Overslaan en naar de inhoud gaan
Burgerschap blog

Lesdoel Burgerschap Identiteit

Wie ben je? En waarom doe je de dingen zoals je ze doet? Welke tradities en rituelen heb je, bijvoorbeeld? Dit weten en hierover nadenken en praten, is essentieel voor het kunnen meedoen in een diverse samenleving. Dit komt aan bod bij het burgerschapsdoel ‘Identiteit’.

“De leerlingen ontdekken hun primaire en secundaire emoties, ambities, talenten en ontwikkelpunten. Ze raken bewust van identiteitsvorming aspecten en reflecteren op tradities, vieringen en rituelen.” (Curriculum.nu)  

Weten wie je bent is essentieel voor het kunnen meedoen in de samenleving. Ook weten waarom je de dingen doet zoals je je doet, waar je vandaan komt, wie je gevormd heeft zijn onderwerpen die kinderen kunnen verder brengen.  

Doelen 

De leerlingen leren:  

  • De eigen grenzen te herkennen, te benoemen en actief te bewaken (emotioneel, fysiek en seksueel); 
  • Te duiden wat ze denken, doen, willen en willen worden, en daar gepast naar handelen;  
  • Hun primaire en secundaire emoties te herkennen, te benoemen en hier bewust mee omgaan;  
  • Te benoemen wat ze al goed kunnen en wat ze nog beter onder de knie willen krijgen, ook in het licht van het onderwijs dat ze na de basisschool willen volgen;  
  • Uit te drukken met welke groep(en) in cultuur en samenleving ze zich verbonden voelen en welke betekenis symbolen en rituelen voor hen hebben, waaronder ook nationale symbolen;  
  • Enkele verschillende aspecten waardoor hun identiteit mede gevormd is bewust waar te nemen: gender, gezin, sociaaleconomische achtergrond, levensbeschouwing, religie en cultuur;  
  • Te reflecteren op de mate waarin hun identiteit mede gevormd is en beïnvloed wordt door leeftijdgenoten, groepsidentiteiten, (sociale) media, maar ook door persoonlijke mogelijkheden en beperkingen;  
  • Na te denken over schoonheidsidealen, gender, seksualiteit, etniciteit en (on)gelijkheid zoals die gerepresenteerd worden in/op (sociale) media, en welke invloed die beelden op hen hebben. 

Voorbeeldlessen Samsam 

Japan 
Het land van de rijzende zon. Bijna iedereen kent deze bijnaam van Japan, een eilandengroep ten oosten van Azië. En het zou maar zo kunnen dat sushi je lievelingseten is. Maar wat is eigenlijk de Japanse cultuur en identiteit? Samsam maakte er een magazine over met lesopdrachten. De leerlingen gaan op zoek naar overeenkomsten met en verschillen tussen hun levens en die van Ayata en Haruta uit Japan. Ze ontdekken dat in de Japanse cultuur discipline en respect heel belangrijk is. Vinden ze dat wij hier in Nederland iets van kunnen leren? Hoe zouden ze het vinden als het openbaar vervoer in Nederland precies hetzelfde geregeld zou zijn als in Japan? En hoe zouden ze het vinden om met hun grootouders te wonen? 

Gezin 
Het gezin waarin je opgroeit bepaalt mede je identiteit. Samsam maakte er een magazine met lesmateriaal over. De leerlingen gaan aan de hand van een coöperatieve werkvorm aan de slag met vragenkaartjes, zoals: ‘Wat is volgens jou een normaal gezin?’, ‘Wat doen jullie als gezin weleens samen? Wat zou je graag samen willen doen?’ en ‘Wie is er bij jullie thuis de baas?’ Stijn vertelt over zijn leven op het schip en op het internaat. De leerlingen gaan met elkaar in gesprek: ‘Als je op een schip zou wonen, wat zou je dan het meest missen van je leven nu?’ ‘Wat zou je leuk vinden?’ en ‘Waar voel jij je het meest thuis?’ Gwen vertelt over haar leven in een pleeggezin. En (bijna) alles over het gezin van Merlijn (12) en Morris (10) uit Breda staat op YouTube of Instagram. De jongens vertellen over hun bijzondere familie. Wat zouden de leerlingen ervan vinden als hun ouders graag een YouTube-kanaal willen beginnen met het gezin? Wat lijkt hen er leuk/minder leuk aan? 

Taal 
Samsam maakte het magazine Taal met bijbehorende lesopdrachten. De leerlingen leren dat taal een wezenlijk onderdeel van onze cultuur en identiteit is. Het zorgt voor verbinding met anderen die dezelfde taal spreken. Tegelijkertijd kan het lastig zijn bij een groep te horen als je de taal juist niet spreekt (kennis). Ze discussiëren over de stelling: ‘In Nederland moet iedereen ABN praten. Dialecten en de Friese taal moeten verboden worden!’ (houding en gedrag). Mae (12) vertelt hoe zij als doof meisje communiceert en hoe dit bij haar identiteit past. De leerlingen oefenen met een aantal woorden/zinnen in de Nederlandse Gebarentaal (NGT). Adam uit Ethiopië vertelt dat de meeste inwoners van zijn dorp niet kunnen lezen en schrijven. Toch krijgen ze kennis over hun cultuur mee, door middel van volksverhalen.  

Adoptie 
Rosalía en María kennen elkaar uit het weeshuis in Bolivia en zijn sinds hun adoptie nog steeds de beste vriendinnen. Samsam maakte een video over de verhalen van María en Roslía (kennis) met lesopdracht. De leerlingen reflecteren op de invloed die een cultuur heeft op hun identiteit (houding en gedrag) aan de hand van vragen, zoals: ‘Is het belangrijk dat je leert over waar je vandaan komt? Waarom wel of niet? Geldt dat ook als je als baby bent geadopteerd en je je dus niks van je geboorteland herinnert? 

Muziek 
Lais (12) vertelt aan Samsam hoe het voelt als hij dwarsfluit speelt. Samsam maakte er een video over. Aan de hand van de lesopdracht gaan leerlingen met elkaar in gesprek en geven ze aan in hoeverre ze het eens zijn met uitspraken zoals: ‘Muziekles moet voor ieder kind gratis zijn’ en ‘Ouders moeten hun kinderen alle soorten muziek laten horen.’ Tot slot gaan ze op zoek naar een liedje dat goed bij hen past. 

Spread globy De dood