er is een 3D printer. “Daar print mijn vader nieuwe armen en benen mee”, vertelt Mbalu trots. “Vandaag ga ik voor het eerst kijken hoe hij dat doet.”Een paar jaar geleden lag ze zelf in het ziekenhuis. Door een ernstige vorm van malaria kreeg ze bloedarmoede. “Omdat ik heel zwak was, doneerde mijn vader toen zijn eigen bloed,” vertelt Mbalu. “Ik wil later verpleegkundige worden. Dan kan ik mensen helpen die ziek zijn en geld verdienen voor mijn familie.”

Het ziekenhuis in het dorp van Mbalu uit Sierra Leone heeft veel meer technologische apparaten dan het gemiddelde ziekenhuis op het Afrikaanse platteland.
Dit ziekenhuis heeft veel technische apparaten. Marnel Breure
Mbalu woont met haar grote familie in een dorpje in Sierra Leone.
Mbalu woont met haar grote familie in een dorpje in Sierra Leone. Marnel Breure

Medische hulp

Op het ziekenhuisterrein komen Mbalu en haar vader een jongen op krukken tegen: de 23-jarige Samba. Hij vertelt dat hij zich door een val zo bezeerde, dat het onderste deel van zijn linkerbeen niet meer te redden was. Daarom moest het been geamputeerd worden. De chirurgen in dit ziekenhuis voeren jaarlijks veel amputaties uit. Vijftig van de honderdtwintig ziekenhuisbedden zijn voor patiënten van de afdeling chirurgie. In tien van die vijftig bedden ligt iemand die een amputatie heeft ondergaan. Vanuit de wijde omtrek worden patiënten voor dit soort operaties naar Masanga  gestuurd. Dat amputaties in Sierra Leone zoveel voorkomen, komt vaak doordat medische hulp voor veel mensen te duur is. Gewonden wachten vaak veel te lang voor ze zich bij het ziekenhuis melden. Het is dan niet meer mogelijk om het been of de arm nog te redden. Dit was ook zo bij Samba. Nadat de amputatiewond genezen was, kreeg hij een prothese waar hij nog flink mee moet oefenen om opnieuw te leren lopen.

Precies op maat

Aan de prothese ligt het niet, die is heel precies op maat gemaakt. Dat is een van de voordelen van een 3D scanner. Die brengt eerst het overgebleven deel van een arm of been heel secuur in beeld. Die afbeelding verschijnt op een laptop, een speciaal softwareprogramma ontwerpt de prothese en geeft de printer opdracht het ontbrekende deel van het lichaam te 3D printen, dat wordt dan de prothese. Er komt geen inkt, maar plastic uit de printer. Een ander voordeel is dat deze prothese exact dezelfde kleur krijgt als de huid van de patiënt.
Mbalu laat zich op de stoel voor de laptop op een wiebelige tafel zakken. “Op school hebben we geen computers. En thuis ook niet. Mijn vader heeft daar geen geld voor.” Als het paneel van de printer is ingesteld, drukt Mbalu op de startknop. In het dorp is geen stroom, daarom wordt de elektriciteit in het ziekenhuis voor een groot deel geleverd door zonnepanelen, de rest wordt opgewekt door een dieselgenerator.

Mbalu uit Sierra Leone zit voor het eerst achter een laptop op het werk van haar vader in een ziekenhuis in Sierra Leone.
Voor het eerst zit Mbalu achter een laptop. Marnel Breure
De vader van Mbalu uit Sierra Leone laat zien hoe een 3D printer voor protheses werkt.
In deze 3D printer zit geen inkt, maar plastic. Marnel Breure

Protheses

Het plan voor de 3D printer in dit ziekenhuis is vijf jaar geleden bedacht door een chirurg in opleiding en een student Technische Geneeskunde, allebei uit Nederland. Zij kwamen erachter dat in Sierra Leone veel mensen ledematen missen door de burgeroorlog, verkeersongelukken of aangeboren afwijkingen. Mensen met een beperking worden hier vaak als minderwaardig gezien. Er is veel schaamte en daardoor is het voor hen extra moeilijk om geld te verdienen buiten de deur. Met een prothese worden ze minder aangestaard of buitengesloten. Ze dragen de protheses daarom het meest naar school, kantoor, de kerk of andere openbare gelegenheden.

Fysiotherapie

Terwijl de printer geruisloos z’n werk doet, gaat Mbalu met Samba mee naar de ruimte voor fysiotherapie. Hier staan allerlei oefentoestellen. Samba heeft met hulp van Mbalu’s vader zijn kunstbeen omgedaan en gaat aan de slag op de loopbrug en de hometrainer. Voor de gezelligheid trapt Mbalu een stukje met hem mee: “Die hometrainer is hartstikke leuk!” Na anderhalf uur is de printer klaar. Mbalu en haar vader halen het eindproduct eruit: twee zwarte ovalen plastic voorwerpen. Vader Osman moet er nog wat aan schuren en schaven, daarna kunnen ze gebruikt worden in een armprothese voor een andere patiënt.
Een kunstarm die op de ouderwetse manier wordt gemaakt, kost veel tijd om te maken, is erg duur en de materialen zijn schaars. Daar komt nog bij dat ze vaak een haak hebben en dus helemaal niet op een hand lijken. Met een 3D printer is de prijs vijfentwintig euro. Voor veel mensen is dat nog heel duur, want gemiddeld verdienen ze nog geen euro per dag. Mbalu: “Mijn vader doet heel goed werk. Door de printer kunnen arme mensen ook een prothese betalen.”

Door de techniek van 3D printen zijn protheses ook voor arme mensen in Sierra Leone betaalbaar.
"Door de 3D printer kunnen arme mensen ook een prothese betalen", vertelt Mbalu. Marnel Breure

Plaats als eerste een reactie