Overslaan en naar de inhoud gaan
Interview

In gesprek met... Miguel Heilbron van Fawaka Wereldburgerschap

Als makers van een methode burgerschap blijven wij ons ontwikkelen en verdiepen in burgerschap in de klas. In deze serie interviews gaan we in gesprek met personen en instanties die een bijdrage leveren aan het vak burgerschap. We verkennen de ontwikkelingen binnen het vakgebied, verschillende visies en het laatste nieuws. Blijf geïnspireerd en op de hoogte met deze serie interviews en begin vandaag zelf nog met burgerschap!
Fawaka wil vanuit hun wereldburgerschapsvisie scholen handvaten geven om hun burgerschapsonderwijs vorm te geven.

Democratie, grondrechten en anti-discriminatie: de Tweede Kamer wil dat die onderwerpen meer aandacht krijgen in de klas. Maar hoe doe je dat? Niet met een apart vak Burgerschap, maar juist door het te verankeren in alle lessen en vakken, vindt Miguel Heilbron van Fawaka Wereldburgerschap. En door het te verbinden met thema's als duurzaamheid en 'wereldperspectieven'. Met zijn organisatie geeft hij docenten trainingen in hoe ze dat kunnen doen. Door Nathalie Strijker

‘Ik heb zelf twee jonge kinderen in de basisschoolleeftijd. Op een gegeven moment zag ik op hun school hoe bijvoorbeeld het geschiedenisonderwijs ging. De aandacht ging toch vooral uit naar de geschiedenis van Nederland, of in elk geval naar de zogeheten ‘Westerse geschiedenis’. Ik vroeg me af waarom dat zo beperkt was en waarom er niet meer aandacht voor de wat bredere wereldgeschiedenis was’, vertelt Heilbron. Hij ging naar school om het daar eens over te hebben. De school bleek open te staan voor zijn suggesties en een vruchtbare samenwerking was geboren. ‘Al snel ontstond het idee dat dat op meer scholen zo zou kunnen, en inmiddels werk ik hier samen met anderen aan vanuit de organisatie Fawaka WereldBurgerschap.’

Bredere blik


Fawaka vindt dat niet alleen in het geschiedenisonderwijs, maar in het hele onderwijs best wat vaker een bredere blik gebruikt mag worden, niet beperkt tot één perspectief.  ‘Bij discussies over les in burgerschap gaat het vaak over dingen als ‘democratie en rechtstaat’ en ‘hoe ga je met elkaar om?’ Allemaal heel belangrijk, maar daarbij kan je ook de vraag stellen: waarom zou je alleen focussen op Nederland?  Waarom niet juist beginnen op wereldniveau? Voor sommige vraagstukken, is het belangrijk breder te kijken dan alleen Nederland. Kijk bijvoorbeeld naar een thema als duurzaamheid. Maar  ook binnen Nederland is er diversiteit aan mensen en perspectieven.’ Laat kinderen zien hoe ze onderdeel zijn van de samenleving én de wereld. Laat ze nadenken over hoe je je er voor in kunt zetten om anderen en de wereld niet te beschadigen, maar juist goed te doen. Onze definitie van wereldburgerschap is actief onderdeel uit maken van je eigen omgeving, de samenleving én van de wereld. Daarbij zijn drie principes leidend: we zijn allemaal gelijkwaardig, we zijn allemaal met elkaar verbonden en er zijn dingen waar we allemaal verantwoordelijk voor zijn. En dat geldt dus zowel in het klein, zoals in de klas, als in het groot, op wereldschaal. Een onderwerp als duurzaamheid leent zich er bijvoorbeeld uitstekend voor om op al die niveaus te behandelen.’

Veilig voelen


‘Wij willen vanuit onze wereldburgerschapsvisie scholen handvaten geven om hun burgerschapsonderwijs vorm te geven’, legt Heilbron uit. ‘In de wet staat dat er op school aandacht moet zijn voor democratie, anti-discriminatie, grondrechten en nog een aantal concrete thema’s. In de wet staat ook dat de schoolcultuur in overeenstemming moet zijn met wat je doceert. Dus onder andere zorgen dat iedereen zich veilig voelt. Scholen moeten een oefenplaats zijn. Hoe ga je met elkaar om? Hoe zorg je dat iedereen gezien wordt? Wij helpen scholen en individuele docenten op dit soort vlakken met  concrete doelstellingen op het gebied van burgerschapsonderwijs. Wat ons betreft dus wereldburgerschapsonderwijs.’

Links: de cirkel van Fawaka Wereldburgerschap. Rechts: Miguel Heilbron.
Links: de cirkel van Fawaka Wereldburgerschap. Rechts: Miguel Heilbron.
Fawaka richt zich vooral op het trainen van docenten en begeleiden van schoolteams
Fawaka richt zich vooral op het trainen van docenten en begeleiden van schoolteams

Monniken en ridders


Fawaka richt zich vooral op het trainen van docenten en begeleiden van schoolteams. ‘We geven ze handvaten om de dingen net een beetje anders aan te pakken. We kijken naar wat ze al doen en geven suggesties in hoe ze wereldburgerschap op verschillende manieren in het onderwijs kunnen integreren. Vaak kunnen er bijvoorbeeld net iets andere keuzes gemaakt worden in het thematisch onderwijs of met excursies. In plaats van het thema ‘monniken en ridders’ kunnen ze bijvoorbeeld kiezen voor ‘wereldreligies’. Maar ook lessen over het lichaam kun je vaak net wat anders aanpakken. Juist die lenen zich om aandacht te besteden aan diversiteit en inclusie. Laat zien dat we allemaal anders zijn in uiterlijk, seksualiteit en beperkingen. Die aandacht kan er zijn bij elk vak en op elk niveau. In de kleuterklassen kun je tijdens het tekenen al duidelijk maken dat er niet één potlood is met de kleur ‘huidskleur’ is, maar dat er heleboel verschillende kleuren huidskleur zijn.’

Pakhuizen en plantages


Heilbron ziet wel dat er langzaam wat verandert in het onderwijs. ‘Er komt een curriculum-herziening aan voor het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs. en dat is een goede ontwikkeling. Daar zitten nu ook onderwerpen als  globalisering, duurzaamheid en mediawijsheid in verankerd. Ook komt er bijvoorbeeld een nieuw tijdvak: ‘pakhuizen en plantages’ met aandacht voor de slavernijperiode, en dat is een goede ontwikkeling.’

Hoe vind je dat Samsam burgerschap in de klas brengt?

'Hoe via Samsam aan (wereld)burgerschap gewerkt wordt en hoe wij vanuit Fawaka aan wereldburgerschap werken sluiten wat ons betreft heel goed op elkaar aan. Wij zien de materialen van Samsam als een goed voorbeeld om in de klas aan verschillende wereldburgerschapsthema’s te werken. We zien dit op verschillende scholen en noemen het ook vaak als voorbeeld. En omgekeerd kunnen scholen die al met Samsam werken via Fawaka’s trajecten wereldburgerschap nog verder in hun curriculum en in hun beleid verankeren.'

Samsam is een lesmethode burgerschap voor groep 5 t/m 8. Wij geloven in rijke journalistieke teksten en schrijven over onderwerpen die kinderen interesseren en uit hun belevingswereld komen. Hiermee wordt de interesse om te lezen en het leesplezier groter, en het draagt bij aan hun kennis van de wereld.

 

Meer lezen?

In gesprek met... Samsam-docent Jack van Santen